کتاب از زمین تا ماه

ژول ورن با نام کامل ژول گابریل ورن، ۸ فوریه ۱۸۲۸ در نانت فرانسه به دنیا آمد. خانواده او وضع مالی خوبی داشتند. پدر ژول ورن دوست داشت پسرش در رشته حقوق تحصیل کند و البته که پسر به خواسته پدر احترام گذاشت. اما علاقه او به ادبیات، داستان و نمایشنامه‌نویسی به حدی زیاد بود که زندگی حرفه‌ای آینده او را شکل داد. او در آن دوران نمایشنامه‌های تراژدی می‌نوشت و این موضوع، سبب برانگیخته شدن مخالفت اعضای خانواده‌اش با او شده بود. آن‌ها از اینکه می‌دیدند او مطالبی غمگین می‌نویسد، ناراحت بودند.

ژول ورن که برای تحصیل رشته حقوق به پاریس رفته بود، سخت در تلاش بود تا نمایشنامه‌هایش را به روی صحنه ببرد. از بخت بلندش بود که با الکساندر دوما آشنا شد. دوما کار او را پسندید و در مسیری که پیش می‌رفت، حمایتش کرد. کم‌کم شناخته شد و نمایشنامه‌هایش با موفقیت روبه‌رو شدند. او در همان ایام تدریس می‌کرد و در رشته تحصیلی‌اش، حقوق هم مشغول به کار شده بود تا بلکه بتواند خرج زندگی‌اش را در آورد.

در سال ۱۸۵۷ با همسرش آشنا شد و با او ازدواج کرد. دو سال بعد راهی سفری پژوهشی شد و از اسکاتلند، نروژ و اسکاندیناوی دیدن کرد. در سال ۱۸۶۱ صاحب پسری شد که او را میشل نام نهاد. بعدتر، زمانی که ژول ورن دغدغه مالی نداشت، کشتی‌های تفریحی برای خود می‌خرید و آن‌ها را به نام پسرش نامگذاری می‌کرد. این کشتی‌ها البته حکم دفتر کار او را داشتند. دریانوردی در دریای مانش و روی رودخانه سن، به او این امکان را می‌داد تا افکارش را روی کاغذ بیاورد و آثار خلاقانه دیگری خلق کند.

هنگامی که ژول ورن قراردادی برای کتاب پنج هفته در بالن با بنگاه نشر هتزل بست، گمان نمی‌کرد که این همکاری چقدر برایش ارزشمند است. همکاری ژول ورن با پیر-ژول اتزل، ناشر کتاب‌هایش، بیست‌ودو سال به طول انجامید و به انتشار کتاب‌های او منجر شد. جالب اینجاست که در ابتدای انتشار آثارش، عمده مخاطبانش را نوجوانان شکل می‌دادند. اما بعدا مارسل موره، یکی از منتقدان ادبی، درباره آثار ژول ورن سخن گفت و او را به دنیا معرفی کرد. به این ترتیب بود که آثار او جایش را در میان خوانندگان جدی ادبیات هم پیدا کرد.

ژول ورن در نهایت، در ۲۴ مارس ۱۹۰۵ در سن هفتادوهفت سالگی، چشم از دنیا فروبست. در هنگام مرگ در شهر امیان، در شمال فرانسه بود. بلواری که خانه او در امیان در آن قرار داشت، حالا بلوار ژول ورن نام دارد. آرامگاه او در قبرستان همین شهر است و مجسمه‌ی ژول ورن، ساخته هنرمندی به نام آلبرت دومنیک رز، روی سنگ مزارش قرار دارد. این مجسمه به سوی جاودانگی و جوانی ابدی نام دارد و تحت تاثیر مجموعه آثار ژول ورن، ساخته شده است.

پنج هفته در بالن، اولین بار در سال ۱۸۶۳ منتشر شد. این کتاب ماجرای پروفسور فرگوسن را تعریف می‌کند که در نظر دارد یک سفر اکتشافی به آفریقا داشته باشد. او که از خطرات این سرزمین، مانند وجود قبایل بدوی و حیوانات وحشی آگاه است، بالنی را برای سفرش انتخاب می‌کند و همراه با همکارانش یک سفر هوایی بسیار متفاوت را تجربه می‌کند. ایروین آلن این کتاب را در سال ۱۹۶۲ به فیلم سینمایی تبدیل کرد.

خیال‌پردازی‌های ژول ورن فقط محدود به زمین و موجودات زمینی نبود. او در کتاب از زمین تا ماه (سفر به ماه) نشان داد که چطور می‌توان با خلاقیت، راهمان را به کره ماه باز کنیم. این کتاب در سال ۱۸۶۵ به فرانسوی و در سال ۱۸۶۷ به انگلیسی منتشر شد. جنگ به پایان رسیده است و توپچی‌ها از کار بیکار شده‌اند. روزی رئیس باشگاه، ایده جالبی را مطرح می‌کند. او پیشنهاد می‌کند تا یک توپ بزرگ و غول‌آسا درست کنند و آن را به ماه بفرستند تا بتوانند با قمر زمین، ارتباط داشته باشند. این کتاب، یکی از بلندپروازی‌های بشر را به تصویر کشیده است. فضانوردان سفر آپولو ۱۱ نیز از تاثیر این کتاب بر پیشرفت‌های بشر در کشف جهان سخن گفته‌اند. ژرژ ملی‌یس در سال ۱۹۰۲ یک فیلم صامت فرانسوی از این کتاب ساخت. فیلم او، برداشتی آزاد از این کتاب بود و از آن، به عنوان اولین فیلم در ژانر علمی تخیلی یاد می‌شود.

سفر به اعماق زمین که با نام سفر به مرکز زمین هم ترجمه شده است، در سال ۱۸۶۷ چاپ شد و هفت سال بعد، نسخه انگلیسی آن هم به بازار آمد. بیست هزار فرسنگ زیر دریاها در سال ۱۸۷۰ منتشر شد و سفری به درون دریاهای عمیق و آشنایی با دنیای اعجاب‌آوری است که در اقیانوس‌های جریان دارد. دور ماه، کتابی دیگر از ژول ورن است. این کتاب در ادامه داستان از زمین تا ماه نوشته شده است و در سال ۱۸۷۰ منتشر شد. دور دنیا در هشتاد روز اولین بار در سال ۱۸۷۳ منتشر شد. این کتاب هم داستانی ماجراجویانه دارد. میشل استروگف، که در سال ۱۸۷۶ به چاپ رسید، یکی دیگر از کتاب‌های مشهور ژول ورن است. ماجرا بر سر پیامی است که میشل باید از طرف تزار روسیه در مسکو به برادرش برساند که در یکی از مناطق دورافتاده سیبری است. سفر او، ماجراهایی که برایش رخ می‌دهد، شورش قبایل تاتار آن ناحیه، دستگیری میشل و حوادث دیگر کتاب سبب شده تا این اثر به یکی از بهترین کتاب‌های ژول ورن تبدیل شود. کتابی که بر خلاف دیگر آثارش، علمی تخیلی نیست. در حقیقت او با نوشتن این کتاب نشان داد چه قصه‌گوی خوب و هنرمندی است.