کتاب بی پناهان

کتاب بی پناهان نوشته ایوان وازوف، داستان مبارزان بلغاری است که دور از میهن، میان خاطره‌ی نبردهای گذشته و دشواری تأمین نان روزانه زندگی می‌کنند. ورود جوانی شاعر به جمع این آوارگان، فاصله‌ی تصویر باشکوه قهرمانی با واقعیت گرسنگی و بی‌خانمانی را آشکار می‌کند. علی پایور این کتاب را ترجمه کرده است و انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است. داستان، میهن‌دوستی را در کنار فرسودگی، اختلاف و همبستگی کسانی نشان می‌دهد که آزادی کشورشان را می‌خواهند اما خود پناه مطمئنی ندارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بی پناهان

کتاب بی پناهان اثر ایوان وازوف در فضای زندگی مهاجران و شورشیان بلغاری در شهر برائیلا شکل می‌گیرد. این داستان از مجموعه‌ی ادبیات کلاسیک جهان، مبارزه برای آزادی را بیرون از میدان جنگ دنبال می‌کند؛ جایی که رزمندگان باید برای غذا، جای خواب و حفظ احترام خود چاره‌ای بیابند. خیابان‌های سرد و مه‌آلود، دکان‌های کوچک و میخانه‌های زیرزمینی، محیط زندگی شخصیت‌ها را می‌سازند. شعارها و تصاویر نبرد بر دیوارها، گذشته‌ای را زنده نگه می‌دارند که با وضعیت فعلی صاحبانشان فاصله دارد. استرانجا، پرچمدار بیمار و صاحب میخانه، یکی از چهره‌های اصلی این جمع است. ماکدنسکی نیز شخصیت دیگری است که جسارت، خودنمایی، بی‌قیدی و حمایت از همراهان در رفتارش کنار هم قرار گرفته‌اند. براچکوف، شاعر جوانی که خانه‌ی پدر بازرگانش را ترک کرده، ابتدا این مردان را از دریچه‌ی اشتیاق به قهرمانی می‌بیند. حضور او امکان مقایسه‌ی تصور جوانی آرمان‌خواه با تجربه‌ی کسانی را فراهم می‌کند که زخم‌های مبارزه را بر تن دارند. معاشرت این شخصیت‌ها، تفاوت میان انگیزه‌ی پیوستن به مبارزه و تحمل‌کردن پیامدهای مبارزه را به یکی از محورهای داستان تبدیل کرده است.
کتاب بی پناهان رابطه‌ی میان غرور، محرومیت و تعلق به میهن را در رفتارهای روزمره نشان می‌دهد. راوی گاهی توصیف صحنه را متوقف می‌کند و درباره‌ی بی‌اعتنایی جامعه به مهاجران سخن می‌گوید. مقایسه‌ی شکوه شهر با لباس‌های فرسوده و شکم‌های گرسنه، وجه اجتماعی داستان را برجسته می‌سازد. گفت‌وگوهای شخصیت‌ها نیز همیشه حول آرمان‌های مشترک نمی‌چرخد؛ پول، قمار، اتهام و اختلاف بر سر ثروتمندان به میان می‌آید. نویسنده این ناسازگاری‌ها را از تصویر مبارزان حذف نکرده است. لحظه‌های اندوهناک در کنار موقعیت‌های طنزآمیز قرار دارند؛ به‌ویژه هنگام آماده‌شدن گروه برای اجرای نمایش، جدیت هدف سیاسی با آشفتگی بازیگران و امکانات ناچیز صحنه برخورد می‌کند. دانوب نیز فقط بخشی از منظره نیست. رود، نزدیکی جغرافیایی میهن و دشواری بازگشت را هم‌زمان به یاد می‌آورد. تجربه‌ی خواندن این کتاب از همراهی با چنین تضادهایی شکل می‌گیرد: آزادی در سرزمین بیگانه، نیاز به دیگران در کنار غرور شخصی و خاطره‌ی افتخار در زندگی‌ای که کمترین امنیت را دارد.

