کتاب دیوانگان و متخصصان

کتاب دیوانگان و متخصصان (Madmen and Specialists) نوشته‌ وله سوینکا و ترجمه‌ زهرا آقاعباسی روایتی تند، تلخ و پرگفت‌وگو از جهان پس‌ از جنگ است که در قالب نمایشنامه‌ نوشته شده است. نشر قطره اثر حاضر را منتشر کرده است. این متن نمایشی در خانه و مطب دکتر بِرو می‌گذرد؛ پزشکی که از جبهه برگشته و حالا در مرز مبهم درمان، شکنجه و اطلاعات سری ایستاده است. گدایان معلول، خواهر دکتر، پدر او و دو زن سالخورده‌‌ی گیاه‌شناس، شبکه‌ای از صداها و مواضع متضاد را می‌سازند که حول قدرت، خشونت، ایمان و جنون می‌چرخد. این نمایشنامه ۱۰ شخصیت دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دیوانگان و متخصصان اثر وله سوینکا

کتاب دیوانگان و متخصصان نمایشنامه‌ای است که وله سوینکا در آن فضای یک کشور جنگ‌زده و زخمی را به اتاق‌ عمل یک پزشک پیوند زده است. دکتر بِرو که زمانی پزشک بود، در جنگ به متخصص اطلاعات سری تبدیل شده و حالا با گذشته‌اش، پدرش و بدن‌های تکه‌تکه‌‌ی بازماندگان جنگ روبه‌روست. در کنار او گدایان معلول، خواهرش، دو پیرزن گیاه‌شناس و کشیش محله نماینده‌‌ی انواع نگاه به رنج، قدرت و نجات هستند. در نمایشنامه‌ی دیوانگان و متخصصان صحنه‌ها عمدتاً در حیاط خانه، کلبه‌‌ی پیرزن‌ها و اتاق جراحی زیرزمین می‌گذرد.

دیوانگان و متخصصان دو بخش دارد. بخش اول بیشتر به معرفی فضا، روابط و شکل‌گیری مناسک عجیب پیرمرد و گدایان می‌پردازد و بخش دوم به اتاق جراحی و گفت‌وگوهای رودررو و بی‌پرده‌‌ی دکتر و پدرش و همچنین مناسبات قدرت میان دیوانگان و متخصصان نزدیک می‌شود. وله سوینکا با استفاده از دیالوگ‌های طولانی، شوخی‌ها، وردهای مذهبی‌گونه و صحنه‌های گروتسک، جنگ را نه‌فقط در جبهه که در بدن‌ها، زبان و آیین‌های روزمره نشان داده است. نمایشنامه‌ی حاضر در عین تمرکز بر یک خانه‌‌ی مشخص، مدام به ساختارهای بزرگ‌تر اشاره می‌کند؛ سرویس‌های مخفی، دادگاه‌های نظامی، بیمارستان‌های جنگی و فرقه‌‌ی عاص که همزمان رنگ مذهب، ایدئولوژی و شوخی دارد.

کتاب دیوانگان و متخصصان از خلال جزئیات، پرسش‌هایی را درباره‌‌ی انسانیت‌زدایی، آدم‌خواری نمادین و واقعی و تبدیل قربانیان به ابزار قدرت طرح کرده است. این نمایشنامه ۱۰ شخصیت دارد.

خلاصه داستان دیوانگان و متخصصان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان نمایشنامه را فاش می‌کند!

دکتر بِرو پس‌ از بازگشت از جنگ، مطب و خانه‌‌ی پدری را به فضایی برای کنترل، بازجویی و آزمایش تبدیل کرده است. پدر او که زمانی در آسایشگاه جنگی با مجروحان کار می‌کرد و فرقه‌‌ی عاص را شکل داده بود، اکنون در زیرزمین، در اتاق جراحی و در موقعیتی مبهم میان زندانی، بیمار و پیامبر نگه داشته می‌شود. گدایان معلول که شاگردان فکری پیرمرد بوده‌اند، حالا نقش جاسوس، مجری آیین‌های عاص و ابزار دکتر را بازی می‌کنند. گفت‌وگوهای تند میان دکتر، پدر، گدایان، سی بِرو، پیرزن‌های گیاه‌شناس و کشیش لایه‌لایه نشان می‌دهد که جنگ چگونه بدن‌ها را تکه‌تکه و ذهن‌ها را سرشار از توجیه برای خشونت می‌کند. بحث‌های طولانی درباره‌‌ی آدم‌خواری، گوشت انسان، تقدیر، خدا، عاص و حقیقتْ مرز میان دیوانگی و عقلانیت، ایمان و فرصت‌طلبی، درمان و شکنجه را مخدوش می‌کند.

چرا باید کتاب دیوانگان و متخصصان را بخوانیم؟

نمایشنامه‌ی دیوانگان و متخصصان تصویری فشرده و بی‌رحمانه از پیامدهای جنگ بر بدن، زبان و اخلاق ارائه کرده است. این نمایشنامه نشان می‌دهد چگونه پزشک، کشیش، گدا، دیوانه و متخصص در یک چرخه‌‌ی مشترک خشونت و توجیه گرفتار می‌شوند. خواندن این متن نمایشی فرصتی است برای دیدن جنگ از زاویه‌‌ی اتاق عمل، زیرزمین و حیاط خانه و نه از میدان نبرد.

