کتاب زیبائی خط فارسی

کتاب زیبائی خط فارسی نوشته علی حصوری است. او در این کتاب به بررسی سرگذشت تاریخ خط فارسی از دیدگاه زیبایی شناسانه آن می‌پردازد.

درباره کتاب زیبائی خط فارسی

خط فارسی هم مانند زبان فارسی سرگذشت عجیبی را پشت سر گذاشته است. در دوره‌های مختلف دچار تحول‌های گوناگون شده است و امروزه نیز در اوج زیبایی خود به جا مانده است. از خط به عنوان وسیله‌ای برای پیام رسانی و ارتباط دیداری استفاده می‌شده است، علاوه بر این، به عنوان یکی از مهم‌ترین هنرهای تزئینی نیز به کار رفته است و تا دوران قاجار و حتی امروزه نیز شاهد آثار هنری هستیم که با خط فارسی به زیبایی تزئین شده‌اند و یا خود یک اثر هنری هستند. 

زیبائی خط فارسی، کتابی است که سرگذشت این خط و این هنر زیبا را بررسی می‌کند و یک تحلیل تاریخی از آنچه که خط پشت سر گذاشته است، ارائه می‌کند. 

کتاب زیبائی خط فارسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 زیبائی خط فارسی برای تمام کسانی است که به زبان و ادبیات و خط فارسی علاقه دارند. 

درباره علی حصوری 

علی حصوری در سال ۱۳۱۶ در زنجان متولد شد. او زبان‌شناس، مدرس، پژوهشگر و نویسنده ایرانی است که در حال حاضر در سوئد زندگی می‌کند. از جمله آثار او می‌توان به تصحیح نوروزنامه اثر عمر خیام، فرش سیستان، نقش‌های قالی ترکمن و اقوام همسایه، فرش بر مینیاتور و حافظ از نگاهی دیگر اشاره کرد.

علی حصوری استاد موسسه آسیایی دانشگاه شیراز و پنج سال سردبیر پژوهشنامه موسسه آسیایی بود و در زمینه‌های تاریخ، زبان‌شناسی، ادبیات، تصحیح، نقد ادبی، تاریخ فرش و طراحی سنتی آثاری را به چاپ رسانده است. 

بخشی از کتاب زیبائی خط فارسی

خطی که امروزه زبان فارسی را با آن می‌نویسیم، بویژه از دیدگاه دگرگونی‌های زیبائی، سرگذشتی شگفت دارد. این سرگذشت در مورد شماری از خط‌های ایرانی، بویژه فارسی باستان هم راست می‌آید. می‌گویند هیچ کدام از این خط‌ها ساخته ایرانیان نیست، اما تنها ایرانیان هستند که خلاصه‌ترین، دقیق‌ترین و زیباترین شکل آن‌ها را به کار برده‌اند. این پدیده باید همه را اندکی به فکر فرو ببرد.

خط فارسی گذشته از این‌که وسیله ارتباط دیداری است، یکی از هنرهای مهم تزئینی ما در دوره‌ای بیش از هزار و دویست سال تا پایان دوره قاجار است. پس از آن حس زیبائی ما به همراه هویت ملی ما از جمله دچار اشکال شده و در زمینه‌هائی از دست رفته است، زیرا عوامل دیگر، مانند استعمار،. شتر به زیان فرهنگ بومی و ملی در کار بوده است. هر یک از دو چهره این خط، شایسته بررسی است و در زمینه نخست که زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی است، بررسی‌هائی شده اما در زمینه هنری آن چندان کاری نشده است. کارهای مهدی بیانی منابع خوبی برای آگهی‌های اولیه و تاریخ خط تزئینی است، اما معیارهائی که به دست داده و پایه سخنانی در دوره معاصر است، باید مورد بحث قرار گیرد. درباره کارهای آنه ماری شیمل پس از این سخن خواهیم گفت.

این کتاب در نخستین زمینه، یعنی چهره ارتباطی خط، سخنان محدودی دارد که نتیجه بررسی‌های تاریخی نویسنده است. من از آن محدوده، آن هم در راه بارورتر کردن چهره دویّم، بیرون نخواهم رفت. اما خواهم کوشید که در زمینه هنری خط یک بررسی کلی، تاریخی و نسبتاً دقیق ارائه دهم. همچنین خواهم کوشید که برای تأمین نیازهای آینده و بررسی دقیق‌تر زیبائی خط فارسی واژه‌هائی را که برای شناخت و بیان زیبائی خط به کار می‌رود، دقت ببخشم. من از آن رو چنین با احتیاط سخن می‌گویم که در این زمینه، بیشتر کارها هم جنبه نسخه‌شناسانه دارد و نه هنری و در بخش هنر هم این گفتار هم گرفتار غوغای عام است و هم گرفتار خیالپردازی‌های عارفانه. گذشته از این عوامل سیاسی و جریان کهن روستا به شهر هم در این کار بی‌اثر نبوده و دست کم پنجاه سالی راه ما را منحرف کرده است.

اگر کتابی درباره هنر خطاطی باشد و در سراسر آن از خط خوش، عالی، ممتاز و این گونه اصطلاحات غیر علمی و برپایه فهم نویسنده استفاده شود، یا تنها تحسین باشد، یا از نمونه‌های خط در کتابخانه‌های جهان سخن گوید، یا این هنر تزئینی را بی‌هیچ دلیل روشنی به دین، اخلاق یا عرفان پیوند زند، آن کتاب بررسی علمی یا هنری خطاطی نیست. این بدان معنی نیست که هنر ما ربطی به دین ندارد، اما یافتن این بستگی نیازمند پژوهشی روشمند و ویژه است.