کتاب فلسفه فرهنگ از هردر تا نیچه

کتاب فلسفه فرهنگ از هردر تا نیچه اثری از محمدمهدی اردبیلی است. این کتاب نگاهی به فرهنگ و فلسفه آن به خصوص در دوران مدرن می‌اندازد و آن را که تحت تاثیر اندیشه‌های هردر و نیچه است، بررسی می‌کند.  

درباره کتاب فلسفه فرهنگ از هردر تا نیچه

آنچه امروز به عنوان فلسفه فرهنگ می‌شناسیم، برگرفته از نظرات متفکران آلمانی در قرون هجدهم و نوزدهم میلادی است. برداشت مدرن از فرهنگ در همین دوران شکل می‌گیرد. دو شخصیت مهم که در خلق و پیشبرد فلسفه فرهنگ نقش مهمی ایفا کردند، هردر و هگل بودند. هردر اولین فیلسوفی است که برای فرهنگ جایگاه و معنایی متافیزیکی و فلسفی قایل شد. او حتی انسان را موجودی ذاتاً فرهنگی معرفی کرد و برای پیوند زدن نظریِ نسبت انسان و فرهنگ بر نقش و کارکرد لوگوس تاکید ورزید و در حدود نیم قرن بعد، فلسفه فرهنگ در اندیشه‌های هگل به اوج خود رسید.

هگل در کتاب خود که پدیدار شناسی روح نام دارد، از فرهنگ صحبت می‌کند. او در طول دوران فکری خود به کرات به تحلیل معانی و کارکردهای مختلف ایده فرهنگ بازمی‌گردد و آن را با ایده اخلاقِ عرفی _ اجتماعی پیوند می‌زند و حتی به سطح روح می‌برد.

محمدمهدی اردبیلی در کتاب فلسفه فرهنگ از هردر تا نیچه تلاش کرده است تا طرحی سه‌بخشی ترسیم کند. بخش اول از گذار از فلسفه فرهنگِ هردر به هگل می‌گوید و به ارائه تحلیلی مدون در خصوص معنای فلسفه فرهنگ در نخستین گام‌های آن می‌پردازد. بخش دوم پس از گذار از مواجهه فیلسوفانِ مدرن با فرهنگ (و در اوج آنها هگل)، به نخستین دقایق فروپاشیِ این نگاه مدرن نزد نیچه می‌پردازد. چرا تحلیل فرهنگ نزد نیچه اهمیت دارد؟ چون به ما کمک می‌کند تا امکان مواجهه ما با جهان معاصر را به دست آوریم. 

کتاب فلسفه فرهنگ از هردر تا نیچه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

اگر از طرف‌داران مطالعات فرهنگی هستید، خواندن کتاب فلسفه فرهنگ از هردر تا نیچه را به شما پیشنهاد می‌کنیم 

بخشی از کتاب فلسفه فرهنگ از هردر تا نیچه

تاریخ ایران در دوره مدرن، به گونه‌ای رقم خورده‌است که ما باید به «فرهنگ» به عنوان موضوعی مهم بپردازیم. برای اشاره به «ایران»، عنوان «فرهنگ» هنوز دقیق‌تر و درست‌تر از دیگر عناوین است. ایران واحدی سیاسی _ اجتماعی و یک ملت نیز هست. اما تحولات گذشته و جاری به گونه‌ای رقم خورده است که مرزهای ایران را بهتر است با تکیه بر مفهوم «فرهنگ» ترسیم کنیم. با فرهنگ به لایه‌های بیشتری از زندگی ایرانیان اشاره می‌کنیم. به علاوه، با این گونه نگاه، دگرگونی‌های گذشته و جاری در زندگی ایرانیان را بهتر می‌بینیم. البته در هر حال از پیچیدگی مفاهیم و اصطلاحات متداول در این قلمرو و کاستیِ این گونه تعابیر آگاهی داریم، اما در این‌گونه کوشش‌ها ملاکِ درستیِ راهی که برای پژوهش انتخاب کرده‌ایم، میزان شمول تحلیل و توصیف‌ها، و کارآیی آنها برای گفتگو و مفاهمه و احیاناً تحلیل و تجویز است. طرح موضوع «فلسفه فرهنگ» در ایران، برخاسته از دغدغه فهم درست است. برای گفتگو درباره ایران می‌توانیم آن را یک «فرهنگ» بنامیم. اما کسی که با فلسفه آشناست، در کاربرد این عنوان هم با پرسش‌هایی فلسفی روبرو می‌شود. «فرهنگ» چیست؟