کتاب تقی ارانی

کتاب تقی ارانی نوشتهٔ یونس جلالی است. نشر مرکز این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این اثر یک زندگی کوتاه را روایت کرده است. این کتاب در آذر ۱۴۰۱ برای نخستین‌بار منتشر شده است.

درباره کتاب تقی ارانی

کتاب تقی ارانی (Taghi Erani) حاوی روایت یک زندگی کوتاه و در واقع یک سفرنامه است؛ روایت دورانی که یک قرن با ما فاصله دارد. در این کتاب از خلال زندگی «تقی اِرانی» به میراث نظری او پی می‌بریم؛ میراثی که ۳ بُعد دارد. بعد اول مربوط است به مفهوم اراده که مفهومی روان‌شناسی است و تحت‌تأثیر نظریهٔ «ویلهلم وونت»؛ بعد دوم عاملی است که باعث می‌شود اعمال ما هوشمندانه باشند و ازآنجاکه عزم به عمل منتهی می‌شود، اِرانی اساس را بر نقش تعیین‌کنندهٔ قدرت منطق و استدلال می‌گذارد و بعد سوم را که نحوهٔ بروز این منطق در حیطه‌های مختلف فعالیت انسانی است، مطرح می‌کند. به‌نظر تقی ارانی فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی تجلی منطق دیالکتیک هستند و همین منطق در قلمرو علوم انسانی به‌ویژه فلسفهٔ اجتماعی و سیاسی متجلی می‌شود.

پس کتاب «تقی ارانی؛ یک زندگی کوتاه» نوشتهٔ یونس جلالی پیرامون علوم پایه، روان‌شناسی، شرق‌شناسی و فلسفهٔ سیاسی نوشته شده است. این کتاب ۱۶ فصل دارد. به‌گفتهٔ نویسنده، این کتاب زندگی‌نامه است؛ زندگی‌نامه‌ای که ما را از دالان‌های روزگار قاجار، پهلوی، وایمار و رایش سوم در بستر تلاطمات اروپا (آن‌گونه که در تبریز، تهران، برلین، پاریس، لندن و مسکو رقم خورد) می‌گذراند و توهمات ما را بی‌رحمانه در هم می‌شکند.

خواندن کتاب تقی ارانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به دوستداران تاریخ معاصر ایران و قالب زندگی‌نامه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تقی ارانی

«فعالیت‌های سیاسی اِرانی در برلین شروع شد. فاصلهٔ فعالیت علنی و غیرعلنی اول ناچیز بود، اما با گذشت زمان عمیق‌تر و گسترده‌تر شد و عواقبی مهلک به بار آورد. چه شرائط و تحولات روحی‌ای این دگرگونی را به بار آورد، و چگونه از برلین به تهران ادامه یافت، این داستان واقعی زندگی اوست، و آنچه تا حال دیده‌ایم تنها پیش‌پرده‌ای بر اتفاقات سرنوشت‌ساز آن است.

در فارسی می‌گوییم «سیاست پدر و مادر ندارد»؛ چون موجودی وحشی هر چه را سر راهش هست می‌بلعد و نابود می‌کند ــ از وزیر تا پادشاه، خان و اتابک، امام و پیغمبر، اصلاح‌طلب و انقلابی، واقع‌بین و رمانتیک، مرد و زن، پیر و جوان، جملگی.

در تاریخ ایران شاهدیم که این اصل چون قانون بنیادین طبیعت است که کوچک‌ترین خللی در آن راه نمی‌یابد، کنش‌گران با همان عزم و اراده می‌آیند و با همان عقوبت می‌روند. معما اینجاست که چه چیز است که چنین اشتیاقی به جان‌بازی به مردم این قوم می‌دهد. زندگی قهرمانان تراژیک آن شمه‌ای از جهان ذهنی روان ایرانیان را نمایان می‌کند.

ارانی شتابان برلین را ترک کرد و از نظر صیانت نفس این معقول‌ترین واکنش بود. بروز ندادن نیات باطنی طبیعت ثانی ایرانیان است؛ معلول قرن‌ها تجربهٔ تاریخی در سرزمینی در غرب آسیا، گذرگاه قوم‌های گوناگون، یورش‌های پی‌درپی و ضرورت بازسازی زندگانی مادی و معنوی برای استمرار حیات. از یک سو الزام هم‌رنگی با محیط که هربه‌چندی قلمرو بیگانگان می‌شد، از سویی حفظ آداب و رسوم آبا و اجدادی؛ وضعیتی که به‌ناچار جز دوگانگی ظاهر و باطن حاصل دیگری نداشت.

بی‌شک او می‌دانست که اگر از مراجعت به وطن اجتناب کند و به لباس مخالف سیاسی در تبعید درآید، غیرممکن است که بتواند در آیندهٔ کشور اثرگذار باشد. می‌دانست که نیروی او منوط به پیوند با محیط است و بدون آن نه اهمیتی دارد و نه به یاد می‌ماند؛ بعید است چنین تفکراتی را او از سر نگذرانده باشد. این تأملات حتی امروز نیز از دغدغه‌های روشنفکران و سیاست‌پیشگان این مرزوبوم است.»