کتاب فیلم به مثابه فلسفه

کتاب فیلم به مثابه فلسفه نوشته صالح نجفی است و نشر لگا در سال ۱۴۰۲ آن را منتشر کرده است. این اثر از درس‌گفتارهایی شکل گرفته که سینما را نه‌فقط به‌عنوان روایت و سرگرمی، بلکه به‌عنوان مجالی برای فکرکردن بررسی می‌کنند. نویسنده باتکیه‌بر نمونه‌هایی از تاریخ فلسفه و فیلم‌هایی شناخته‌شده، نشان می‌دهد که تماشای فیلم می‌تواند به پرسش‌هایی درباره‌ی ادراک، واقعیت، اخلاق، سیاست و تجربه‌ی زیستن گره بخورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فیلم به مثابه فلسفه اثر صالح نجفی

کتاب فیلم به مثابه فلسفه، نوشته‌ی صالح نجفی، مجموعه‌ای از درس‌گفتارهاست که بعدتر در یک مجلد گرد آمده‌اند. نقطه‌ی شروع بحث در کتاب این است که فیلم را نمی‌توان صرفاً به خط داستانی یا کشمکش دراماتیک فروکاست. نویسنده از همان ابتدا به‌سراغ این پرسش می‌رود که چگونه می‌توان فیلم‌ها را همچون متن‌هایی فکری خواند.

در این مسیر، بحث از افلاطون، بارکلی، نسبت ادراک و واقعیت و جایگاه تصویر در زندگی امروز وارد میدان می‌شود. فضای کتاب تأملی و تحلیلی است و نویسنده به‌جای ارائه‌ی حکم، مسیرهای مختلفی را برای فکرکردن باز کند.

کتاب فیلم به مثابه فلسفه در ۱۰ فصل، ۱۰ فیلم‌ را بررسی می‌کند. نویسنده در یکی از بخش‌های مهم کتاب، سینما را از خلال تمثیل غار افلاطون تفسیر می‌کند و تجربه‌ی تماشای فیلم را با مسئله‌ی دیدن، شنیدن، خطای حواس و نسبت میان سایه و حقیقت پیوند می‌زند.

صالح نجفی هم داستان فیلم‌ها را مرور می‌کند هم نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از طریق شخصیت‌ها، موقعیت‌ها، موسیقی، فضا و پیش‌فرض‌های پنهان هر فیلم، به یک چهارچوب فکری رسید. این کتاب به روی کسانی که می‌خواهند فیلم‌دیدن را به تجربه‌ای دقیق‌تر و اندیشیده‌تر تبدیل کنند، افق‌های تازه‌ای می‌گشاید.

خلاصه کتاب فیلم به مثابه فلسفه

کتاب فیلم به مثابه فلسفه مجموعه‌ای از جستارها و درس‌گفتارها درباره‌ی نسبت سینما و اندیشه است. صالح نجفی در این اثر، از این ایده دفاع می‌کند که فیلم فقط وسیله‌ای برای روایت ماجرا نیست، بلکه می‌تواند محل طرح پرسش‌های بنیادی باشد.

او با رجوع به فیلسوفانی مثل افلاطون و بارکلی، تجربه‌ی تماشای فیلم را از زاویه‌ی ادراک، حقیقت، توهم و بازنمایی بررسی می‌کند. سپس با تحلیل فیلم‌هایی مانند کازابلانکا نشان می‌دهد که چگونه این آثار، از خلال تصویر، صدا، شخصیت و موقعیت، مسئله‌های اخلاقی و سیاسی را صورت‌بندی می‌کنند. دغدغه‌ی اصلی کتاب دعوت به نوعی فیلم‌دیدن است که از سطح قصه عبور کند و به لایه‌های فکری پشت اثر برسد.

