کتاب عرفان شناخت

کتاب عرفان شناخت نوشتهٔ علی حصوری است. نشر چشمه این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این اثر درمورد «عرفان» سخن گفته است.

درباره کتاب عرفان شناخت

کتاب عرفان شناخت به موضوع «عرفان» پرداخته و کوشیده است تا عرفان را از دیدگاه علمی، تازه‌ترین روش‌های شناسایی پدیده‌های فرهنگی انسان، ادیان و مسالک و بدون جانب‌داری شناسایی کند. در ابتدای کتاب آمده است که در مطالعات زبان‌شناسی تاریخیْ تاریخ، اسطوره، دین و ناگزیر عرفان مطرح می‌شود و کنجکاوی انسان را برمی‌انگیزد و در طول سال‌ها کار و تحقیق موادی جمع می‌شود که باید پایانی بر آن مترتب شود؛ به‌ویژه که گاه این منابع ممکن است برای تحقیق دیگری مفید باشند.

عرفان از بنیادْ بخشی از دین است و با دین‌های کهن پدید آمده است. نویسنده گفته است که تقریباً همهٔ عارفان معروف تاریخ و عارفان و صوفیان در ایران دین‌دار بوده‌اند؛ حتی اگر عرفان را پوششی بر باورهای خود کرده باشند، اما دین‌های بی‌عرفان هم وجود داشته؛ مانند آئین یهود که عرفان را پس از پیامبر خود و تاحدی از عرفان مسیحی و پس از آشنایی با آن گرفته است.

خواندن کتاب عرفان شناخت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به دوستداران حوزهٔ عرفان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب عرفان شناخت

«به طوری که دیدیم بزرگ‌ترین کار شمنان این بود که انسان را دگرگون کنند. بخشی از کار آنان، مانند درمان بیماران روانی، هرچند از دیدگاه دانش امروز کاملاً پذیرفته نیست، بسیار کارآمد و پاسخ‌گو بوده و هست. از جمله کارهای شمنان، که بی‌گمان جزو کارهای کهن و نخستین ایشان نیست، دگرگون کردن چیزها بوده است. این کار (کیمیاگری) مادر علم شیمی است و بیشتر کوشش آن در راستای تبدیل چیزهای کم‌بها یا ساده و بی‌اهمیت به گرانبها، پیچیده و مهم بوده است. اما در آغاز بیشتر می‌خواست هرچیز را دگرگون و برابر میل خود سازد. در این کار آن‌ها هنری به کار می‌بردند که ما آن را به جادوگری می‌شناسیم. اما بی‌گمان هم آن نام نادرست است و هم این کار در روندی تاریخی دگرگون شده و تقریباً از شکل کهن خود بیرون آمده است. به علت ناآشنائی نه تنها با آئین‌های شمنی بلکه تاریخ دین، داوری‌هائی در این زمینه می‌شود. برای نمونه یکی از کوشندگان همزمان ما در این زمینه پی‌یر لوری است که اگرچه با زبان‌های عربی و فارسی آشنا و سخت به کار تحقیق است، در کتاب خود به داوری‌هائی دست زده است که پذیرفتن آن‌ها آسان نیست. او از جمله می‌گوید: «این علم که در مصر باستان پدید آمد و مسلمانان نخستین آن را علم‌الصنعهٔ نامیده‌اند.» (لوری، ۱۳۸۸، ص ۱۵) امیدوارم در این کتاب نشان دهم که مصر باستان هم میراث‌دار شمنان، جادوگران و پیشوایان دینی کهن است و کیمیای اسلامی‌از چند سرچشمه و از جمله میراث گرانبهای دینی ایران نیز اثر پذیرفته است. نمونهٔ دیگر این داوری را چند سطر بعد و در همان کتاب می‌بینیم، جائی که می‌گوید: «در یک نگاه از بیرون کیمیای قرون‌وسطائی که در متون عربی منسوب به جابر بن حیان عرضه شده است، به بازگوئی داده‌های پذیرفته‌شدهٔ عصر خویش می‌پردازد. قبل از هرچیز، طبیعیات ارسطوئی که مبتنی بر تداخل اثر چهار عنصر آتش، هوا، آب و خاک است… این عناصر چهارگانه مطابق ارادهٔ قطعی کواکب، بویژه سیارات، که بنا به تصور متداول بطلمیوسی در هفت آسمان حرکت می‌کنند، عمل می‌نمایند.» (همان، ص ۱۶) در همین دفتر خواهیم دید که احکام نجوم ایرانی ریشه در اوستا (در هر صورت پیش از بطلمیوس) دارد و جهان بطلمیوسی محتملاً متأثر از دانش‌های ایرانی نیز هست. بخشی از این دانش در تصورات شمنان و دین آغازان نهفته است که در بخش‌های پیشین ملاحظه شد.»