کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز

کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز (Marino Faliero, Doge of Venice) نوشته لرد بایرون، تراژدی‌ای تاریخی درباره‌ی فرمانروایی است که میان دادخواهی، غرور و میل به قدرت گرفتار می‌شود و مرز میان دفاع از حیثیت و انتقام‌جویی را به پرسش می‌گذارد. اهانت یک نجیب‌زاده به همسر دوک، شکایتی شخصی را به رویارویی با دستگاه حکومتی ونیز می‌کشاند؛ دستگاهی که فرمانروا نیز اختیار چندانی در برابرش ندارد. حسین قدسی مترجم این نمایش و نشر نی ناشر آن است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز

کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز اثری از لرد بایرون است که کشمکش‌های سیاسی جمهوری ونیز را در قالب تراژدی تاریخی و نمایش‌نامه‌ی منظوم بازآفرینی کرده است. داستان در فضایی جریان دارد که عنوان فرمانروایی لزوماً به معنای برخورداری از قدرت نیست. سنا، انجمن چهل‌نفره و انجمن ده‌نفره، هر یک بخشی از اختیار حکومت را در دست دارند. دوک در چنین نظمی هم مجری قانون است و هم تابع نهادهایی که اشراف بر آن‌ها تسلط دارند.

بایرون تنش میان ظاهر باشکوه مقام و محدودیت واقعی صاحب مقام را به یکی از محورهای نمایش تبدیل کرده است. کاخ، دادگاه، لشکرگاه و آبراه‌های شهر، محل برخورد منافع گروه‌هایی هستند که از ونیز و آینده‌ی مردمش برداشت‌های متفاوتی دارند. گفت‌وگوهای بلند و تک‌گویی‌های دوک، فاصله‌ی میان ادعای خدمت به کشور و میل به فرمانروایی مطلق را آشکار می‌کنند.

کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز شخصیت اصلی خود را صرفاً مردی ستمدیده یا تشنه‌ی انتقام نشان نمی‌دهد. فالیرو سرباز و سیاستمداری سالخورده است که خاطره‌ی خدمت‌هایش را در برابر تحقیر کنونی قرار می‌دهد. او از بی‌عدالتی شکایت دارد اما خواسته‌هایش گاه از جبران یک اهانت فراتر می‌روند. آنجولینا، همسر او، معیار دیگری برای سنجیدن آبرو پیش می‌کشد: ارزش اخلاقی انسان نباید به سخن دیگران وابسته باشد. حضور او باعث می‌شود اختلاف بر سر مجازات، به بحثی درباره‌ی بخشایش، فضیلت و مسئولیت تبدیل شود. ایزرائل برتوچو نیز صدای رنج کسانی است که خدمت کرده‌اند اما سهم‌شان بی‌اعتنایی و خشونت بوده است. نمایش از برخورد این دیدگاه‌ها نیرو می‌گیرد و خشم شخصی را در کنار نارضایتی اجتماعی قرار می‌دهد.

خلاصه نمایشنامه مارینو فالیرو، دوک ونیز

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

مارینو فالیرو، فرمانروای ونیز، منتظر حکم دادگاهی است که به اهانت میکله استنو به همسرش رسیدگی می‌کند. دادگاه، استنو را گناهکار می‌شناسد اما مجازاتی تعیین می‌کند که دوک بسیار سبک می‌داند. فالیرو حکم را نشانه‌ی حمایت اشراف از یکدیگر و بی‌اعتنایی به جایگاه خود می‌بیند. برادرزاده‌اش ابتدا از پیگیری قانونی سخن می‌گوید اما خشم دوک به‌تدریج از شخص اهانت‌کننده به مجموعه‌ی حاکمان منتقل می‌شود.

همزمان، ایزرائل برتوچو، فرمانده‌ای که از یک نجیب‌زاده کتک خورده، برای دادخواهی به کاخ می‌آید. دیدار این دو مرد زخم‌خورده، سخن از عدالت را به بحث تغییر حکومت می‌کشاند. آنجولینا در سوی دیگر، انتقام خونین را برای دفاع از پاک‌دامنی خود ضروری نمی‌داند. فالیرو میان هشدارهای همسرش، خاطره‌ی افتخارات گذشته و پیشنهاد مخالفان اشراف قرار می‌گیرد.

چرا باید کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• نمایش، محدودیت قدرت فرمانروا در برابر نهادهای اشرافی را نشان می‌دهد.
• اختلاف شخصیت‌ها، معنای عدالت و تناسب مجازات را به پرسش می‌گذارد.
• تک‌گویی‌های دوک، پیوند میان احساس تحقیر و جاه‌طلبی سیاسی را آشکار می‌کنند.

