کتاب راه غربت

در اواسط قرن نوزدهم میلادی، امپراتوری قدرتمند عثمانی رو به زوال و نیستی نهاد، و اراضی تحت اشغال آن‏ها در آفریقا، بالکان، و مدیترانه، یکی بعد از دیگری آزاد و مستقل می‌‏شدند. همین امر باعث رقابتی شدید بین قدرت‏های مطرح اروپایی شد تا سلطه خود را در آن مناطق، گسترش دهند. زمان برای ظهور حزبی انقلابی فرا رسیده بود. در سال ۱۹۰۸م حزب «اتحاد و ترقی» (تُرکان جوان)، زمام امور را به دست گرفت تا تمامیت ارضی و منافع امپراتوری را حفظ کند و با توسل به سیاست‏های پان‏تُرکیستی، که نوید توران بزرگ را می‏‌داد، بر آن شد با آزار و اذیت اقلیت‏ها، ارمنیان را، که هزاران سال در موطن خود ساکن بودند، نابود کند. سلطان عبدالحمید که لقب «سرخ» به خود داده بود و مسئول قتل‏ عام‏های ۱۸۹۵-۱۸۹۶ م ارمنیان قلمداد می‏‌شد، مجبور شد قانون اساسیِ ترک‏های جوان را ــ که بر مبنای آزادی، برابری، عدالت، و برادری، پایه‏‌ریزی شده بود ــ بپذیرد. در ۲۸ ژوییه ۱۹۱۴ اتریش علیه صرب‏ها اعلان جنگ داد و جنگ جهانی اول رسما آغاز شد. در دوم نوامبر ۱۹۱۴ روسیه و صربستان علیه عثمانی، که متحد آلمان بود، وارد جنگ شدند و در پنجم نوامبر همان سال پای انگلستان و فرانسه نیز به جنگ کشیده شد. عثمانی می‌‏خواست یک‏بار برای همیشه «مسئله ارمنیان» را فیصله دهد. به همین منظور در اوایل سال ۱۹۱۵، کمیته مرکزی حزب اتحاد و ترقی جلسه‏‌ای سِرّی تشکیل داد و اعضای آن تصمیم گرفتند به زندگی ارمنیان ساکن در امپراتوری، که مانع بزرگی برای اهداف ترک‏ها محسوب می‌‏شدند، خاتمه دهند.