کتاب صوتی حیات ذهن

کتاب صوتی حیات ذهن نوشته هانا آرنت با ترجمه مسعود علیا و با گویندگی سارا مقدسی منتشر شده است. نشر ماه آوا آن را منتشر کرده است و متن آن بر پایه ویراست دوم ترجمه فارسی انتشارات ققنوس ضبط شده است. این کتاب صوتی به مباحث فلسفی درباره تفکر، اراده، داوری، نسبت ذهن و جهان، و مسئله شر می‌پردازد و در قالب درسگفتارهای آرنت سامان یافته است. شنونده در این اثر با مقدمه مترجم، یادداشت ویراستار انگلیسی و سپس جلد اول با عنوان تفکر روبه‌رو می‌شود که در آن آرنت از دادگاه آیشمان تا نقد سنت متافیزیک را دنبال کرده است.

درباره کتاب حیات ذهن

کتاب حیات ذهن اثری از هانا آرنت است که در قالب مجموعه‌ای از درسگفتارها شکل گرفته و در این کتاب صوتی با ترجمه مسعود علیا و گویندگی سارا مقدسی در دسترس شنونده فارسی‌زبان قرار گرفته است. آرنت در این اثر طرحی سه‌جلدی برای حیات ذهن در نظر گرفته بود: تفکر، اراده و داوری؛ اما به دلیل مرگ او تنها دو بخش تفکر و اراده تکمیل شده و از داوری فقط یادداشت‌هایی به‌جا مانده است. در این کتاب صوتی، مقدمه مترجم و یادداشت ویراستار انگلیسی، زمینه تاریخی و دانشگاهی شکل‌گیری این درسگفتارها را توضیح می‌دهد؛ از درسگفتارهای گیفورد در دانشگاه اَبِردین تا جلسات مدرسه جدید پژوهش اجتماعی در نیویورک. کتاب حیات ذهن در ادامه گفت‌وگوی آرنت با کتاب وضع بشر است. اگر در آن کتاب زندگیِ وقفِ عمل و vita activa محور بحث بود، در این کتاب زندگیِ وقفِ نظر و قوای ذهنی در مرکز توجه قرار گرفته است. جلد اول با عنوان تفکر، از مسئله «پیش‌پاافتادگی شر» در دادگاه آیشمان آغاز می‌شود و به پرسش از نسبت تفکر، وجدان، خیر و شر می‌رسد. آرنت در این مسیر به سراغ افلاطون، ارسطو، کانت، هگل، نیچه، هایدگر و متفکران دیگر می‌رود و در عین نقد سنت متافیزیک، از تمایز کانتی میان عقل و دریافت، و تفاوت معناجویی و حقیقت‌جویی دفاع کرده است. در فصل‌های بعدی، او به سرشت پدیداری جهان، نسبت بود و نمود، ارزش سطح، رابطه بدن، نفس و ذهن، و مسئله صورت ظاهر می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه فعالیت‌های ذهنی در جهانی از نمودها جای می‌گیرند. در این کتاب صوتی، شنونده با متنی روبه‌رو است که هم به تاریخ فلسفه ارجاع می‌دهد و هم از تجربه سیاسی معاصر، به‌ویژه محاکمه آیشمان، الهام گرفته است و حیات ذهن را در پیوند با مسئولیت اخلاقی و امکان بدکاری بررسی کرده است.