خواندن کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تراژدی‌های تاریخی و نمایش‌نامه‌های منظوم.
• خوانندگان علاقه‌مند به کشمکش قدرت، قانون و شورش.
• کسانی که دغدغه‌ی مرز عدالت‌خواهی و انتقام‌جویی را دارند.
• دوستداران آثار لرد بایرون و شخصیت‌های گرفتار غرور.

درباره لرد بایرون

جورج گوردون بایرون، ششمین بارون بایرون مشهور به لرد بایرون (Lord Byron) (۱۷۸۸-۱۸۲۴)، از پیشگامان جنبش رمانتیسم انگلستان و از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات کلاسیک اروپا به شمار می‌رود. او در لندن در خاندانی اشرافی به دنیا آمد و در کالج ترینیتی کمبریج تحصیل کرد. زیست بایرون آمیزه‌ای پرشور و پرمخاطره از سفرهای بی‌پایان در قاره‌ی اروپا، بدهی‌های سنگین، مواجهه با سنت‌های محافظه‌کارانه‌ی اشرافیت بریتانیا و روابط عاطفی جنجال‌برانگیز بود. این تجارب زیسته و شخصیت عصیانگر، بسترساز خلق کهن‌الگوی ماندگار «قهرمان بایرونی» (Byronic Hero) در تاریخ ادبیات شد؛ کاراکتری یاغی، منزوی، تیزهوش، تحقیرکننده‌ی هنجارهای اجتماعی و در عین حال درگیر با عذاب وجدان و گذشته‌ای مبهم و تاریک.

شهرت بایرون در سال ۱۸۱۲ با انتشار منظومه‌ی حماسی «سفر زیارتی چایلد هارولد» آغاز شد؛ اثری حاصل از مشاهدات و سفرهای او در مدیترانه و بالکان که یک‌شبه جایگاه ادبی او را در سراسر اروپا تثبیت کرد. اوج بلوغ او منظومه‌ی «دون ژوان» است که در قالب اوزان شعری «اکتاوا ریما» (Ottava rima) تصنیف شد. بایرون در این اثر، کهن‌الگوی سنتی اغواگر اسپانیایی را واژگون ساخت و با ترسیم جوانی معصوم که پیوسته در معرض وقایع و بازی‌های روزگار قرار می‌گیرد، گزنده‌ترین هجوها و نقدهای اجتماعی، مذهبی و سیاسی را علیه ریاکاری‌های عصر ویکتوریایی ارائه داد. از دیگر آثار او می‌توان به درام منظوم و فلسفی «مانفرد»، منظومه‌ی شرقی «گیور» و شعر غنایی «او در زیبایی گام برمی‌دارد» اشاره کرد.

بایرون علاوه‌بر ساحت ادب، تجسم عینی آرمان‌گرایی سیاسی و انقلابی رمانتیک‌ها بود. او در سال ۱۸۲۳ با فروش بخشی از املاک و ثروت خود و تجهیز یک ناوگان کوچک، به جبهه‌ی مبارزان جنگ استقلال یونان علیه امپراتوری عثمانی پیوست و فرماندهی بخشی از نیروها را به عهده گرفت. او سرانجام در آوریل ۱۸۲۴ در سن سی‌وشش‌سالگی بر اثر تبی حاد در شهر میسولونگی یونان چشم از جهان فروبست؛ مرگی که او را به قهرمان ملی استقلال یونان بدل کرد و سراسر دنیای ادبیات اروپا را به سوگ نشاند.

بخشی از کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز

«برتوچو فالیِرو: شک ندارم عادلانه حکم خواهند کرد.

دوک: آری، اما عدالتی همچون عدالت دادستان کل،

که دادخواهی مرا به انجمن چهل نفره فرستاد تا آن مردک را رفقایش محاکمه کنند.

دادگاه عالی فرمایشی!

برتوچو فالیِرو: گمان نمی‌کنم آشکارا از او حمایت کنند.

چنین حکمی تمام دستگاه حکومتی را زیر سؤال خواهد برد.

دوک: این‌جا ونیز است، و آن هم انجمن چهل نفره!

مگر تو آن‌ها را نمی‌شناسی؟ به زودی نتیجه را خواهیم دید.

وینچنتْسو وارد می‌شود.

برتوچو فالیِرو: (به وینچنتْسو.) خُب، چه خبر؟

وینچنتْسو: مأمورم به آگاهی عالی‌جناب برسانم دادگاه حکم خود را صادر کرده

و به محض این‌که تشریفات اداری انجام پذیرد،

حکم به دست دوک خواهد رسید.

تا آن زمان، قضات چهل‌گانه به پیشگاه فرمانروای جمهوری درود می‌فرستند

و خواهش دارند فرمانروا مراتب احترام و وظیفه‌شناسی ایشان را پذیرا باشند.»