خواندن کتاب دیوانگان و متخصصان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران ادبیات نمایشی قرن ۲۰ آفریقایی (انگلیسی) و قالب نمایشنامه، دانشجویان رشته‌های هنرهای نمایشی و مطالعات جنگ و کسانی که به موضوعاتی مانند قدرت، خشونت، ایمان و جنون علاقه‌مند هستند، پیشنهاد می‌شود.

درباره وله سوینکا

وله سوینکا (Wole Soyinka) زاده‌ی ۱۳ ژوئیه‌ی ۱۹۳۴ در نیجریه، نمایشنامه‌نویس، رمان‌نویس، شاعر، منتقد فرهنگی و کنشگر سیاسی نیجریه‌ای است که در سال ۱۹۸۶ به دریافت جایزه‌ی نوبل ادبیات نائل شد و به‌عنوان نخستین نویسنده‌ی آفریقایی سیاه‌پوستِ برنده‌ی این جایزه شناخته شد. او در خانواده‌ای یوروبایی و مسیحی پرورش یافت و پس از تحصیل در کالج دولتی ایبادان و دانشگاه کالج ایبادان، مدرک زبان انگلیسی خود را از دانشگاه لیدز انگلستان دریافت کرد.

سوینکا از دهه‌ی ۱۹۵۰ فعالیت ادبی خود را آغاز کرد و در کنار نمایشنامه‌نویسی در حوزه‌های رمان، شعر، خاطره‌نویسی و نقد فرهنگی و سیاسی نیز آثار متعددی پدید آورد. نوشته‌های او عمدتاً به تاریخ، فرهنگ، سیاست و مسائل اجتماعی نیجریه می‌پردازند و با بهره‌گیری از عناصر فرهنگ و اسطوره‌های یوروبا به نقد استبداد، فساد و سوءاستفاده از قدرت می‌پردازند. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به «مفسران»، «فصل هرج‌ومرج»، «وقایع‌نگاری از سرزمین شادترین مردم روی زمین»، «مرگ و سوارِ شاه» و «شیر و جواهر» اشاره کرد.

وله سوینکا در کنار فعالیت‌های ادبی، سال‌ها در دانشگاه‌های گوناگون ازجمله کورنل، اموری، هاروارد، ییل، کمبریج و آکسفورد به تدریس پرداخته و به یکی از برجسته‌ترین چهره‌های ادبی و فکری آفریقا تبدیل شده است. او همچنین به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی و حمایت از دموکراسی، دوره‌هایی از زندان و تبعید را تجربه کرد و بازتاب این تجربه‌ها را در بسیاری از آثار خود به نمایش گذاشت. نمایشنامه‌ی دیوانگان و متخصصان (Madmen and Specialists) نوشته‌‌ی وله سوینکا است.

جوایز و افتخارات نویسنده

وله سوینکا در سال ۱۹۸۶ برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات شد. او عنوان نخستین آفریقاییِ برنده‌ی این جایزه را به نام خود ثبت کرد.

بخشی از کتاب دیوانگان و متخصصان

«چُلاق: من یه رؤیای دلخواه دارم.

آفا: ما می‌دونیم چیه، پس خفه شو!

کور: من می‌خوام رؤیای دلخواه اون رو بشنوم.

آفا: نمی‌تونی با دیدنِ اونجایی که اون هر شب خودش رو می‌خارونه حدس بزنی چیه؟

کور: نه، نمی‌تونم ببینم.

مکثی کوتاه.

چُلاق: بهت می‌گم. هر شب که اینجا می‌خوابیم، یه خواب می‌بینم. این چیزیه که باعث می‌شه بازهم اینجا بمونم. این چیزیه که باعث می‌شه... کمک کنم...

آفا: همکاری کنی.

چُلاق: نمی‌دونم معنی این کلمهٔ گُنده چیه.

کور: (به‌آرامی) نه. خودت رو با اون اذیت نکن. به رؤیات ادامه بده.

چُلاق: این چیزیه که باعث می‌شه به حرف‌شنوی از پزشک ادامه بدم.

مکث...

پیرمرد: (بی‌آنکه توجه کسی را جلب کند، روی برمی‌گرداند تا با آن‌ها رودررو شود.) به رؤیات ادامه بده.

چُلاق: (لحظه‌ای همراه با دیگران دستپاچه می‌شود.) من... خواب می‌بینم که بهم می‌گه برم روی اون میز. اون می‌گه: «من قبلاً نمی‌تونستم به شما توجه کنم، ولی چیزهای دیگه‌ای بود... هرچیزی به‌موقعش، یه چیزهایی مهم‌تر از بقیه‌ان.» پس پشتم رو جراحی می‌کنه و با یه لحظه درنگ کارش تموم می‌شه، دست‌هاش رو پاک می‌کنه و می‌گه...

آفا: بلند شو، چوب‌های زیربغلت رو بنداز و دنبالم بیا.

چُلاق: (چشمانش را پایین می‌اندازد، طوری‌که انگار خجالت‌زده است.) بله، کم‌وبیش با همین کلمات. ولی همین‌که می‌خوام بلند شم، از این رؤیای لعنتی بیدار می‌شم!»