کتاب بابک خرم دین

«بابک خرم‌دین: ابر قهرمان مبارزه با اعراب بیگانه» نوشته‌ی سعید نفیسی(۱۳۴۵-۱۲۷۴) است. این کتاب در خصوص بابک و خرم‌دینان است. بابک خرم‌دین رهبر مبارزات خرم‌دینان است که در ۲۲۳ قمری می‌زیست و به کمک جنبش خرم‌دینان بر علیه خلفای عباسی شوریدند. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: درباره جنگ‌هایی که بابک با لشکریان خلفای بغداد کرده است برخی از جزییات را تاریخ‌نویسان ضبط کرده‌اند: حاج خلیفه در تقویم التواریخ آغاز کار خرمدینان را در کوهستان آذربایجان در سال ۱۹۲ آورده و می‌گوید: هلاکی آن قوم به دست حازم. گویا این همان سالی است که جاویدان ابن شهرک بیرون آمده است. بابک کار خود را در سال ۲۰۱ آغاز کرده است چنان که در تقویم‌التواریخ نیز آمده و فصیحی در مجمل در حوادث سال ۲۰۱ می‌نویسد: خروج بابک الرخمی در جاویدانیه و جاودانیه را به جاودان بن سهل بازخوانند، که صاحب بذ بود و بابک دعوی می‌کرد و روح جاویدان در وی ظهور کرده است و در اطراف ممالک دست به فساد آورد. گردیزی در زین‌الاخبار در خلافت معتصم چنین آورده است: «مردمان سپاهان و همدان و ماسبذان اندر دین خرمی شدند مذهب بابک خرم‌دین گرفند و لشکر انبوه بر بابک گرد آمد. معتصم مراسحق بن ابراهیم را، که امیر بغداد بود، به حرب ایشان فرستاد. او به رفت و با خرم دین حرب کرد و شصت هزار مرد را از ایشان بکشت و باقی‌بگریختند و زمینه ارمینیه و آذربایجان بستدند، و چون لشکر اسلام سوی خرم‌دینان متواتر گشت بابک خرم‌دین ضعیف گشت، پس از ملک روم استعانت خواست و ملک‌الروم به نصرت بابک بیرون آمد و شهر زبطره را ویران کرد و بازگشت و چون خبر به معتصم رسید ضجر گشت.»