کتاب ویتگنشتاین

کتاب ویتگنشتاین نوشتهٔ والتر تسیگلر و ترجمهٔ ابوذر نجفی و ویراستهٔ رحمان افشاری و مهدی سجودی مقدم است. انتشارات مهراندیش این کتاب را منتشر کرده است. این اثر از مجموعهٔ «آشنایی با بزرگان اندیشه و فرهنگ» است و در دستهٔ آثار «مختصر و مفید» قرار می‌گیرد.

درباره کتاب ویتگنشتاین

گفته شده است که لودویگ ویتگنشتاین (۱۹۵۱ - ۱۸۸۹) از پیشگامان در فلسفهٔ زبان است و ازاین‌رو یکی از تأثیرگذارترین متفکران قرن بیستم میلادی به شمار می‌رود. او با ایدهٔ «چرخشِ زبانی» آغازگرِ تحولی دوران‌ساز شد: روی‌گردانی از فلسفهٔ کلاسیک و روی‌آوری به‌سوی فلسفهٔ زبان. اگر پیش‌از ویتگنشتاین به پرسش از معنای زندگی، نظرورزانه یا ماده‌باورانه پاسخ داده می‌شد، پاسخ‌هایی مانندِ «شکوفایی روحِ جهان»، «تکامل تاریخ بشریت در مبارزات طبقاتی» یا «ارادهٔ معطوف به قدرت»، ویتگنشتاین به زبان به‌عنوان مهم‌ترین پدیدهٔ زندگیِ ما روی می‌آورد. بنا بر فکر اصلی او، زبان برای درک ما از جهان تعیین‌کننده است. برای آشنایی بیشتر و عمیق‌تر او در باب فلسفهٔ زبان، کتاب حاضر را بخوانید.

خواندن کتاب ویتگنشتاین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران فلسفهٔ مدرن و علاقه‌مندان به مطالعهٔ آرای ویتگنشتاین پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ویتگنشتاین

«چنانچه امور واقع را غیر از آنچه هستند، تصور کنیم، از اهمیت برخی از بازی‌های زبانی کاسته می‌شود و بازی‌های زبانی دیگری مهم می‌شوند. و بدین‌نحو کاربرد واژگانِ زبان دچار تغییر می‌شود. آن‌هم تغییری تدریجی.

بنابراین کاربرد واژگان مدام درخور تغییر است. حال پرسشی که هیجان‌انگیز می‌نماید این است که کدام‌یک بیشتر تغییر می‌کند: بازی زبانی یا واقعیت؟ اگر پاسخ' بازی زبانی است پس باید بتوان با تغییر در گفتار، واقعیت را نیز تغییر داد.

درواقع و به‌عنوان مثال در عصر روشنگری فرانسه و پیش‌از تغییرات انقلابی و سقوط پادشاه، بازی‌های زبانی نوینی در حال بازی شدن بودند. تقاضاهایی چون "برابری، آزادی، برادری!" مطرح شده بودند. کلمات و ترکیباتی چون "تفکیکِ قوا"، "حاکمیتِ مردم"، "شهروند" و "آزادی" ناگهان ایفاکنندهٔ نقش بزرگی شدند. جملاتِ انگیزانندهٔ نوینی مانند این پرسش وارد بازی زبانی شدند: «چه کسی غیر از مردم قرار است بر مردم حکمرانی کند؟» وقتی لوئی شانزدهم، پادشاه فرانسه، توسط انقلابیون در زندان حبس می‌شود و وی در آنجا کتاب‌های ولتر و روسو را می‌بیند، نقل می‌کنند که گفته است: «این دو مرد فرانسه را نابود کردند!» آیا واقعاً سخنان ولتر و روسو' فرمِ زندگیِ پیشین را متزلزل کرده بود؟ آیا محتمل است که دگرگونی در بازی زبانی مقدم بر دگرگونی هر عصر و دورانی باشد؟

آنچه قطعی است این است که پادشاهان و خودکامگان در هر زمانی تلاش می‌کنند تا بازی زبانی زیردستان خود را زیر نظر داشته باشند، آن‌ها را کنترل کنند و تحت تأثیر قرار دهند. قدمتِ سانسور به قدمتِ کلام مکتوب است. چراکه فرمانروایان از دیرباز می‌دانند که تغییرِ بازی زبانی، از این حیث که قادر است تغییر در فرمِ زندگی را به همراه داشته باشد، خطرناک است.

اما ویتگنشتاین هرگز خود را به‌تفصیل مشغولِ بررسی این موضوع هیجان‌انگیز نکرد. برای او حساسیتِ تاریخی ـ سیاسیِ بازی‌های زبانی کمتر مطرح بود. گذشته از این، وی از جست‌وجو برای دلایل و یا حتی مشروعیتی برای این یا آن بازی زبانی امتناع می‌کرد:

اشتباه است آنجایی که باید به امور واقع همچون "پدیدارهای نخستین" بنگریم، به دنبال تبیین برای آن‌ها باشیم. یعنی آنجا که باید بگوییم: این بازی زبانی در حال انجام است.»