کتاب تفسیر پویای معاهدات بین المللی

کتاب تفسیر پویای معاهدات بین المللی نوشتهٔ اسماعیل سماوی است. نشر ثالث این کتاب در حوزهٔ حقوق بین‌الملل را منتشر کرده است.

درباره کتاب تفسیر پویای معاهدات بین المللی

در نظام حقوق بین‌الملل، معاهدات مهم‌ترین ابزار تنظیم روابط تابعان محسوب می‌شوند. هرچند منابع حقوق بین‌الملل، محدود به معاهدات نیست و منابع دیگری را نیز شامل می‌شود که مهم‌ترین آنها در ماده ۳۸ اساسنامهٔ دیوان بین‌المللی دادگستری بیان شده است، اما معاهدات به دلیل ثبات و وضوحی که در مقام اثبات تعهدات دارند از جایگاه ویژه‌ای در حقوق بین‌الملل برخوردارند. معاهدات می‌توانند به روشنی، چارچوب روابط تابعان حقوق بین‌الملل را مشخص کنند و نمود واضحی از ارادهٔ آن‌ها باشند. به همین علت پایبندی به اراده و قصد مشترک متعاهدین در مقام تفسیر معاهده اهمیت بیشتری دارد. اسماعیل سماوی در کتاب تفسیر پویای معاهدات بین المللی با توجه به ضرورت‌های جامعه بین‌المللی و نقش و اهمیتی که تفسیر پویا در حقوق معاهدات و تحول‌پذیری مقررات دارد، معیارها و جایگاه این شیوهٔ تفسیر در حقوق بین‌الملل را مورد بحث قرار داده است. به همین منظور ابتدا به بررسی مفاهیم و معیارهای تفسیر پویای معاهدات پرداخته و در ادامه، مصادیق استفاده از این شیوهٔ تفسیر در نهادهای مختلف قضایی و داوری بررسی شده‌اند.

خواندن کتاب تفسیر پویای معاهدات بین المللی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران علوم سیاسی و روابط بین‌الملل پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تفسیر پویای معاهدات بین المللی

«بررسی رویّه قضایی نشان می‌دهد، نهادهای حلّ اختلاف، اولویّت خود را بکارگیری تفسیر ایستا می‌دانند و در توجیه این اولویّت، به قصد متعاهدین و بکارگیری مفهوم عبارات بکار رفته در زمان انعقاد معاهده، اشاره می‌کنند. در مقابل وقتی قصد استفاده از تفسیر پویا را دارند با بیان شواهد و قرائن مختلف، استفاده از این شیوه را توجیه می‌کنند. این نهادها، معمولاً در زمان استفاده از تفسیر ایستا، امکان بهره‌برداری از تفسیر پویا را مورد بررسی قرار نمی‌دهند امّا جایی که تفسیر پویا را بکار می‌برند، ابتدا تفسیر ایستا و عمومیّت اعمال آن را یادآوری و بعد با استدلال حقوقی، دلیل اقدام خود را توضیح می‌دهند. به عبارت دیگر بنظر می‌رسد اصل را بر بکارگیری تفسیر ایستای معاهدات می‌دانند و اگر استفاده از تفسیر پویا را لازم بدانند، دلیل این ضرورت را با استدلال حقوقی توجیه و اثبات می‌کنند.

با تمام اینها، رویّه دیوان بین‌المللی دادگستری نشان می‌دهد، دیوان هر دو شیوه تفسیری را مدّ‌نظر داشته است، قاضی موقّت دیوان در قضیّه حقّ کشتیرانی در اعلامیه‌ای تفسیری ضمیمه رأی می‌گوید: رویّه قضایی دیوان نشان می‌دهد که دیوان در تفسیر اسامی و عبارت‌های خاصّ بکار رفته در یک معاهده یعنی عباراتی مانند «کانال اصلی یا تالوگ»، «دهانه رودخانه» و نام مکان‌ها، استفاده از تفسیر ایستا و معانی که عبارات مذکور در زمان انعقاد معاهده داشته‌اند را ترجیح داده امّا در مواردی که عبارت‌های بکار رفته در معاهده اصطلاحاتی عام‌تر و نوعی هستند یعنی عباراتی مانند «شرایط سخت جهان امروز»، «رفاه و پیشرفت مردم»، «رسالت مقدس» تفسیر پویا را ترجیح داده است. «نوعی بودن» عبارات بکار رفته در معاهده و قصد اجرای آن برای مدّت زمان طولانی که از بررسی معاهده، استنباط می‌شود، می‌توانند تفسیر پویای معاهده را توجیه کنند. هرچند در دهه‌های اخیر، تمایل به استفاده از تفسیر پویا در رویّه نهادهای حلّ اختلاف بیشتر دیده می‌شود امّا استفاده از این شیوه هنوز هم با احتیاط کامل و رعایت این قاعده کلّی که اقدام نهاد حلّ اختلاف نباید به وضع قاعده یا ایجاد تعهّدی برخلاف اراده متعاهدین منجر شود، صورت می‌گیرد. تنها در مسائل حقوق بشری است که نهادهای حلّ اختلاف برخورد جسورانه‌تری با این موضوع داشته و با توجّه به قصد و هدف این دسته از معاهدات، تفسیر پویای آن را آسان‌تر پذیرفته‌اند.»