کتاب سبیل

کتاب سبیل (La moustache) نوشته امانوئل کارر و ترجمه مهستی بحرینی، رمانی کوتاه و پرتنش است که از یک تغییر ظاهری بسیار ساده شروع می‌شود و خیلی زود به بحرانی عمیق در ادراک، حافظه و اعتماد می‌رسد. ماجرا از جایی شکل می‌گیرد که مردی سبیلش را می‌تراشد و انتظار دارد همسرش متوجه این تغییر شود، اما واکنشی که می‌بیند همه‌چیز را به‌هم می‌ریزد. این رمان تحسین‌شده را نشر مد منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سبیل

کتاب سبیل نوشته‌ی امانوئل کارر بر موقعیتی بنا شده که در ظاهر پیش‌پاافتاده است، اما خیلی زود به تجربه‌ای ناآرام و فرساینده تبدیل می‌شود. مردی که سال‌ها با سبیل شناخته شده، تصمیم می‌گیرد آن را بتراشد و از واکنش همسرش لذت ببرد. اما وقتی همسرش نه‌تنها تغییری نمی‌بیند، بلکه اصل وجود سبیل را هم انکار می‌کند، فضای داستان از شوخی و غافلگیری به تردید و اضطراب می‌رسد. کارر از همین نقطه، مسئله‌ی حافظه، هویت و شکنندگی واقعیت روزمره را پیش می‌کشد؛ جایی که آدم دیگر مطمئن نیست مشکل در نگاه دیگران است یا در ذهن خودش.

کتاب سبیل فقط بر یک اتفاق عجیب تکیه ندارد، بلکه فشار روانی ناشی از آن را قدم‌به‌قدم گسترش می‌دهد. روایت، خواننده را در دل زندگی مشترک، گفت‌وگوهای معمولی، رفت‌وآمدهای روزانه و جمع‌های دوستانه نگه می‌دارد، اما همین فضاهای آشنا به‌تدریج ناآشنا و تهدیدکننده می‌شوند. امانوئل کارر با جزئیات رفتاری و واکنش‌های ظاهراً عادی، وضعیتی می‌سازد که در آن مرز میان شوخی، سوءتفاهم، دروغ و فروپاشی ذهنی مدام جابه‌جا می‌شود. 

سبیل از آن دست رمان‌هایی است که حادثه‌ی اصلی‌اش کوچک به نظر می‌رسد، اما اثرش بر ذهن شخصیت اصلی و فضای کلی داستان، سنگین و ماندگار است.

خلاصه داستان سبیل

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

مردی که سال‌ها سبیل داشته، یک روز تصمیم می‌گیرد آن را بتراشد و واکنش همسرش، آنیس، را ببیند. اما آنیس نه غافلگیر می‌شود و نه حتی می‌پذیرد که او پیش‌تر سبیل داشته است. این انکار در دیدار با دوستان و بعد در محیط کار هم ادامه پیدا می‌کند و مرد را وارد چرخه‌ای از تردید، خشم و سردرگمی می‌سازد. او مدام می‌کوشد با عکس‌ها، خاطره‌ها و گفت‌وگوها واقعیت را ثابت کند، اما هر بار بیش‌تر در وضعیتی گیر می‌افتد که تشخیص مرز میان واقعیت بیرونی و آشفتگی درونی را دشوارتر می‌کند.

چرا باید کتاب سبیل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سبیل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد یک تغییر ظاهری ساده چگونه می‌تواند به بحرانی روانی و رابطه‌ای تبدیل شود.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند مسئله‌ی حافظه، ادراک و اعتماد را در موقعیتی ملموس‌تر دنبال کند.
• رمان تنش خود را نه از حادثه‌های پرشمار، بلکه از جابه‌جایی آرام واقعیت در ذهن شخصیت اصلی می‌گیرد.
• کتاب سبیل تجربه‌ی خواندن فضایی را فراهم می‌کند که در آن گفت‌وگوهای عادی هم می‌توانند تهدیدآمیز و مبهم شوند.

خواندن کتاب سبیل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سبیل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های روان‌شناختی که بر تردید، اضطراب و آشفتگی ذهنی متمرکزند.
• خوانندگانی که به داستان‌های شخصیت‌محور با تنش تدریجی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند در مورد شکنندگی اعتماد در زندگی مشترک و روابط نزدیک بیش‌تر بخوانند.
• مخاطبانی که از داستان‌هایی لذت می‌برند که از دل یک موقعیت عادی، بحران می‌سازند.
• علاقه‌مندان به رمان‌های کوتاهی که فضای فشرده و حس ناپایداری مداوم دارند.

