کتاب خاکستر بیشتر

کتاب خاکستر بیشتر (Más ceniza) نوشته خوان مایورگا، نمایش‌نامه‌ای اسپانیایی است که با کنار هم گذاشتن سه زوج، فضایی می‌سازد که در آن عشق، قدرت، دروغ، حافظه و هویت مدام به هم گره می‌خورند. صحنه‌ی واحد، گفت‌وگوهای موازی و حضور سنگین شخصیتی غایب، این متن را به درامی تبدیل کرده که هم بر تنش سیاسی تکیه دارد و هم بر آشفتگی درونی آدم‌ها. نشر قطره این متن را با ترجمه سینا اسکندری منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خاکستر بیشتر

کتاب خاکستر بیشتر نوشته‌ی خوان مایورگا نمایش‌نامه‌ای پرتنش و چندصدایی است که جهان خود را بر پایه‌ی همزمانی، حذف و شکاف بنا می‌کند. سه زوج در یک فضا حضور دارند، اما طوری رفتار می‌کنند که انگار دیگری را نمی‌بینند. همین تمهید ساده، فضای اثر را از یک گفت‌وگوی معمولی جدا می‌کند و آن را به صحنه‌ای از حافظه‌های درهم، ترس‌های پنهان و روایت‌های ناتمام بدل می‌سازد. متن مدام میان امر خصوصی و امر سیاسی رفت‌وآمد می‌کند؛ از رابطه‌ی زن و شوهر، حسادت، فرسودگی و میل به دیده‌شدن تا سخنرانی سیاسی، جمعیت، خشونت، عملیات پنهان و ساختن چهره‌های عمومی.

کتاب صرفاً بر حادثه تکیه ندارد، بلکه بر این پرسش می‌ایستد که انسان در دل دروغ‌های تکرارشونده، نقش‌های تحمیلی و تصویرهایی که دیگران از او می‌سازند، چگونه خودش را از دست می‌دهد. در این نمایش‌نامه، آینه، عکس، لباس، گریم، گل‌های زرد، صدف، دارو و حتی بدن، هر کدام به نشانه‌ای از بحران هویت تبدیل می‌شوند. شخصیت‌ها فقط با دیگری درگیر نیستند؛ با تصویری که از خودشان ساخته‌اند یا به آن‌ها تحمیل شده نیز دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

کتاب خاکستر بیشتر از نظر اجرایی هم متنی قابل‌توجه است، چون گفت‌وگوها به‌ جای حرکت خطی، به‌ صورت موازی پیش می‌روند و لایه‌های مختلفی از گذشته و اکنون را روی هم می‌گذارند. در مرکز این جهان، شخصیتی به نام مکس قرار دارد که حتی وقتی مستقیم روی صحنه نیست، بر تصمیم‌ها، ترس‌ها و سرنوشت دیگران سایه می‌اندازد. خوان مایورگا در این درام در کنار مضمون سیاسی، به وابستگی، سوءاستفاده، فرسایش روانی و مرز باریک میان بازی‌کردن و زیستن نیز می‌پردازد.

خلاصه نمایشنامه خاکستر بیشتر

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب خاکستر بیشتر روایت سه زوج است که هر کدام درگیر شکلی از سلطه، ترس و ازهم‌گسیختگی‌اند. داریو در خاطراتش از کاباره‌ای به نام لا فرونترا، از مکس و از هویتی می‌گوید که به او تحمیل شده است. سارا و ابل در میانه‌ی بحران اعتماد، سیاست، مراقبت اجباری و ترس از ازدست‌دادن فرزندشان گرفتارند. ماریا و خوزه نیز با گذشته‌ای نظامی، زخمی قدیمی و تصویری قهرمانانه روبه‌رو هستند که با واقعیت زندگی‌شان همخوان نیست. 

نمایش به‌تدریج نشان می‌دهد که چگونه دروغ، نقش‌سازی و خشونت، زندگی این آدم‌ها را به هم گره زده و هر رابطه را به میدان نبردی پنهان تبدیل کرده است.

چرا باید کتاب خاکستر بیشتر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب خاکستر بیشتر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌ای از نمایش‌نامه‌ای است که چند گفت‌وگو را همزمان پیش می‌برد و از دل آن تنش صحنه‌ای می‌سازد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند پیوند میان قدرت سیاسی، زندگی خصوصی و فرسایش روانی شخصیت‌ها را دقیق‌تر دنبال کند.
• این اثر نشان می‌دهد هویت چگونه زیر فشار دروغ، نقش‌پذیری و ترس از هم می‌پاشد.
• خواندن آن امکان آشنایی با فضایی تیره و فشرده را فراهم می‌کند که در آن خاطره و اکنون مدام روی هم می‌افتند.