خلاصه کتاب حیات ذهن

کتاب حیات ذهن از تجربه آرنت در دادگاه آیشمان و مفهوم «پیش‌پاافتادگی شر» آغاز می‌شود و این پرسش را طرح می‌کند که آیا غیاب تفکر می‌تواند شرط امکان بدکاری باشد. آرنت از این نقطه به تمایز میان تفکر و شناخت، و میان عقل و دریافت در فلسفه کانت می‌رسد و نشان می‌دهد که تفکر بیش از آن‌که در پی حقیقت باشد در پی معناست. او سپس تاریخ متافیزیک، دوگانگی بود و نمود، و اعلام «مرگ خدا» و «پایان فلسفه» را مرور می‌کند تا نشان دهد چگونه هنوز به تفکر نیاز است، حتی اگر نظام‌های متافیزیکی اعتبار خود را از دست داده باشند. در فصل‌های بعدی، آرنت سرشت پدیداری جهان، نقش حواس، مفهوم تکثر، ارزش سطح، خودنمایاندن موجودات زنده، نسبت بدن، نفس و ذهن، و مسئله صورت ظاهر و ریا را بررسی کرده است و حیات ذهن را در پیوند با جهان نمودها و مسئولیت اخلاقی می‌فهمد.

چرا باید کتاب حیات ذهن را بشنویم؟

این کتاب صوتی امکان همراهی با اندیشه هانا آرنت را در نقطه تلاقی فلسفه، سیاست و اخلاق فراهم کرده است. شنونده با پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شود که از دادگاه آیشمان تا نقد سنت متافیزیک امتداد دارند و به رابطه تفکر، وجدان، خیر و شر می‌رسند. حیات ذهن برای کسانی که می‌خواهند معنای تفکر، اراده و داوری را در زندگی معاصر بازاندیشی کنند متنی چالش‌برانگیز و جدی فراهم کرده است.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به فلسفه، نظریه سیاسی، اخلاق و اندیشه هانا آرنت علاقه‌مندند، به دانشجویان و پژوهشگران علوم انسانی، و به مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان تفکر، شر، وجدان و جهان روزمره را عمیق‌تر بفهمند و با متن‌های دشوار فلسفی در قالب صوتی درگیر شوند.

بخشی از کتاب حیات ذهن

«حیات ذهن، عنوانی که برای این مجموعه درسگفتار برگزیده‌ام، طنینی پرطمطراق دارد و سخن گفتن درباره تفکر برایم به‌قدری گستاخانه به نظر می‌رسد که احساس می‌کنم باید کار را بیش‌تر با توجیه آغاز کنم تا با دفاع. البته برای خود این موضوع، مخصوصا در چارچوب مقام والایی که درسگفتارهای گیفورد اساسا دارد، توجیهی لازم نیست. آنچه نگرانم می‌کند این است که من به سراغ این موضوع می‌روم، زیرا «فیلسوف» بودن یا به حساب آمدن در شمار کسانی که کانت، با طنز و تعریض، آن‌ها را Denker von Gewerbe (متفکران حرفه‌ای) می‌نامید نه ادعای من است و نه خواست و آرزوی من. پس سؤال این است که آیا نمی‌بایست این مسائل را به اهل فن واگذارم؛ و پاسخ این سؤال باید معلوم بدارد که چه چیزی باعث شد به جای آن‌که این مطالب نسبتا هول‌آور را به حال خود بگذارم، خطر کنم و از حیطه‌های نسبتا بی‌خطر علوم سیاسی و نظریه سیاسی به سراغ آن‌ها بروم. به‌واقع، دلمشغولی من به فعالیت‌های ذهنی دو منشأ کمابیش متفاوت دارد. انگیزه درجه اول آن حضورم در دادگاه آیشمان در اورشلیم بود. در گزارشی که از این دادگاه نوشتم از «پیش‌پاافتادگی شر» سخن به میان آوردم. در پس این عبارت، نظریه یا آموزه‌ای را مراد نکرده بودم، هر چند به نحو مبهمی به این واقعیت واقف بودم که مفهوم پیش‌پاافتادگی شر مغایر با سنت فکری ما ــ اعم از ادبی، الهیاتی یا فلسفی ــ درباره پدیده شر است. به ما چنین آموخته‌اند که شر امری اهریمنی است؛ تجسد آن شیطان است، «صاعقه‌ای که از آسمان نازل می‌شود»، یا لوکیفر، فرشته هبوط کرده که گناهش کبر و غرور است. با این حال، چیزی که من با آن مواجه شدم کاملاً از نوعی دیگر و با وجود این مسلما واقعی بود.»