درباره امانوئل کارر

امانوئل کارر (Emmanuel Carrère) (متولد ۱۹۵۷) رمان‌نویس، مستندنگار، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان فرانسوی است. او دانش‌آموخته‌ی مؤسسه‌ی مطالعات سیاسی پاریس است و به عنوان یکی از پیشگامان سبک ناداستان خلاق و خودزندگی‌نامه‌نویسی در ادبیات معاصر فرانسه شناخته می‌شود. کارر با تلفیق روایت‌های مستند تاریخی و واقعیت‌های زیسته با تجربیات شخصی، مرزهای میان رمان، زندگی‌نامه‌نویسی و روزنامه‌نگاری را در آثار خود کم‌رنگ کرده است.

از شاخص‌ترین رمان‌ها و مستندنگاری‌های او می‌توان به «سیبیل»، «اردوی زمستانی»، «خصم»، «لیمونوف»، «زندگی‌های غیر از زندگی من»، «پادشاهی» و «یوگا» اشاره کرد. کارر علاوه‌بر ادبیات، در سینما هم به عنوان فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان حضوری فعال داشته و به پاس دستاوردهای ادبی و هنری خود موفق به دریافت جوایزی همچون جایزه‌ی فمینا، رنودو، مدیسیس و جایزه‌ی شاهزاده آستوریاس شده است.

درباره مهستی بحرینی

مهستی بحرینی (متولد ۱۳۱۷) مترجم، شاعر و پژوهشگر ادبیات است. او تحصیلات عالی خود را در رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی تا مقطع دکترا در دانشگاه تهران ادامه داد و سال‌ها به تدریس، پژوهش و ترجمه‌ی متون تخصصی ادبی و فلسفی پرداخت. تخصص اصلی او ترجمه‌ی ادبیات کلاسیک و معاصر فرانسوی و متون فلسفی است. از شاخص‌ترین ترجمه‌های او می‌توان به «اعترافات» اثر ژان‌ژاک روسو، «مادام بوواری» اثر گوستاو فلوبر، «هستی و نیستی» اثر ژان-پل سارتر و آثار آلبر کامو از جمله «اسطوره‌ی سیزیف» و «عصیانگر» اشاره کرد. او علاوه‌بر ترجمه، در حوزه‌ی شعر نیز فعالیت داشته و دفتر شعر «در کسوت ابر» را به چاپ رسانده است.

اقتباس‌ها از کتاب سبیل

خود امانوئل کارر در سال ۲۰۰۵ این رمان را مورد اقتباس قرار داد و فیلمی سینمایی با همین عنوان از روی آن ساخت. در فیلم او ونسان لندون و امانوئل دوو بازی می‌کردند. 

بخشی از کتاب سبیل

«مرد لبخند زد. در وان حمام مشغول وقت‌گذرانی بود. حلقه‌های کف‌صابون، با موهای ریز سیاه پراکنده بر سطحشان، این‌سو و آن‌سو می‌رفتند. ریشش خیلی زبر درمی‌آمد، چنان‌که اگر نمی‌خواست شب‌ها رنگ چانه‌اش به آبی بزند، باید روزی دوبار آن را می‌تراشید. صبح‌ها، پس از بیداری و پیش از دوش‌گرفتن، این تکلیف را جلو آینه دستشویی به‌سرعت ادا می‌کرد، تکلیفی شامل مجموعه‌حرکاتی خودبه‌خود و عاری از هرگونه تشریفات. شب‌ها وضع برعکس بود و این کار شاق به لحظات آرامش‌بخشی بدل می‌شد که او با دقت مقدماتش را فراهم می‌کرد. حواسش بود آب طوری در وان جاری شود که آینه‌های گرداگرد آن بخار نکند. لیوانی هم دم دست خود می‌گذاشت و کف مفصلی به چانه‌اش می‌مالید و خودتراش را چندین بار روی آن می‌کشید. مواظب بود تیغ به سبیلش نخورد، چون موهای سبیلش را بعدا با قیچی یکدست می‌کرد. این آداب شامگاهی، چه پس از بیرون‌آمدن از حمام به او جلوه بهتری می‌داد و چه نه، در حفظ تعادل روزانه‌اش نقش مهمی داشت، درست مثل تنها سیگاری که از زمان ترک به بعد، دودکردنش را پس از ناهار برای خود مجاز می‌دانست. لذت توأم با آرامشی که از این کار می‌برد از پایان دوران نوجوانی تاکنون تغییری نکرده بود. حتی می‌توان گفت که زندگی شغلی‌اش این لذت را دوچندان می‌ساخت. آنیس گاهی با مهربانی تقدسی را که او برای این مناسک ریش‌تراشی قائل بود به سخره می‌گرفت و او در پاسخ می‌گفت که این کار در واقع برایش حکم تمرین ذن۱ را دارد، یگانه ساحل تفکر و تأملی که مشغله بیهوده اما وقت‌گیرش در مقام یک مدیر جوان فعال برایش باقی گذاشته است تا خود و جهان معنوی را بشناسد. آن‌وقت آنیس با طنزی محبت‌آمیز حرف او را اصلاح می‌کرد و به جای «فعال» می‌گفت: "بسیار کارآمد."»