کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس

کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس (سفرنامه و ماجراهای برده هلندی در دورهٔ شاه سلیمان صفوی) نوشتهٔ یان یانسون استرویس و ترجمهٔ ساسان طهماسبی، با گویندگی ابوالفضل شاه‌بهرامی توسط نشر سماوا منتشر شده است. این اثر در دسته سفرنامه‌ها و خاطرات تاریخی قرار می‌گیرد و روایتگر تجربه‌های یک دریانورد هلندی است که در قرن هفدهم میلادی، به‌عنوان برده به ایران صفوی وارد می‌شود و مشاهدات خود را از زندگی، فرهنگ و ساختار اجتماعی ایران آن دوران ثبت می‌کند.

درباره کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس

کتاب صوتی سفرنامهٔ یوهان اشترویس اثری تاریخی است که در قالب خاطرات و روایت‌های شخصی، تصویری از ایران عصر صفوی ارائه می‌دهد. نویسنده، یان یانسون استرویس، دریانورد هلندی، در میانهٔ قرن هفدهم میلادی، طی ماجراهایی به اسارت تاتارها درمی‌آید و سپس به ایران منتقل می‌شود. بخش عمدهٔ کتاب سفرنامه یوهان اشترویس به روایت زندگی او در اسارت، فروش به اربابان ایرانی، و تجربه‌هایش در شهرهایی چون ایروان، دربند، شماخی، اردبیل، اصفهان و شیراز اختصاص دارد. ساختار کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس مبتنی بر توالی زمانی سفر و ماجراهای نویسنده است و در کنار روایت شخصی، اطلاعاتی دربارهٔ جغرافیا، اقتصاد، آداب و رسوم، ساختار اجتماعی و روابط خارجی ایران صفوی ارائه می‌دهد. 

کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس نه‌تنها به وضعیت بردگان و تجارت برده در ایران می‌پردازد، بلکه تصویری از زندگی روزمره، باورهای دینی، جشن‌ها، بحران‌های طبیعی مانند زلزله و همچنین روابط ایران با کشورهای همسایه و اروپایی‌ها را ترسیم می‌کند. روایت استرویس، با نگاهی از بیرون و تجربه‌ای متفاوت از سایر سیاحان، به‌ویژه به دلیل جایگاهش به‌عنوان برده، جنبه‌هایی کمتر دیده‌شده از جامعهٔ صفوی را آشکار می‌سازد.

خلاصه کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس

کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس با معرفی نویسنده، دریانورد جوان هلندی، آغاز می‌شود که پس از ماجراهای متعدد دریایی، سرانجام به‌دلیل آشوب‌های قزاق‌ها در روسیه، به‌همراه گروهی از هم‌وطنانش به ایران پناه می‌برد. اما در نزدیکی دربند، گرفتار تاتارهای داغستان می‌شوند و به اسارت درمی‌آیند. استرویس و همراهانش پس از تحمل شکنجه و سختی، به بازار برده‌ها فروخته می‌شوند و او سرانجام به یک بازرگان ایرانی به نام حاجی محمدصالح می‌رسد. در این دوران، استرویس با زندگی بردگان، شیوهٔ خرید و فروش، و رفتار اربابان ایرانی آشنا می‌شود و تفاوت‌هایی میان رفتار ایرانیان و سایر ملل با بردگان را روایت می‌کند. در ادامه، استرویس به شهرهای مختلفی چون ایروان، دربند، شماخی و اصفهان سفر می‌کند و در هر مرحله، با چالش‌هایی چون تلاش برای فرار، پیشنهاد تغییر دین، و تجربهٔ زلزله‌های ویرانگر روبه‌رو می‌شود. 

او در خانهٔ ارباب جدیدش، حاجی بایرام‌علی، با مهربانی بیشتری مواجه می‌شود و حتی جان اربابش را نجات می‌دهد. با این حال، همچنان در پی آزادی است و سرانجام با کمک کمپانی هند شرقی هلند، موفق به رهایی می‌شود و پس از سفری پرخطر، ایران را ترک می‌کند. در خلال این روایت، استرویس به توصیف دقیق جغرافیا، اقتصاد، آداب و رسوم، و بحران‌های اجتماعی و طبیعی ایران صفوی می‌پردازد و تصویری زنده از زندگی در آن دوران ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس را بشنویم؟

این سفرنامه از معدود روایت‌هایی است که ایران صفوی را از زاویهٔ دید یک برده اروپایی به تصویر می‌کشد. اطلاعات دقیق و جزئی دربارهٔ وضعیت بردگان، ساختار اجتماعی، اقتصاد، جغرافیا و روابط خارجی ایران در قرن هفدهم، این اثر را به منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به تاریخ، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی تبدیل کرده است. روایت استرویس، با تجربه‌ای شخصی و بی‌واسطه، جنبه‌هایی از زندگی روزمره، باورهای دینی، جشن‌ها و بحران‌های طبیعی را بازتاب می‌دهد که در منابع رسمی کمتر دیده می‌شود. شنیدن این کتاب، فرصتی برای آشنایی با نگاه یک خارجی به ایران و مقایسهٔ فرهنگ‌ها و ساختارهای اجتماعی است.

شنیدن کتاب صوتی سفرنامه یوهان اشترویس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ ایران، پژوهشگران مطالعات صفوی، دانشجویان رشته‌های تاریخ و علوم اجتماعی، و کسانی که به روایت‌های سفرنامه‌ای و تجربه‌های زیستهٔ خارجیان در ایران علاقه دارند، مناسب است. همچنین برای کسانی که دغدغهٔ شناخت وضعیت بردگان، ساختار اجتماعی و روابط فرهنگی ایران در گذشته را دارند، شنیدن این اثر توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب سفرنامه یوهان اشترویس

«در ژوئن /۱ صفر ۱۰۸۱ به پانزده لیگی دربند که در سرزمین تاتارهای داغستان قرار دارد، رسیدیم. چون آن قوم در منطقه‌ای کوهستانی زندگی می‌کنند و کلمه داغ در زبانشان به معنی کوهستان است، داغستانی نامیده می‌شوند. بخشی از منطقه که در سمت دریا قرار دارد، خشک و گرم است، ولی مناطق داخلی حاصخیزند. تاتارها مردمی قوی‌بنیه، ولی کریه منظرند. تاتارهای داغستان و تاتارهای چرکسی از نظر عادات و سبک زندگی، شبیه یکدیگرند. کفش‌های آن‌ها تاتارها فقط تیر و کمان و شمشیر است. اما برخی از آن‌ها نیزه دارند و در هنگام لشکرکشی از کلاخود و سپر استفاده می‌کنند. در آدم‌ربایی مهارت دارند و اگر فرصتی به دست آورند، برای فروش بستگان و بچه‌های نزدیک‌ترین دوستانشان تعلل نمی‌کنند و آن‌ها را به‌عنوان بُرده به ترک‌ها و ایرانی‌ها می‌فروشند. زن‌ها از دام‌ها دکید این می‌کنند و مردها به دزدی و راهزنی می‌پردازند. در دین اسلام متعصب‌اند و بسیار جسورند. از هیچ قدرت بیگانه‌ای هراس ندارند و به صخره‌های شیب‌دار و کوه‌های صعب‌الوصولی که خشک و شنی‌اند یا با خاک سفید و گچ پوشیده شده‌اند، اتکا می‌کنند.»