جاناتان هایت
بیوگرافی جاناتان هایت
جاناتان هایت (Jonathan Haidt) روانشناس اجتماعی، نویسنده و استاد دانشگاهی آمریکایی است که در ۱۹ اکتبر ۱۹۶۳ در نیویورک متولد شده است. تخصص اصلی او روانشناسی اخلاق و هیجانهای اخلاقی بوده است. این نویسنده در خانوادهای یهودی و سکولار بزرگ شد؛ خانوادهای که ریشههایی مهاجر از روسیه و لهستان داشتند. در ۱۷سالگی با مطالعهی آثار اگزیستانسیالیستی و نمایشنامهی «در انتظار گودو» نوشتهی ساموئل بکت دچار بحران وجودی شد، اما مسیر تحصیلی خود را ادامه داد و پس از پایان دبیرستان وارد دانشگاه ییل شد. در سال ۱۹۸۵ با مدرک کارشناسی فلسفه و رتبهی ممتاز فارغالتحصیل شد؛ سپس مدت کوتاهی بهعنوان برنامهنویس کامپیوتر کار کرد و بعد تحصیلات تکمیلی روانشناسی را در دانشگاه پنسیلوانیا ادامه داد. در سالهای ۱۹۸۸ و ۱۹۹۲ بهترتیب مدرک کارشناسیارشد و دکترا را دریافت کرد؛ با پایاننامهای با عنوان «قضاوت اخلاقی، عاطفه و فرهنگ».
جاناتان هایت پس از دکترا در دانشگاه شیکاگو و تحت نظارت انسانشناس فرهنگی ریچارد شودر در حوزهی روانشناسی فرهنگی پژوهش کرد و این استاد را تأثیرگذارترین فرد در مسیر علمی خود دانست. فعالیت دانشگاهی او در سال ۱۹۹۵ با استخدام بهعنوان استادیار روانشناسی در دانشگاه ویرجینیا آغاز شد و طی ۱۶ سال تدریس به مرتبهی استادتمام رسید و جوایز آموزشی متعددی دریافت کرد؛ همچنین سال تحصیلی ۲۰۰۷ - ۲۰۰۸ را بهعنوان استاد مدعو در دانشگاه پرینستون گذراند و در سال ۲۰۱۱ به مدرسهی کسبوکار استرن دانشگاه نیویورک منتقل شد و آنجا بهعنوان استاد رهبری اخلاقمدار فعالیت کرد.
این نویسنده از سوی مجلاتی مانند فارن پالیسی و پراسپکت در فهرست متفکران برتر جهان قرار گرفته و مشارکتهای علمی او عمدتاً به نظریهی بنیانهای اخلاقی مربوط شده است؛ نظریهای که با همکاری کریگ جوزف و جس گراهام توسعه یافته و کوشیده است منشأ تکاملی استدلال اخلاقی انسان را بر پایهی احساسات شهودی توضیح دهد و تفاوتهای اخلاقی میان گرایشهای سیاسی را تبیین کند. او مدل شهودگرایی اجتماعی در قضاوت اخلاقی را مطرح کرده است که بر نقش فرایندهای خودکار در داوریهای اخلاقی تأکید میکند و همچنین در پژوهشهایی دربارهی احساساتی مانند انزجار اخلاقی و تعالی اخلاقی مشارکت داشته است. جاناتان هایت در سال ۲۰۱۳ بنیاد Ethical Systems را برای انتقال یافتههای پژوهشی اخلاق به کسبوکارها تأسیس کرد و در فعالیتهای علمی و اجتماعی دیگر مانند تأسیس Heterodox Academy و مشارکت در پروژههای مرتبط با گفتوگوی سازنده و تنوع دیدگاهها نیز نقش داشته است.
آثار مکتوب او برای مخاطبان عمومی شامل کتاب «فرضیهی خوشبختی» (۲۰۰۶) دربارهی ارتباط فلسفههای باستانی و علم مدرن در موضوع خوشبختی، «ذهن درستکار» (۲۰۱۲) دربارهی سیاست اخلاقی و اختلافهای ارزشی، The Coddling of the American Mind (۲۰۱۸) دربارهی فرهنگ دانشگاهی و سلامت روان و کتاب نسل مضطرب (۲۰۲۴) دربارهی اثر گوشیهای هوشمند و سبکهای فرزندپروری بر سلامت روان نسل جدید است. پژوهشهای دیگر او بر نقش شبکههای اجتماعی در کاهش سلامت روان نوجوانان و افزایش دوقطبی سیاسی متمرکز بوده و هدف کلی فعالیتهای علمیاش کمک به درک متقابل انسانها، کاهش شکافهای اخلاقی و بهبود عملکرد نهادهای اجتماعی عنوان شده است.
جاناتان هایت در طول دوران حرفهای خود افتخارات و جوایز متعددی کسب کرده است که از جملهی مهمترین آنها میتوان به دریافت جایزهی بزرگ تمپلتون در روانشناسی مثبتگرا در سال ۲۰۰۱، انتخاب بهعنوان عضو آکادمی هنر و علوم آمریکا در سال ۲۰۱۹ و دریافت جایزهی باری (Barry Prize) از آکادمی علوم و ادبیات آمریکا در سال ۲۰۲۳ اشاره کرد. او همچنین بارها از سوی نشریات معتبری چون فارین پالیسی و پراسپکت بهعنوان یکی از ۱۰۰ متفکر برتر جهان معرفی شده و در سال ۲۰۱۸ نیز در جایگاه یکی از ۵۰ روانشناس زندهی تأثیرگذار دنیا قرار گرفته است. این نویسنده علاوهبر کسب جوایز کتاب ملی و بینالمللی برای آثار پرفروشی نظیر «ذهن حقطلب» و «نسل مضطرب»، جوایز آموزشی متعددی از جمله جایزهی استاد برجستهی دانشگاه ویرجینیا را در کارنامه دارد و بهدلیل تخصص در اخلاق کسبوکار، چندین سال پیاپی بهعنوان یکی از ۱۰۰ چهرهی تأثیرگذار این حوزه توسط مؤسسهی اتیسفر انتخاب شده است.