خواندن کتاب خاکستر بیشتر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خاکستر بیشتر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که بر گفت‌وگو، تنش و صحنه‌پردازی ذهنی تکیه دارند.
• خوانندگانی که به موضوع‌هایی مثل دروغ، هویت، حافظه و سوءاستفاده از قدرت علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر که می‌خواهند با یک متن چندصدایی و قابل‌تحلیل روبه‌رو شوند.
• مخاطبانی که از آثار شخصیت‌محور با فضای تیره، فشرده و ناآرام استقبال می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان زندگی خصوصی و سازوکارهای سیاسی را در قالب درام ببینند.

درباره خوان مایورگا

خوان مایورگا (Juan Mayorga) (متولد ۱۹۶۵)، نمایشنامه‌نویس، متفکر و استاد دانشگاه اسپانیایی است. او در دو رشته‌ی ریاضیات و فلسفه تحصیل کرده و دکترای فلسفه‌ی خود را با تمرکز بر اندیشه‌های والتر بنیامین دریافت نموده است. مایورگا علاوه‌بر تدریس در دانشگاه‌های اسپانیا، مدیر هنری تئاتر لا آبادیا بوده و در سال ۲۰۱۸ هم به عضویت آکادمی سلطنتی اسپانیا منصوب شد. تمرکز اصلی درام‌های مایورگا معمولاً بر تشریح مکانیسم‌های قدرت، رابطه‌ی پنهان زبان و خشونت، دستکاری حافظه‌ی تاریخی و پیوند فرم با مفاهیم فلسفی است. نمایش‌نامه‌ی «پسرِ ردیف آخر» او که فیلم سینمایی مشهور «در خانه» (به کارگردانی فرانسوا اوزون) بر اساس آن ساخته شد، از جمله مشهورترین آثار اوست.

جوایز و افتخارات کتاب خاکستر بیشتر

• برنده‌ی جایزه‌ی Calderón de la Barca (سال ۱۹۹۲)

بخشی از کتاب خاکستر بیشتر

«داریو: تو خیلی دلت می‌خواد بهشون دست بزنی، بفهمی واقعی‌ان یا نه. به‌محض اینکه ازت چشم بردارم، بهشون دست می‌زنی. همون‌جوری که به لباس‌ها دست می‌زنی. خیال می‌کنی نمی‌دونم لباس‌های من رو می‌پوشی؟ از بوش می‌فهمم. بو نمی‌دن، رجینه، امروز هم مثل اون موقع. امروز هم، مثل اون موقع، مَکس صحنه رو پر از گُل‌های رُز زردِ تقلبی کرده. مکس این‌جور چیزها رو دوست داره: چیزهای تقلبی. "دروغ گفتن یه کیف دیگه‌ای داره!" این رو همون روزی که باهاش آشنا شدم بهم گفت. وقتی رسیدم به این شهر، فقط اسم لا فرونترا رو بلد بودم. مادرم برام با حروف درشت نوشته بود. "مادرم من رو فرستاد. اون تازه مُرده." ازم نپرسید مادرم کیه. پرسید: "چه‌کاری بلدی؟"

"هیچی بلد نیستم."

"یه کار هنری."

"هیچی."

"برو اون بالا ببین چی‌کار می‌تونی بکنی."

"چی‌کار کنم؟"

"یه جوک تعریف کن، برقص، یه چیزی بخون."

بهم گفت: "تو فاجعه‌ای." گند زدم به همه‌چی. ولی اون داشت فکر می‌کرد. هیشکی مثل مکس ان‌قدر سریع فکر نمی‌کنه. "شلوارت رو دربیار، پسر! می‌خوام اون پاهات رو ببینم."

(سارا گیج و مبهوت از خواب بیدار می‌شود.)

ابل: این خواب‌ها چیه می‌بینی، خانمی؟

سارا: داشتم خواب می‌دیدم...

(اما نمی‌گوید چه خوابی می‌دیده است. ابل را در آغوش می‌گیرد.)

ابل: من هم یه خواب خیلی عجیب دیدم. داشتم توی خیابون راه می‌رفتم و همه بهم سلام می‌کردن: "صبح‌به‌خیر، رافائل." "صبح‌به‌خیر، رافائل." یهو یادم اومد اسمم رافائل نیست. ترسیدم، شروع کردم به دویدن، ولی همیشه یه چهرهٔ مهربون ظاهر می‌شد و می‌گفت: "صبح‌به‌خیر، رافائل."

سارا: باهم صبحونه بخوریم؟

ابل: باید سخنرانی‌م رو تمرین کنم. یه‌جورهایی تمرین آخره، توی همون استادیوم. اونجا همدیگه رو می‌بینیم. ماشین ساعت یازده می‌آد دنبالت. مراسم ساعت دوازده شروع می‌شه. یادت می‌مونه داروت رو بخوری؟»