کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی

کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی (Dionysos; apologie pour le théâtre) نوشته پی یر امه توشار و ترجمه سارا عرب توسط نشر قطره منتشر شده است. این کتاب به بررسی ماهیت تئاتر، قواعد بنیادین آن و جایگاه تماشاگر و بازیگر در فرایند نمایشی می‌پردازد. نویسنده که از چهره‌های برجسته‌ی تئاتر قرن بیستم فرانسه به‌ شمار می‌رود، با نگاهی تحلیلی و انتقادی، مفاهیم کلیدی تئاتر را از منظر تاریخی، فلسفی و عملی واکاوی کرده است. کتاب ضمن اشاره به تحولات تئاتر فرانسه و نقش آن در فرهنگ معاصر به آموزش و انتقال تجربه‌های نمایشی به نسل‌های جدید نیز توجه می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی اثر پی یر امه توشار

کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی به قلم پی یر امه توشار، اثری تحلیلی درباره‌ی چیستی تئاتر و قواعد بنیادین آن است. نویسنده با تکیه‌ بر تجربه‌ی کارگردانی و پژوهش‌های خود، تئاتر را نه‌تنها به‌عنوان سرگرمی، بلکه به‌مثابه‌ی عرصه‌ای برای اندیشه و آموزش معرفی کرده است. هر فصل از این اثر به یکی از جنبه‌های اساسی تئاتر می‌پردازد؛ از نقش تماشاگر و بازیگر تا اهمیت میزانسن، تکنیک‌های اجرایی و تفاوت‌های بنیادین میان تئاتر، رمان و سینما.

پی یر امه توشار (از چهره‌های برجسته‌ی تئاتر قرن بیستم فرانسه) با مثال‌هایی از آثار کلاسیک و معاصر مفاهیمی مانند حرکت دراماتیک، وضعیت نمایشی و نقش سرنوشت در تئاتر را شرح داده است. این کتاب همچنین به نقد رویکردهای سطحی و ژورنالیستی در آموزش تئاتر پرداخته و بر ضرورت آموزش عمیق و منابع معتبر تأکید کرده است. در مجموع کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی اثری است که هم برای علاقه‌مندان به نظریه‌ی تئاتر مناسب است و هم برای فعالان عملی این حوزه.

خلاصه کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی

نویسنده با اشاره به وضعیت تئاتر در جامعه‌ی معاصر و نقش تماشاگران به این نکته می‌پردازد که بسیاری از مخاطبان، حتی تحصیل‌کردگان، قواعد بنیادین تئاتر را فراموش کرده‌اند و همین امر باعث کاهش لذت و درک عمیق از نمایش می‌شود. پی یر امه توشار تئاتر را نوعی بازی می‌داند که برای لذت‌بردن از آن باید قواعدش را شناخت و فعالانه در آن مشارکت کرد. کتاب در ادامه به مفهوم میزانسن می‌پردازد و آن را فرایندی می‌داند که نمایشنامه‌ی مکتوب را به اجرا تبدیل می‌کند.

نقش کارگردان، هماهنگی بازیگران، طراحی‌صحنه و نور و اهمیت تمرینات گروهی ازجمله موضوعاتی است که با جزئیات بررسی شده است. پی یر امه توشار تأکید کرده است که تئاتر بدون درک درست از میزانسن و هماهنگی عناصرش به اثری ناقص تبدیل می‌شود. این نویسنده به بحث درباره‌ی تکنیک‌های تئاتری و تفاوت آن با سایر هنرها می‌پردازد. او با نقد رویکردهای افراطی در حذف یا انکار تکنیک، بر اهمیت حرکت دراماتیک و نقش وضعیت‌های نمایشی تأکید می‌کند.

پی یر امه توشار تفاوت شخصیت‌های تئاتری با شخصیت‌های رمان را شرح و نشان داده است که در تئاتر، سرنوشت شخصیت‌ها بیشتر تحت‌تأثیر موقعیت و برخورد با دیگران است تا تحولات درونی. کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی با تحلیل وضعیت نمایشی، نقش سرنوشت شخصیت و اهمیت باورپذیری و همدلی در تئاتر، تصویری جامع از قواعد بازی تئاتر ارائه می‌دهد و خواننده را به مشارکت فعالانه در تجربه‌ی نمایشی دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی را بخوانیم؟

کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی با نگاهی موشکافانه به ماهیت تئاتر، فرصتی برای درک عمیق‌تر این هنر فراهم می‌کند. نویسنده با مثال‌های ملموس و تحلیل‌های دقیق تفاوت‌های بنیادین تئاتر با سایر هنرها را روشن کرده و نقش تماشاگر، بازیگر و کارگردان را در خلق تجربه‌ی نمایشی برجسته ساخته است. این کتاب به‌ویژه برای کسانی که به‌دنبال فهم قواعد پنهان و سازوکارهای درونی تئاتر هستند، منبعی سودمند به شمار می‌آید. همچنین اثر حاضر با نقد رویکردهای سطحی و تأکید بر آموزش عمیق، راهنمایی برای دوستداران و فعالان تئاتر فراهم آورده است تا بتوانند با نگاهی تازه به نمایش و اجرا نزدیک شوند.

