کتاب دوشس ملفی

کتاب دوشس ملفی (The Duchess of Malfi) نوشته جان وبستر، نمایش‌نامه‌ای تراژیک درباره‌ی زنی اشراف‌زاده است که خواسته‌ی او برای ازدواج دوباره، به رویارویی با برادرانش می‌انجامد. دوشس می‌خواهد همسر و فرزند داشته باشد اما خانواده‌اش حق انتخاب او را زیر سایه‌ی آبرو و اصل‌ونسب محدود می‌کنند. وبستر در کنار این کشمکش، مناسبات درباری را نشان می‌دهد که چاپلوسی، جاسوسی و وابستگی مالی در تصمیم‌های افرادش سهم دارند. ناهید قادری این متن را ترجمه و نشر نی آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دوشس ملفی

کتاب دوشس ملفی تراژدی جان وبستر است که ماجرای زنی بیوه و صاحب قدرت را در فضای دربار ایتالیا دنبال می‌کند. پیش‌گفتار، سرچشمه‌ی ماجرا را داستانی تاریخی معرفی کرده که از مسیر چند اقتباس به وبستر رسیده است. نکته‌ی مهم، تغییری است که نویسنده در تصویر شخصیت اصلی ایجاد کرده: دوشس در این نمایش‌نامه، برخلاف تصویری که مأخذ پیشین ارائه می‌کرد، زنی است که میل به تشکیل خانواده دارد. همین خواسته‌ی انسانی با ادعای برادرانش درباره‌ی حفظ اعتبار خاندان برخورد می‌کند.

کاردینال و فردیناند، ازدواج خواهرشان را موضوعی شخصی نمی‌دانند؛ آنان رفتار او را زیر نظر می‌گیرند و برای تصمیمش حد تعیین می‌کنند. دوشس در برابر این محدودیت، صرفاً منتظر اقدام دیگران نمی‌ماند. او احساسش را بیان می‌کند و مسئولیت انتخابش را می‌پذیرد. تفاوت جایگاه اجتماعی او و آنتونیو، مباشر خانواده، نیز مسئله‌ی ارزش انسان را پیش می‌کشد: آیا شایستگی را باید در کردار جست‌وجو کرد یا در نسب؟ نمایش‌نامه این سؤال را از خلال رابطه‌ها و داوری‌های شخصیت‌ها مطرح می‌کند، نه در قالب بحثی جدا از اتفاقات.

کتاب دوشس ملفی فضای تهدیدآمیز خود را تنها از خشم آشکار فردیناند نمی‌گیرد. قدرت حسابگر کاردینال و حضور بوزولا نیز احساس ناامنی را گسترش می‌دهند. بوزولا از بی‌اعتنایی صاحبان قدرت شکایت دارد اما امید به مقام و پاداش، او را به خدمت همان مناسبات می‌کشاند. سخنان انتقادی او درباره‌ی فساد، در کنار پذیرفتن مأموریت جاسوسی، فاصله‌ی آگاهی اخلاقی و رفتار را آشکار می‌کند. گفت‌وگوهای آنتونیو و دلیو نیز راهی برای شناخت دربار باز می‌کنند؛ محیطی که حتی خنده‌ی اطرافیان باید تابع اراده‌ی فرمانروا باشد.

جان وبستر شوخی‌های درباری و لحظه‌های محبت را کنار بدگمانی و تهدید نشانده است. این همنشینی، آسیب‌پذیری زندگی خصوصی را محسوس می‌کند. تصویرهای زهر، بیماری، حیوانات و تباهی جسم نیز در سخنان شخصیت‌ها تکرار می‌شوند و تیرگی فضا را افزایش می‌دهند.

خلاصه نمایشنامه دوشس ملفی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

دوشس، پس از مرگ همسرش، در عمارتی زندگی می‌کند که برادرانش می‌خواهند اختیار روابط او را در دست داشته باشند. فردیناند و کاردینال او را از ازدواج دوباره منع می‌کنند و بوزولا را برای مراقبت از رفتارش به خدمت می‌گمارند. دوشس، برخلاف خواست آنان، آنتونیو را برای همسری انتخاب می‌کند. آنتونیو مباشر اوست و فاصله‌ی طبقاتی، بیان احساسش را دشوار می‌کند.

دوشس خودش پیش‌قدم می‌شود و کاریولا، ندیمه‌ی مورد اعتمادش، شاهد پیوند پنهانی آنان است. زندگی مشترک در دل دربار ادامه می‌یابد اما پنهان‌ نگه‌داشتن این رابطه، به‌ویژه با تولد فرزند، دشوارتر می‌شود. بوزولا نشانه‌های تغییر را دنبال می‌کند و آنتونیو برای حفاظت از همسرش ناچار به پوشاندن حقیقت می‌شود. ماجرا از این نقطه، عشق و اعتماد را در برابر خبرچینی، بدگمانی و قدرت خانوادگی قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب دوشس ملفی را بخوانیم؟

• نمایش‌نامه، تعارض میان حق انتخاب همسر و توقعات خاندان اشرافی را از خلال تصمیم‌های دوشس نشان می‌دهد.
• شخصیت بوزولا امکان بررسی فاصله‌ی شناخت فساد و مشارکت در فساد را فراهم می‌کند.
• گفت‌وگوهای درباری، نقش چاپلوسی و پاداش را در وابستگی افراد به صاحبان قدرت آشکار می‌کنند.

