کتاب بررسی و تحلیل آغازین مناسبات و تعاملات ایرانیان با اروپائیان

کتاب بررسی و تحلیل آغازین مناسبات و تعاملات ایرانیان با اروپائیان (از صفویه تا سقوط زندیه) نوشته علی سالاری شادی و توسط پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر شده است. این کتاب به واکاوی نخستین برخوردها و روابط میان ایرانیان و اروپاییان در دوره‌ای حساس از تاریخ ایران می‌پردازد؛ یعنی از آغاز حکومت صفویه تا پایان دوره زندیه. نویسنده با تکیه‌بر منابع و اسناد تاریخی، تلاش کرده است تا تصویری دقیق و تحلیلی از چگونگی شکل‌گیری و تحول مناسبات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان ایران و کشورهای اروپایی ارائه دهد. ساختار کتاب شامل مقدمه‌ای تحلیلی و ده فصل موضوعی است که هر یک به جنبه‌ای از این روابط می‌پردازد؛ از نقش شرکت‌های تجاری اروپایی و هیئت‌های مذهبی گرفته تا تأثیر تحولات جهانی بر سیاست و اقتصاد ایران. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بررسی و تحلیل آغازین مناسبات و تعاملات ایرانیان با اروپائیان

کتاب بررسی و تحلیل آغازین مناسبات و تعاملات ایرانیان با اروپائیان نوشته علی سالاری شادی، به بررسی روند تاریخی و تحلیلی روابط ایران با کشورهای اروپایی از دوره صفویه تا سقوط زندیه می‌پردازد. این کتاب با رویکردی پژوهشی، مناسبات ایران با قدرت‌های اروپایی را در بستر تحولات جهانی پس از رنسانس و آغاز عصر استعمار تحلیل کرده است. ساختار کتاب شامل مقدمه‌ای با عنوان «ملاحظات عمومی» و ده فصل است که هر فصل به یکی از ابعاد یا دوره‌های مهم این مناسبات اختصاص یافته است. موضوعات اصلی کتاب شامل ورود شرکت‌های تجاری و هیئت‌های مذهبی اروپایی به ایران، نقش عثمانی در روابط ایران و اروپا، پیشینه حضور انگلستان در خلیج فارس، و تفاوت‌های نگرشی و عملکردی حکومت‌های صفوی، افشاریه، افاغنه و زندیه در مواجهه با غرب است. نویسنده با استناد به منابع تاریخی، تلاش کرده است تا تصویری از تعاملات نامتوازن و گاه مبهم میان ایران سنتی و غرب مدرن ارائه دهد و نشان دهد که چگونه این مناسبات، با وجود حضور فعال اروپاییان، تأثیر محدودی بر ساختار اقتصادی و اجتماعی ایران داشته‌اند. همچنین کتاب به نقش عوامل داخلی و خارجی، ظرفیت‌های اقتصادی، و تفاوت‌های بنیادین در نگرش و عملکرد دو سوی این مناسبات پرداخته است.

خلاصه کتاب بررسی و تحلیل آغازین مناسبات و تعاملات ایرانیان با اروپائیان

کتاب بررسی و تحلیل آغازین مناسبات و تعاملات ایرانیان با اروپائیان، با تمرکز بر دوره صفویه تا سقوط زندیه، به تحلیل روند شکل‌گیری و تحول روابط ایران با کشورهای اروپایی می‌پردازد. نویسنده ابتدا اهمیت مناسبات خارجی را در تعیین جایگاه و ظرفیت‌های داخلی کشورها شرح داده و تفاوت‌های بنیادین مناسبات سنتی و مدرن را برجسته کرده است. سپس با مروری بر تحولات اروپا پس از رنسانس، به نقش شرکت‌های تجاری و هیئت‌های مذهبی اروپایی در ورود به ایران اشاره کرده و نشان داده است که این مناسبات عمدتاً از سوی اروپاییان و با انگیزه‌های اقتصادی و استعماری آغاز شد، در حالی که حکومت‌های ایرانی اغلب با نگاه سنتی و بی‌توجه به تحولات جهانی به این روابط می‌نگریستند. در فصل‌های مختلف، کتاب به موضوعاتی مانند فقدان سرمایه و انباشت مؤثر در اقتصاد ایران، عدم تأثیرپذیری ساختار اقتصادی ایران از مناسبات بین‌المللی، کیفیت و رویکرد حکومت‌های ایرانی در مواجهه با غرب، و تفاوت‌های صفویه و قاجار در این زمینه پرداخته است. همچنین نقش عثمانی به‌عنوان عامل واسط و گاه رقیب در مناسبات ایران و اروپا بررسی شده است. نویسنده با تحلیل حضور شرکت‌های هلندی و انگلیسی در بنادر خلیج فارس و شهرهای ایران، نشان داده است که این شرکت‌ها با وجود فعالیت چندصدساله، تأثیر چشمگیری بر اقتصاد و جامعه ایران نداشتند و اغلب به‌دلیل سود اندک و محدودیت‌های داخلی، فعالیت‌هایشان گذرا و کم‌رنگ بود. کتاب همچنین به واکنش حکومت‌های مختلف ایرانی نسبت به حضور و نفوذ اروپاییان، از جمله حساسیت افغان‌ها و سیاست‌های نادرشاه و کریم‌خان زند، پرداخته و نشان داده است که در اغلب موارد، حکومت‌های ایرانی فاقد برنامه‌ریزی و شناخت عمیق از ماهیت غرب و تحولات جهانی بودند. در نهایت، کتاب نتیجه می‌گیرد که مناسبات ایران و اروپا در این دوره بیشتر تحت تأثیر عوامل خارجی و با رویکردی منفعلانه از سوی ایران شکل گرفت و تأثیرات آن بر ساختار داخلی کشور محدود و مقطعی بود.

چرا باید کتاب بررسی و تحلیل آغازین مناسبات و تعاملات ایرانیان با اروپائیان را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و مستند، به یکی از مقاطع کمتر بررسی‌شده تاریخ ایران می‌پردازد و مناسبات ایران با اروپا را از زاویه‌ای متفاوت و با تکیه‌بر اسناد و منابع تاریخی واکاوی کرده است. ویژگی شاخص کتاب، تمرکز بر عوامل ساختاری و زمینه‌ای است که باعث شد ایران در مواجهه با غرب مدرن، اغلب منفعل و بی‌برنامه عمل کند. همچنین کتاب با بررسی نقش شرکت‌های تجاری، هیئت‌های مذهبی و تحولات جهانی، تصویری چندلایه از تعاملات و رقابت‌های قدرت‌های اروپایی در ایران ارائه داده است. خواننده با مطالعه این اثر، نه‌تنها با روند تاریخی مناسبات ایران و اروپا آشنا می‌شود، بلکه می‌تواند ریشه‌های برخی از چالش‌های امروزین روابط خارجی ایران را نیز بهتر درک کند. این کتاب برای کسانی که به دنبال فهم عمیق‌تر از تاریخ روابط بین‌الملل ایران و زمینه‌های شکل‌گیری استعمار در منطقه هستند، منبعی ارزشمند به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران تاریخ، دانشجویان رشته‌های علوم انسانی، علاقه‌مندان به تاریخ روابط ایران و اروپا، و کسانی که دغدغه شناخت زمینه‌های تاریخی تعاملات ایران با غرب را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای افرادی که به دنبال تحلیل‌های ساختاری و مقایسه‌ای در حوزه مناسبات بین‌الملل هستند، این اثر مناسب است.