کتاب قربانی

کتاب قربانی نوشتهٔ هنری اوبر و مارسل موس و ترجمهٔ لیلا اردبیلی و ویلفرد داگلاس هالز است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب در حوزهٔ علوم اجتماعی را منتشر کرده است.

درباره کتاب قربانی

هنری اوبر و مارسل موس در کتاب قربانی (Sacrifice) از ماهیت و کاربرد قربانی کردن سخن گفته‌اند. مسئلهٔ قربانی و چرایی هستی‌شناسی و معرفت‌شناختی آن مورد توجه اندیشمندان بسیاری قرار گرفته است. توجه به مراسم قربانی، در علوم اجتماعی، به‌عنوان پدیده‌ای انسانی و فرهنگی که حامل بسیاری از ویژگی‌های پنهان یک جامعه است، به‌طور جدی و متمرکز با مطالعات هنری اوبر و مارسل موس و نظریه‌های «امیل دورکیم» آغاز شد. از منظر این اندیشمندان، قربانی جایگاهی بنیادین و جهان‌شمول در همهٔ مذاهب دارد و ضامن حفظ انسجام اجتماعی و ارزش‌هایی است که در ایجاد روح جمعی دخیل‌ هستند. برای نمونه، دورکیم در پژوهش‌های جامعه‌شناختی خود نشان داده که در میان برخی از قبایل، قربانی کردن نمادین پادشاه و رئیس قبیله به افراد کمک می‌کند تا به لحاظ معرفت‌شناختی، مفاهیم جامعه و خدا را بازتولید کنند و طی این مناسک خود را در مقام هستار اجتماعی واحدی بازنمایی نمایند. پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهد قربانی کردن به‌مثابهٔ پیشکش، علیت، نظامی از نمادها، تطهیر، غذایی جمعی و... در نظر گرفته شود. این اثر در شش فصل نگاشته شده که عنوان آن‌ها عبارت است از «تعریف و وحدت نظام قربانی»، «طرح کلی پیشکش قربانی»، «بر اساس کارکردهای عام قربانی چگونه طرح کلی تغییر می‌کند»،‌ «بر اساس کارکردهای خاص قربانی چگونه طرح کلی تغییر می‌کند»، «قربانی کردن خدا»‌ و «نتیجه‌گیری».

خواندن کتاب قربانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به حوزهٔ علوم اجتماعی و کسانی که می‌خواهند با ابعاد مختلف قربانی کردن در جوامع مختلف آشنا شوند، پیشنهاد می‌کنیم.

درباره مارسل موس

مارسل موس (Marcel Mauss‎) زادهٔ دهم می ۱۸۷۲، جامعه‌شناس و انسان‌شناس اهل فرانسه و خواهرزادهٔ «امیل دورکیم» بوده‌ است. کارهای آکادمیک او تآثیر مهمی بر حوزه‌های جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی داشته است. امروزه او برای تحلیل‌هایش در حوزه‌هایی همچون جادو، ایثار و تبادل هدایا در فرهنگ‌های مختلف در سراسر جهان شهرت دارد. موس تأثیر شگرفی بر «کلود لوی استروس»، بنیانگذار انسان‌شناسی ساختارگرا داشته‌ است. کتاب مشهور او «هدیه است. موس در علوم اجتماعی از «واقعیت اجتماعی تام» سخن گفته و بر این عقیده است که در مطالعهٔ واقعیت اجتماعی باید به وجوه مختلف آن مورد توجه باشد. این پدیده‌ها هم‌زمان حقوقی، اقتصادی، مذهبی، زیبایی‌شناختی و... هستند.  مارسل موس در دهم فوریهٔ ۱۹۵۰ درگذشت.

بخشی از کتاب قربانی

«اسناد موجود نشان می‌دهند که در دیپولیا پیش از عمل تقدیس میان قربانی‌کننده و قربانی ارتباطی برقرار نمی‌شد؛ اما این ارتباط بعد از تقدیس ایجاد می‌شده است: این ارتباط در زمان خوردن غذای نذری به وجود می‌آمد که خود مرحله‌ای جدید در این مراسم به شمار می‌رود. بعد از آنکه قربانی‌کنندگان از گناه توهین به مقدسات مبرا می‌شوند، حاضران جرئت می‌کنند از غذای نذری بخورند. همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، طبق اسطوره‌ها، پیشگوی معبد دلفی، پیتیان، به مردم پیشنهاد انجام چنین عملی را می‌دهد. در تعداد زیادی از قربانی‌های زمین زراعی پس از انجام قربانی این غذای نذری به مردم داده می‌شد. به واسطهٔ خاصیت این غذا، قربانی‌کنندگانِ دیپولیا در ماهیت مقدس قربانی سهیم می‌شدند. آن‌ها شکل خاصی از تقدس تعدیل‌یافته را به واسطهٔ گوشت قربانی دریافت می‌کردند. علت این اعتدال آن بود که این تقدس میان آن‌ها تقسیم می‌شد و نیز آنکه مقداری از گوشت این گاو دست‌نخورده باقی می‌ماند. به این‌ترتیب، از آنجا که این قربانی‌کنندگان مانند چیزهایی که خواهان بهره‌مندی از آن‌ها هستند مقدس شده‌اند، می‌توانند به آن‌ها نزدیک شوند. از طریق آیین مربوط به این ویژگی مقدس است که کافیرهای ناتال و زولولند، در آغاز سال، به خود اجازه می‌دهند تا از میوه‌های نوبرانه استفاده کنند؛ آن‌ها گوشت قربانی را به همراه دانه‌ها، میوه‌ها و سبزیجات می‌پزند. پادشاه مقداری اندک از این غذا را در دهان مردم می‌نهد، و این عشای ربانی در تمام طول سال به او تقدس می‌بخشد.»