کتاب زنی که هایکو می سرود

کتاب زنی که هایکو می سرود (The Voice and Other Stories) مجموعه‌ای متشکل از شش داستان کوتاهِ جنایی و معمایی از سیچو ماتسوموتو است که هرکدام با روایتی متفاوت، به لایه‌های پنهان روان انسان و جامعه‌ی ژاپن مدرن می‌پردازد. ماتسوموتو در این داستان‌ها با نگاهی موشکافانه و واقع‌گرایانه تلاش می‌کند مرز میان خیر و شر، حقیقت و دروغ، و عدالت و انتقام را به چالش بکشد. این مجموعه با ترجمه دومان بهرامی در نشر مهرگان خرد منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زنی که هایکو می سرود

زنی که هایکو می سرود دربردارنده‌ی شش داستان کوتاه مستقل از سیچو ماتسوموتو، نویسنده‌ی نام‌آشنای ژاپنی است که در کنار هم تصویری از جامعه‌ی ژاپن پس از جنگ جهانی دوم ارائه می‌دهند؛ جامعه‌ای که در ظاهر در حال پیشرفت و بازسازی است اما در باطن، با بحران هویت، فساد، فشارهای اجتماعی و زخم‌های پنهان دست‌وپنجه نرم می‌کند. ماتسوموتو به‌جای تمرکز صرف بر معماهای کلاسیک و کارآگاه‌های نابغه، به انگیزه‌های روانی و اجتماعی مجرمان و قربانیان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه انسان‌های عادی، تحت فشارهای محیطی و اخلاقی، به مرز جنایت کشیده می‌شوند. ساختار کتاب زنی که هایکو می سرود به گونه‌ای است که هر داستان، با شخصیت‌ها و موقعیت‌های متفاوت، یک معمای انسانی و اجتماعی را پیش می‌کشد و در عین حال، نقدی بر ساختارهای قدرت، بوروکراسی و نابرابری‌های جامعه‌ی ژاپن ارائه می‌دهد. ماتسوموتو با بهره‌گیری از تجربه‌ی روزنامه‌نگاری و نگاه از پایین به بالایش، داستان‌هایی خلق کرده که نه‌تنها سرگرم‌کننده، بلکه تأمل‌برانگیز و چالش‌زا هستند.

خلاصه داستان زنی که هایکو می سرود

مسئله‌ی اصلی داستان‌های کتاب زنی که هایکو می سرود، بررسی این پرسش است که جنایت از کجا آغاز می‌شود: از دل انسان یا از دل جامعه؟ ماتسوموتو با کنار گذاشتن معماهای پیچیده یا فانتزی، به سراغ واقع‌گرایی رفته و مجرمان داستان‌هایش را از میان مردم عادی انتخاب کرده است؛ افرادی که تحت فشارهای اجتماعی، اقتصادی یا روانی، به سمت ارتکاب جرم سوق داده می‌شوند. برای مثال در داستان اول، «همدست»، زندگی یک تاجر موفق که گذشته‌ای تاریک و رازآلود دارد، را روایت می‌کند؛ کسی که برای حفظ موقعیت و ثروتش، ناچار است همدست سابقش را زیر نظر بگیرد و در این مسیر، به دام نقشه‌ای پیچیده می‌افتد که مرز میان شکار و شکارچی را محو می‌کند. یا داستان دوم، «چهره»، در مورد یک بازیگر است که گذشته‌ای پنهان و رازآلود دارد و با ترس از افشای هویت واقعی‌اش، دست به اقداماتی می‌زند که سرنوشتش را به‌کلی تغییر می‌دهد. سایر داستان‌ها نیز با محوریت موضوعاتی چون خیانت، وسوسه، سقوط اخلاقی و تأثیر سرنوشت بر زندگی انسان‌ها، فضایی پرتعلیق و نفس‌گیر خلق کرده‌اند. کتاب بر این تأکید دارد که جنایت و سقوط اخلاقی، اغلب نتیجه‌ی فشارهای اجتماعی و روانی است و مرز میان قربانی و مجرم، بسیار باریک‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد.

