کتاب توسعه و انسان‌شناسی کاربردی

ناصر فکوهی( -۱۳۳۳)، دانشیار گروه انسان‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران است. در بخشی از پیشگفتار کتاب می خوانیم: «سال‌ها است گروهی از دانشمندان علوم اجتماعی و به ویژه انسان‌شناسان در برابر رویکردهای توسعه‌ای یا کاربردی موضع می‌گیرند و استدلال‌شان فقط به این محدود می‌شود که این رویکردها فرهنگ‌های غیراروپایی را نابود کرده یا علوم اجتماعی را به زیر سلطه‌های صاحبان قدرت و ثروت درمی‌آورد. با این حال، این دانشمندان نمی‌توانند بدین پرسش پاسخ دهند که در شرایط کنونی جهان که توزیع نابرابر امکانات مادی از یک سو، و یکپارچگی و نزدیک شدن عملی خواسته‌های مردمانی با فرهنگ‌های بسیار متفاوت اتفاق افتاده است (بدون آن‌که لزوماً این نزدیکی را که به هر سو شکلی از تقلیل‌گرایی فرهنگی است، مثبت ارزیابی کنیم). چگونه می‌توان نیاز به دخالت عالمان اجتماعی برای کمک به ایجاد عدالتی بیش‌تر را زیر لوای «تقدس» داشتن «شناخت» نسبت به «پراکسیس» نفی کرد. بنابراین امروز شاهد گرایشِ تعداد هر چه بیش‌تری از انسان‌شناسان و جامعه‌شناسان به سوی انسانی‌تر کردن روند توسعه و افزایش امکان استفاده‌ی کاربردی از این علم به سود مردمانی با فرهنگ‌های مختلف در سراسر جهان هستیم. در کتاب حاضر با ارائه‌ی برش‌هایی از زوایای بسیار متفاوت که یک انسان‌شناس کاربردی می‌تواند در زندگی اجتماعی برای تجلیل خود بیابد، هدف ما نشان دادن آن بوده است که چگونه می‌توان عملاً از انسان‌شناسی، علمی ساخت که قادر باشد در همه‌ی شاخه‌ها و زمینه‌های بسیار متفاوت زندگی انسانی دخالت و ارائه‌ی طریق کند. نگارنده پیش از این نیز در دو کتاب دیگر با عناوین از فرهنگ تا توسعه و در هزارتوهای نظم جهانی، قدم‌های نخستین در این راه را برداشته است و این سومین کتابی است که به موضوع توسعه اختصاص می‌دهد. در این کتاب نیز همچون کتاب‌های پیشین زمینه‌های مورد بررسی تنوع زیادی دارند، اما رویکرد فرهنگی به آن‌ها همواره ثابت است.»