خواندن کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، علاقه‌مندان به نقد و تحلیل هنرهای نمایشی، کارگردانان، بازیگران و کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر قواعد و ساختار تئاتر هستند، پیشنهاد می‌شود. همچنین کتاب حاضر برای کسانی که دغدغه‌ی آموزش یا ارتقای سطح کیفی تئاتر را دارند، مفید خواهد بود.

درباره پی یر امه توشار

پی یر امه توشار (Pierre-Aimé Touchard)، از چهره‌های برجسته‌ی تئاتر قرن بیستم فرانسه، در سال ‏‫۱۹۰۳‏ به دنیا آمد و در ‫۱۹۸۷ میلادی از دنیا رفت. او مدیر تئاتر، نویسنده و از اعضای مقاومت فرانسه در برابر رژیم نازی بود. بین سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۶ به‌عنوان معلم خصوصی در مدارس مختلف و دستیار آموزشی در دبیرستان فعالیت کرد و پس از آشنایی با امانوئل مونیه در سال ۱۹۳۲، از فوریه‌ی ۱۹۳۳ به‌عنوان منتقد تئاتر با مجله‌ی «اسپری» همکاری کرد و تا سال ۱۹۴۷ این ستون را ادامه داد.

در سال ۱۹۳۸ کتاب «دیونیزوس: دفاعیه‌ای برای تئاتر» را منتشر کرد که اهمیت آن توسط ژان گوئن برجسته شد و در همان سال پس از توافق مونیخ، روزنامه‌ی سیاسی «لو ولتیژور» را برای محکوم‌کردن این توافق‌ها راه‌اندازی کرد. در دوران جنگ جهانی دوم، بین سال‌های ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۴، مدیریت «خانه‌ی ادبیات» را بر عهده داشت که هدف آن مقاومت در برابر رژیم پتن و سپس دشمن و کمک به شکل‌گیری مقاومت فرانسه بود.

پی یر امه توشار در سال ۱۹۴۵ همراه با ژان‌ـ‌ماری سرو، موریس دلارو و ژوزف رووان انجمن «تئاتر و فرهنگ» را بنیان گذاشت. او در سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۷ بازرس ارشد نمایش‌ها در اداره‌ی کل هنرها و ادبیات شد و سپس بین ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۳ به مدت شش سال مدیر کمدی‌ـ‌فرانسز بود؛ دوره‌ای که طی آن توانست بازیگران پیشین را بازگرداند، اعتبار نخستین اجراها را احیا کند و رپرتوار تئاتر را نوسازی و گسترش دهد.

این نویسنده از ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۸ بازرس کل سرگرمی‌ها بود و همزمان ریاست کمیته‌ی برنامه‌های تلویزیون فرانسه، مشاوره‌ی ادبی در ORTF و تدریس در مؤسسه‌ی عالی هنرهای نمایشی بروکسل را بر عهده داشت. سپس بین ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۴ مدیر کنسرواتوار ملی هنرهای دراماتیک شد و از روحیه‌ی شورش و نوجویی سال ۱۹۶۸ استقبال کرد. پی یر امه توشار همچنین بین ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۱ مسئول برنامه‌ریزی تلویزیونی ORTF و در ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۲ نماینده‌ی مدیرکل آن سازمان بود.

پی یر امه توشار پس از بازنشستگی اداری، از ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۱، مدیریت تئاتر اورلئان را بر عهده گرفت و سرانجام در ۱۱ نوامبر ۱۹۸۷ در پاریس درگذشت. آثار او شامل کتاب‌هایی چون «نویسندگان بزرگ فرانسه از رابله تا هوگو»، «طرف دار تئاتر یا قاعده بازی»، «شش سال در کمدی‌ـ‌فرانسز»، «ساعات بزرگ تئاتر در پاریس» و «تئاتر و اضطراب انسان» است. او در تلویزیون نیز به‌عنوان نویسنده و بازیگر حضور داشت.

بخشی از کتاب طرف دار تئاتر یا قاعده بازی

«اگر شخصیت‌های رمان یا تئاتر هرگز انسان‌های آزاد نیستند، اگر آن‌ها ضعف‌ها و تمایلاتی دارند، به‌این‌دلیل است که در غیر این صورت دیگر برای ما باورپذیر نخواهند بود، و اگر باورپذیری یکی از قوانین ضروری هر هنری است، به‌این‌دلیل است که ما فقط ازطریق شباهت می‌توانیم استدلال کنیم، دوست داشته باشیم یا نفرت بورزیم. باورپذیری شرط همدلی است. همدلی شرط علاقه است. همیشه اشتباه است که از نویسنده به‌خاطر ارائهٔ شخصیت‌های ضعیف، پست یا فرومایه انتقاد کنیم. این قانون بازی است. اما می‌توان به‌خاطر ارائهٔ شخصیت‌هایی که بیش‌ازحد پست یا فرومایه‌اند، از او انتقاد کرد، زیرا در این صورت، هرچند نمی‌توانیم خود را در آن‌ها ببینیم، از اینکه مجبور باشیم با آن‌ها هم‌ذات‌پنداری کنیم معذب می‌شویم و لذتمان خلوص کمتری خواهد داشت. همان قانون باورپذیری، شباهت و همدلی، که به ما اجازه نمی‌دهد به انسانِ بیش‌ازحد آزاد یا بیش‌ازحد سالم علاقه‌مند شویم، به ما اجازه نمی‌دهد با فردی که بیش‌ازحد معیوب یا برده است هم‌ذات‌پنداری کنیم.»