کتاب شعر تر و سیم و زر

کتاب شعر تر و سیم و زر نوشتهٔ علیرضا جعفری و مهدی شفیعیان است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. نویسندگان در این اثر به معرفی و کاربست نقد اقتصادی نو پرداخته‌اند.

درباره کتاب شعر تر و سیم و زر

تأکید اصلی کتاب شعر تر و سیم و زر بر آن است که باید از جنبه یا بُعد محتوایی پول و اقتصاد در آثار ادبی جهان در تمام اعصار مختلف بشری گذر کرد و به منظور کسب فهمی ژرف‌تر و درست‌تر از آن‌ها، به حضور استعاری یا شکلی اقتصاد در این آثار نیز توجه نمود. اما روش‌های خوانشی دو دهه اخیر در حوزه نقد ادبی به بحث‌های مرتبط با پول توجه ویژه نشان داده‌اند، به طوری که در اکثر نشریات ادبی غربی رد پای این توجه به‌وضوح مشاهده می‌شود. همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، آنچه در این میان به طور ویژه خودنمایی می‌کند پرداختن نویسندگان این مطالب به حضور ذاتی مسائل اقتصادی در آثار ادبی است، نه به عنوان پدیده‌هایی که از بیرون بر این آثار تحمیل شده‌اند. در دو دهه اخیر شاهد شکل‌گیری و رشد رویکردی جدید در حوزه نقد ادبی بوده‌ایم که نام «نقد اقتصادی نو» به خود گرفته است. کتاب حاضر در دو بخش یا «قسط» نگاشته شده است؛ در نخستین گام، به ادبیات فارسی و در «قسط» دوم، به غرب و ادبیات انگلیسی در مفهوم کلی آن پرداخته‌ شده است.

خواندن کتاب شعر تر و سیم و زر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب پژوهش‌های ادبی و علاقه‌مندان به آشنایی با بُعد اقتصادی آثار ادبی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب شعر تر و سیم و زر

«علاقه حافظ به استفاده از استعاره‌های اقتصادی، همان‌گونه که سعی می‌شود نشان داده شود، سطحی و گذرا نیست، بلکه ارتباطی تنگاتنگ با دو موضوع بی‌نهایت مهم دارد: یکی به تصویر کشیدن اقتصاد حقیقت و ویژگی‌های عجیب و خارج از انتظار آن، و دیگری پرداختن به یکی از بااهمیت‌ترین درونمایه‌های ادبیات سراسر جهان، یعنی تفاوت و تقابل میان حقیقت و ظاهر یا مجاز است. نخست این‌که نظام ارزشی اقتصاد حقیقت متفاوت از نظام‌های ارزشی آشنا و مرسوم است، بدین معنا که آنچه در نظر عام حاوی ارزش است بی‌ارزش بوده و بالعکس. دوم این‌که حافظ نیز همچون تمام نویسندگان و شاعران بزرگ جهان می‌کوشد تفاوت و ستیز میان حقیقت و ظاهر را به تصویر بکشد و ارزش ذاتی اولی و بی‌ارزشی دومی را نمایان سازد. این مفهوم نیز در چهارچوب استعاره اقتصادی شکل و معنا می‌یابد. اقتصاد حقیقت پنهان است، به طوری که شخص به‌آسانی قادر به پی بردن به اسرار آن نیست. کشف رمز و راز آن نیازمند گذر از ظاهر و رسیدن به باطن مسائل و چیزهاست. حافظ این معنای اسرارآمیز را به زیبایی و روشنی هرچه تمام بیان می‌کند: «فقر ظاهر مبین که حافظ را/ سینه گنجینه محبت اوست». او مستقیماً بیان می‌کند که فقر وی صرفاً مسئله‌ای ظاهری است، زیرا «سینه گنجینه محبت اوست». بنابراین، همان‌گونه که مشاهده می‌شود، اقتصاد حقیقت پویا و مبتنی بر تلاش افراد برای پی بردن به رمز و رازهای آن است. مثلاً نشانه پویایی در این بیت تأکید غیرمستقیم او روی دیدن و درست دیدن است، چرا که بر اساس مفهوم آشکار بیت، چون افراد درست نمی‌بینند، «فقرِ» حافظ فقر دیده می‌شود و نه ثروت. به نظر چنین می‌آید که به باور وی، افراد با تلاش و اندیشه می‌توانند پوسته ظاهر مسائل و امور این دنیا را بشکنند و به کنه آن‌ها پی ببرند.»