چرا باید کتاب زنی که هایکو می سرود را بخوانیم؟

سیچو ماتسوموتو با کنار گذاشتن کلیشه‌های رایج داستان‌های پلیسی، به سراغ انگیزه‌ها و زمینه‌های اجتماعی و روانی جرم رفته و نشان داده که چگونه انسان‌های معمولی، در شرایط خاص، به مرز جنایت کشیده می‌شوند. داستان‌های او با فضاسازی دقیق و پرداختی پر از جزئیات، خواننده را به دل موقعیت‌هایی می‌برند که در آن، حقیقت و عدالت همیشه روشن و قطعی نیستند. خواندن این کتاب فرصتی است برای آشنایی با ادبیات جنایی مدرن ژاپن و درک پیچیدگی‌های جامعه‌ی امروز این کشور.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب را به طرفداران ادبیات جنایی و دوست‌داران داستان‌های معمایی پیشنهاد می‌کنیم. پژوهشگران فرهنگ و جامعه‌ی ژاپن و کسانی که به تحلیل روان‌شناسی و نقد اجتماعی علاقه دارند هم از مجموعه داستان زنی که هایکو می سرود لذت خواهند برد.

درباره سیچو ماتسوموتو

سیچو ماتسوموتو (۱۹۰۹–۱۹۹۲)، نویسنده‌ی جریان‌ساز و پیشگام ادبیات جنایی-اجتماعی ژاپن است که با ترکیب کردن مولفه‌های روان‌شناختی و واقعیت‌های زندگی روزمره، تحولی بنیادین در ژانر پلیسی ایجاد کرد. زندگی حرفه‌ای این نویسنده به دو نیمه تقسیم می‌شود؛ چهل سال نخست که در سکوت گذشت و اثری به چاپ نرساند و حدود چهل سال دوم که با خلق بیش از ۴۵۰ اثر همراه بود و او را به مشهورترین و پردرآمدترین نویسنده‌ی دهه‌ی ۱۹۶۰ ژاپن تبدیل کرد. ماتسوموتو که سابقه‌ی ریاست انجمن معمایی‌نویسان ژاپن را نیز در کارنامه داشت، با نگارش رمان‌های ماندگاری همچون «قطار سریع‌السیر توکیو» و «کارآگاه ایمانیشی تحقیق می‌کند»، به شهرتی جهانی رسید. او در طول عمرش افتخارات ادبی زیادی به دست آورد که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به جوایز معتبر آکوتاگاوا و کیکوچی‌کان اشاره کرد.

بخشی از کتاب زنی که هایکو می سرود

«هیکوسوکه اوچیبوری خودش را مرد موفقی می‌دانست. مغازه‌اش که مبلمانِ اقساطی می‌فروخت در سراسر شهر فوکوئودا شهرتی به هم زده بود. این فروشگاه که با عنوان "فروشگاه بزرگ مبلمان" تبلیغ می‌شد در عرض پنج سال رشد چشمگیری کرده بود و اکنون جایگاهی ممتاز در میان رقبا داشت، امری که باعث شگفتی کاسب‌های قدیمی منطقه شده بود. موفقیت هیکوسوکه احتمالاً به‌دلیل مهارت‌هایی بود که او در طول سال‌ها به‌عنوان بازاریاب دوره‌گرد کسب کرده بود؛ هرچند در آن زمان لوازم خانگی نمی‌فروخت. پانزده سال ظروف غذاخوری می‌فروخت و به فروشگاه‌های بزرگ و عمده‌فروشی‌های سراسر کشور سر می‌زد. شرکتی که برای آن کار می‌کرد حق توزیع انحصاری یک برند معروف ظروف غذاخوری را داشت که حتی آن ظرف‌ها را به دورترین نقاط دنیا مانند هند نیز صادر می‌کرد. هیکوسوکه با چمدانی پر از نمونه‌های چیده‌شده که به دنبال می‌کشید پا به مغازه‌های عمده‌فروشی هر منطقه می‌گذاشت. نمونه‌هایش را به نمایش می‌گذاشت و سفارش عمده‌فروشی‌ها را می‌گرفت و برای حساب‌های معوقه چک دریافت می‌کرد. سرش آن‌قدر شلوغ بود که نمی‌توانست وقت تلف کند. باید به‌سرعت سراغ مشتری‌های بعدی می‌رفت. همیشه جدول‌های زمانیِ حرکت قطارها را بررسی می‌کرد. پانزده سال این‌طور زندگی کرده بود.»