کتاب صحنه‌هایی از یک ازدواج (ملاحظاتی درباره فضا، شهر و تجربه دیداری شنیداری در سینما)

«صحنه‌هایی از یک ازدواج (ملاحظاتی درباره فضا، شهر و تجربه دیداری شنیداری در سینما)» اثر مازیار اسلامی (-۱۳۴۹)، درس‌گفتارهایی درباره پیوند سینما و معماری است. در بخش نخست این کتاب، پیوند سینما با معماری بررسی شده‌ و در بخش دوم نیز پیوند اجتماعی و زیباشناسانه سینما با فضای شهری به بحث گذاشته‌شده‌است. بخشی از کتاب را می‌خوانید: سینما و حیات ذهنی شهر در تاریخ سینما تعداد زیادی از فیلم‌های اولیه، چه فیلم‌هایی که برادران لومیر ساخته‌اند، چه تصاویر متحرک در دیگر کشورهای دنیا (فیلم‌های اولیه‌ی پیش از ورود داستان و روایت داستانی به سینما) از حداقل انسجام در حوادث و کنش‌های فیلمیک برخوردارند. در این فیلم‌ها تصاویر زندگی روزمره و حیات شهری و مدنی حضور مشخص و بارزی دارد. این گویای ارتباط درونی‌ای است که سینما از همان ابتدا با فضای شهری داشته است و می‌توان به جرأت گفت که هیچ فرم هنری و ادبی دیگری به اندازه‌ی سینما واجد این ارتباط متنوع و موثق با شهر در تاریخ تحولش نبوده است. هنگامی که به فیلم‌ها و تصاویر اولیه‌ی سینما می‌نگریم، یعنی دورانی که سینما به‌واسطه‌ی ظهور و زایش ناگهانی‌اش، از نوعی آزادی و رهایی، چه در سبک و چه در مضمون برخوردار بود متوجه می‌شویم که تصاویر سینماتوگرافیک درباره‌ی مردمان و آدم‌هایی است که شبح وار در فضاهای شهری در حرکت و آمد و شد هستند. آدم‌ها و رهگذرانی که بهت‌زده به دوربین، این ابزار جادویی خیره شده‌اند. در این فیلم‌های اولیه میان کسانی که تصاویر را قرار است تماشا کنند (یعنی کسانی که تصاویر برایشان ساخته می‌شد تا به سینما بروند و آن‌ها را بینند) و کسانی که موضوع این تصاویر یا به بیان امروزی بازیگران این تصاویر بودند هیچ تمایز و گسستی وجود نداشت. همان کسانی که تصاویرشان در خیابان‌ها برداشته و ضبط می‌شد و رهگذرانی که به شکلی تصادفی موضوع این تصاویر متحرک بودند همان تماشاگرانی بودند که بعدتر به سالن‌های سینما می‌رفتند و از تماشای تصاویر خودشان یا آدم‌های شبیه خودشان یا کسانی که می‌شناختند حیرت زده می‌شدند. به یک معنا، این جوهره اصلی تصاویر سینما توگرافیک در تاریخ سینما است، تصاویری از فضا، محیط شهری، رهگذران و مردمان عادی از همه‌ی اقشار جامعه.