چرا باید کتاب فیلم به مثابه فلسفه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فیلم به مثابه فلسفه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که چگونه تماشای فیلم می‌تواند به پرسش‌هایی درباره‌ی ادراک، واقعیت و حقیقت گره بخورد.
• نویسنده از خلاصه‌کردن داستان فراتر می‌رود و شیوه‌ای برای فکرکردن به فیلم‌ها پیشنهاد می‌کند.
• بخش‌های تحلیلی این اثر کمک می‌کند تا لایه‌های اخلاقی و سیاسی فیلم‌ها دقیق‌تر دیده شود.
• بحث از افلاطون، بارکلی و سینما در کنار هم نسبت فلسفه و تصویر را ملموس‌تر می‌کند.
• نمونه‌هایی مثل فیلم کازابلانکا نشان می‌دهد که چگونه می‌توان یک فیلم مشهور را از زاویه‌ای متفاوت تماشا و تحلیل کرد.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند فیلم‌دیدن را به تجربه‌ای تأملی‌تر تبدیل کنند.

خواندن کتاب فیلم به مثابه فلسفه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فیلم به مثابه فلسفه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به سینما که می‌خواهند فیلم‌ها را فراتر از داستان و شخصیت‌هایشان بررسی کنند.
• خوانندگانی که به پیوند میان فلسفه، ادراک و تصویر علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های سینما، فلسفه و مطالعات فرهنگی که به تحلیل مفهومی فیلم‌ها علاقه دارند.
• کسانی که دوست دارند درباره‌ی نسبت میان واقعیت، بازنمایی و تجربه‌ی تماشای فیلم بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که از متن‌های تأملی و بحث‌های فکری درباره‌ی آثار سینمایی لذت می‌برند.

درباره صالح نجفی

صالح نجفی، زاده‌ی ۱۳۵۴، پژوهشگر فلسفه، نویسنده، مدرس، مترجم و ویراستار آثار فلسفی است. او فرزند محمدعلی نجفی، کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس ایرانی، و برادر آیت نجفی، فیلم‌ساز، است.

کتاب فیلم به‌ مثابه فلسفه در سال ۱۳۹۷ به‌عنوان اثر برگزیده‌ی بخش تألیف در هشتمین دوره‌ی کتاب سال سینمای ایران انتخاب شد و جایزه‌ی بهترین کتاب تألیفی سینمایی را برای نویسنده‌اش به ارمغان آورد.

نجفی آثار متعددی را در حوزه‌ی فلسفه، روان‌کاوی و سینما به فارسی ترجمه کرده است. از مهم‌ترین ترجمه‌های او می‌توان به موسی و یکتاپرستی اثر زیگموند فروید، مفهوم آیرونی و مفهوم اضطراب اثر سورن کی‌یرکگور، درس‌های برگسون برای زندگی اثر مایکل فولی، درس‌های فروید برای زندگی اثر برت کار، تفکر نامتناهی اثر آلن بدیو، حوزه‌های عدالت اثر مایکل والزر، گفت‌وگوهایی با عباس کیارستمی اثر گادفری چشایر، چگونه کی‌یرکگور بخوانیم اثر جان دی. کپیوتو و اقتدارگرایی اشاره کرد.

بخشی از کتاب فیلم به مثابه فلسفه

«وقتی فیلم کازابلانکا دو ارزش فردگرایی و عشق رمانتیک را به عنوان ارزش‌های مطلق یا چارچوب فلسفی خود می‌پذیرد، ما را مواجه می‌کند با آنچه می‌توان نامش را «بوطیقای بی‌ریشگی» گذاشت. آدم‌های بی‌خانمان و سرگردانی که انگار نمی‌توانند جایی ریشه کنند و بسته‌شدن نایت‌کلابِ ریک هم تأکید بر همین قضیه است. به این معنا، کازابلانکا دنبالهٔ سنت دیرینی در تاریخ ادبیات غرب است که با همین تجربه آغاز می‌شوند. شخصیت‌هایی که برای سوژه‌شدن و فاعلیت‌یافتن و فردیت‌شان باید از ریشه کَنده شوند و این یعنی مدت زیادی سرگردان‌شدن و هیچ پیوند و تعلق خانوادگی یا طبقاتی نداشتن.»