خواندن کتاب دوشس ملفی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به تراژدی‌هایی که عشق، تهدید و کشمکش قدرت را کنار هم قرار می‌دهند.
• خوانندگانی که به مسئله‌ی اختیار زنان و محدودیت‌های طبقاتی در ادبیات علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند مناسبات جاسوسی، وابستگی مالی و داوری اخلاقی را در شخصیت‌های نمایشی بررسی کنند.

درباره جان وبستر

جان وبستر (John Webster) (حدود ۱۶۳۴- حدود ۱۵۸۰)، نمایش‌نامه‌نویس و شاعر انگلیسی دوران ژاکوبین بود. از جزئیات زیست فردی و تحصیلی او داده‌های چندانی در اسناد تاریخی بر جای نمانده است، جز آنکه در لندن متولد شد و احتمالاً مدتی در نهادهای حقوقی میدل تمپل آموزش دید. وبستر در کنار معاصرانی چون ویلیام شکسپیر، بن جانسون و توماس میدلتون از ارکان تئاتر رنسانس انگلستان به شمار می‌رود و نقش بنیادینی در تکامل و تثبیت گونه‌ی «تراژدی انتقام» ایفا کرد.

شهرت وبستر بر دو نمایش‌نامه‌ی برجسته‌ی او استوار است: «شیطان سپید» (۱۶۱۲) و «دوشس ملفی» (حدود ۱۶۱۳ یا ۱۶۱۴). این آثار با ترسیم فساد سیاسی و اخلاقی در دربارهای اشرافی ایتالیای عصر رنسانس، تباهی روان‌شناختی، جنون، توطئه‌های خونین و همزمان پایداری کرامت انسانی در رویارویی با مرگ شناخته می‌شوند. ویژگی محوری سبک وبستر، بهره‌گیری از فضاسازی‌های ماکابر و تاریک، تسلط شاعرانه بر وزن منظوم (بحر طویل بی‌قافیه) و خلق دیالوگ‌های استعاری پرکشش و تلخ است.

آثار وبستر در دوران حیاتش به‌ دلیل لحن گزنده، نگاه بدبینانه به سرشت بشری و نمایش عریان خشونت، واکنش‌های متناقضی را از سوی منتقدان و تماشاگران دریافت کرد و تا قرن نوزدهم با بی‌مهری برخی منتقدان مواجه بود. با این‌ حال، با بازخوانی‌های مدرن در سده‌ی بیستم، جایگاه او به‌ عنوان یکی از پیشروترین تراژدی‌نویسان ادبیات انگلیسی احیا شد.

اقتباس‌ها از کتاب دوشس ملفی

«بر اساس دوشس ملفی» نوشته‌ی محمد رضایی راد و نغمه ثمینی متنی نمایشی است که از روی تراژی وبستر اقتباس شده است. رضایی راد خود این نمایش را در پاییز سال ۱۳۹۵ با بازی باران کوثری، رضا بهبودی و احمد ساعتچیان به روی صحنه برد.

بخشی از کتاب دوشس ملفی

«دلیو: به میهنت خوش‌آمدی آنتونیوی گرامی؛ دیرزمانی در فرانسه بوده‌ای و حال که بازگشته‌ای همانند مردان فرانسوی جامه بر تن کرده‌ای: دربار فرانسه را چون یافتی؟

آنتونیو: آن را می‌ستایم: ازآن‌رو که تلاش می‌کند دولت و مردم را به نظمی پایدار برساند. پادشاه خردمندشان از دربار خود آغاز نموده است؛ ریاکاران چاپلوس و درباریان فاسد و بدنام را ــ که به‌شوخی شاهکار خداوند و محصول بهشت‌شان می‌نامد ــ از خود رانده است؛ او می‌اندیشد که دربار یک شاهزاده چونان آبشاری است که باید دانه‌های نقره‌ای آب را از خود جاری سازد، لیک اگر قطره‌ای زهر به سرچشمه آن ریخته شود، بیماری و مرگ سراسر این چشمه را دربر خواهد گرفت. چیست که یک مرد را مورد رحمت قرار می‌دهد؟ مشاورانی دانا که شهامت دارند تا اخبار فساد و تباهی را به‌گوش پادشاه برسانند. گرچه برخی درباریان می‌اندیشند که راه‌وچاه نشان شاهزادگان دادن نشان گستاخی است، اما این وظیفه هر آزاده‌ای است که آن‌چه را دیر یا زود بر سر شاهان خواهد آمد به یادشان آورد. ــ بوزولا آمد، مایه ننگ دربار؛ بااین‌همه از دید من، ناله و افغان او از برای عشقش به تقوا و پاکدامنی نیست: ناله او از برای آن صفاتی است که آرزومند آن‌هاست: آزمندتر، شهوت‌ران‌تر یا خودپسندتر، خونریزتر یا بداندیش‌تر از هر مرد دیگری بودن. ــ کاردینال نیز آمد.»