خلاصه داستان بی پناهان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
براچکوف، جوانی شاعر و فرزند یک بازرگان، پنهانی خانه را ترک می‌کند و به برائیلا می‌رسد. ماکدنسکی او را به میخانه‌ی استرانجا می‌برد؛ زیرزمینی که پناهگاه گروهی از مبارزان مهاجر بلغاری است. جوان تازه‌وارد شیفته‌ی خاطرات نبرد و زخم‌های پرچمدار پیر می‌شود اما زندگی در این جمع فقط شنیدن ماجراهای دلاوری نیست. بی‌پولی، بازی ورق و وابستگی به کمک دیگران، تصویر ذهنی او را به آزمون می‌گذارد. همراهان در میان بحث‌های تند و لحظه‌های همدلی، همچنان آرزوی آزادی بلغارستان را زنده نگه می‌دارند. پیشنهاد اجرای یک نمایش برای تأمین هزینه‌ی اقدامی سیاسی، فعالیت تازه‌ای پیش پای گروه می‌گذارد. کتاب بی پناهان مسیر آشنایی براچکوف با جهانی را دنبال می‌کند که شور مبارزه در هر قدم با احتیاج، خستگی و مسئولیت در برابر دیگران روبه‌رو می‌شود.

چرا باید کتاب بی پناهان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بی پناهان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان، پیامدهای تبعید را در رابطه‌ی مهاجران با کار، کمک مالی و جامعه‌ی میزبان نشان می‌دهد.
• شخصیت‌های مبارز، ترکیبی از شجاعت و ضعف‌های انسانی دارند؛ همین ترکیب، قضاوت درباره‌ی رفتارشان را پیچیده می‌کند.
• صحنه‌های اجرای نمایش، پیوند میان فعالیت فرهنگی، هیجان سیاسی و نیاز به گردهمایی هم‌میهنان را آشکار می‌سازند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به داستان‌های کلاسیک با موضوع تبعید و مبارزه‌ی آزادی‌خواهانه می‌توانند از مطالعه‌ی این کتاب بهره ببرند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی فقر و منزلت اجتماعی توجه دارند، مخاطبان این داستان‌اند.
• علاقه‌مندان به شخصیت‌هایی با آرمان‌های مشترک و رفتارهای متناقض نیز مخاطبان این کتاب هستند.

بخشی از کتاب بی پناهان

«این بینوایان و تیره‌بختان اغلب به کرانهٔ دانوب می‌رفتند و از آنجا به تپه‌های سرسبز و خرم و دلکش بلغارستان نظر می‌افکندند: آنجاست میهنی که به آن‌ها تبسم می‌کند، آنان را به نام صدا می‌زند، با آن‌ها صحبت می‌کند، آسمان خود را بالای سر آنان متجلی می‌سازد، کانون و خانوادهٔ آن‌ها را معرفی می‌کند و آنچه را که در نهاد آن‌ها و مایهٔ تقویت خاطرات آن‌هاست تجدید و زنده می‌کند. رودخانهٔ دانوب آرام و صبور، با وقار و شکوه، امواج آبی‌رنگ خود را بین آن‌ها و میهن گسترده می‌غلتد و می‌رود. تنها گامی کافی است که آن‌ها را به میهن نزدیک کند یا فریادی که صدای آن‌ها را به گوش میهن برساند. با این توصیف، چقدر این میهن به آنان نزدیک و در عین حال چقدر از آن‌ها دور است.
آه بلغارستان، موقعی که از تو دور هستیم چقدر در قلب ما عزیز هستی. لزوم وجود تو را در خود موقعی احساس می‌کنیم که تو را از دست داده‌ایم و دیگر امیدی به بازگشت به پیش تو نداریم.
براچکوف نیز در خواب بود. در عالم رؤیا تصاویر توهمی و عجیب و غریبی می‌دید که در حرکت‌اند. جریان جنگ‌ها و فتوحات هائیدوک‌ها کاملاً در نظرش مجسم شده بود و در برابر خود استرانجا را مشاهده می‌کرد که در بالکان با صدای آماده‌باش پرچم را می‌افرازد.»