کتاب تصویر بزرگ

کتاب تصویر بزرگ (Il grande ritratto) نوشته دینو بوتزاتی و ترجمه بهمن فرزانه و اثری است که در دهه‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۸۰ توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است. این رمان مخاطب را به دنیایی پر از رمزوراز و تعلیق می‌برد. نویسنده‌ی ایتالیایی این اثر با بهره‌گیری از عناصر علمی، روان‌شناختی و اجتماعی، داستانی را خلق کرده است که در آن مرز میان واقعیت و خیال، علم و قدرت و ترس و کنجکاوی به چالش کشیده می‌شود. داستان حول محور شخصیتی دانشگاهی و ماجرایی محرمانه شکل گرفته است که به‌تدریج ابعاد پیچیده‌تری پیدا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تصویر بزرگ اثر دینو بوتزاتی

کتاب تصویر بزرگ به قلم دینو بوتزاتی، رمانی معمایی و پرتعلیق است که در بستر فضایی نظامی و علمی شکل گرفته است. داستان با دعوت پروفسور ارمانو ایزمانی، استاد الکترونیک دانشگاه، به مأموریتی محرمانه آغاز می‌شود. ایزمانی که شخصیتی محتاط و اندکی ترسو دارد، ناخواسته وارد دنیایی می‌شود که در آن همه‌چیز با لایه‌ای از ابهام و راز پوشیده شده است. نویسنده با خلق فضایی سرد و پر از نشانه‌های ناشناخته، مخاطب را به درون ساختاری می‌برد که در آن علم، قدرت و ترس به هم گره خورده است. با پیشروی داستان، لایه‌های بیشتری از رازها و روابط میان شخصیت‌ها آشکار می‌شود. دینو بوتزاتی با نگاهی موشکافانه، روابط انسانی و دغدغه‌های اخلاقی و تأثیر فناوری بر زندگی را در قالب داستانی پرکشش و پر از تعلیق به تصویر کشیده است. شخصیت‌های این رمان با ویژگی‌های خاص خود، درگیر ماجرایی می‌شوند که مرز میان وظیفه، کنجکاوی و ترس را بارها جابه‌جا می‌کند. رمان تصویر بزرگ نه‌تنها داستانی درباره‌ی یک مأموریت محرمانه است، بلکه به‌نوعی بازتابی از دغدغه‌های انسانی در مواجهه با ناشناخته‌ها و قدرت علم نیز به شمار می‌آید. عنوان این کتاب در انگلیسی برابر با Larger than Life بوده است. این رمان با عنوان The Singularity (به‌معنای تکینگی یا یکتایی) نیز شناخته شده است.

خلاصه داستان تصویر بزرگ

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

رمان با دریافت نامه‌ای از سوی وزارت دفاع توسط پروفسور ارمانو ایزمانی آغاز می‌شود. ایزمانی، استاد دانشگاهی با روحیه‌ای محتاط و اندکی مضطرب، به مأموریتی دعوت می‌شود که ماهیت آن برایش کاملاً ناشناخته است. او پس از ملاقات با سرهنگ جاکوئینتو و دریافت پیشنهاد همکاری، با تردید و نگرانی تصمیم می‌گیرد به‌همراه همسرش به منطقه‌ای نظامی سفر کند. ایزمانی و همسرش با افسران و نگهبانانی روبه‌رو می‌شوند که خود نیز از ماهیت واقعی مأموریت بی‌خبرند و تنها با شایعات و نشانه‌هایی مبهم سر می‌کنند. فضای رمان با توصیف مناظر کوهستانی، جاده‌های پیچ‌درپیچ و سربازخانه‌های دورافتاده، حس تعلیق و اضطراب را تقویت می‌کند. با ورود به منطقه‌ی ممنوعه، ایزمانی و همراهانش با مجموعه‌ای از ساختمان‌های عجیب و دستگاهی غول‌آسا مواجه می‌شوند که به نظر می‌رسد چیزی فراتر از یک پروژه‌ی علمی یا نظامی ساده باشد. در گفت‌وگوهای میان دانشمندان و شخصیت‌های دیگر به‌تدریج روشن می‌شود که این دستگاه تلاشی برای بازآفرینی انسانی ماشینی با قابلیت‌های حسی و شناختی است؛ پروژه‌ای که مرز میان انسان و ماشین، علم و اخلاق و قدرت و مسئولیت را به چالش می‌کشد. دینو بوتزاتی با روایت تدریجی و پر از ابهام، مخاطب را درگیر سؤالاتی درباره‌ی ماهیت علم، رازهای قدرت و سرنوشت انسان در مواجهه با فناوری می‌کند.

چرا باید کتاب تصویر بزرگ را بخوانیم؟

رمان تصویر بزرگ نه‌تنها به ماجرای یک مأموریت محرمانه می‌پردازد، بلکه دغدغه‌های عمیق‌تری مانند ترس از ناشناخته‌ها، مسئولیت اخلاقی دانشمندان و تأثیر فناوری بر زندگی انسان را مطرح می‌کند. شخصیت‌پردازی و دیالوگ‌ها مخاطب را به دل ماجرایی می‌برد که در آن هر لحظه امکان غافلگیری وجود دارد. این کتاب برای کسانی که به داستان‌هایی با لایه‌های روان‌شناختی، اجتماعی و فلسفی علاقه دارند، فرصتی است تا با نگاهی تازه به مرزهای علم و انسانیت بیندیشند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این رمان به دوستداران ادبیات داستانی قرن ۲۰ ایتالیا و قالب رمان‌های معمایی، علمی و روان‌شناختی پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر به کسانی که دغدغه‌هایی درباره‌ی تأثیر فناوری بر جامعه، مسئولیت اخلاقی دانشمندان و مرز میان انسان و ماشین دارند، توصیه می‌شود.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

مارکو مالوستیو (Marco Malvestio) در نوشتاری موجود در erudit.org نوشته است که توجه دینو بوتزاتی به چشم‌انداز و طبیعت در سراسر آثارش حضوری پیوسته و مداوم داشته و این ویژگی از سوی پژوهشگران اکونقد نیز مورد توجه قرار گرفته است. مارکو مالوستیو در نوشتار خود کوشیده است تا آثار علمی‌ - تخیلی دینو بوتزاتی را در چارچوبی نظری قرار دهد که از دل تأملات اکونقدانه درباره‌ی این ژانر به دست می‌آید. او با تحلیل پیوندِ طبیعت و فناوری در رمان تصویر بزرگ نشان داده است که برداشت این رمان‌نویس از «کنش‌مندیِ ماده» واجد نوعی نگرش طبیعت‌هراسانه یا اکوفوبیک است؛ نگرشی که به‌معنای ترس از کنش‌گری طبیعت بوده و به‌گونه‌ای درهم‌تنیده با ترسی مشابه از عاملیت زنانه است؛ چراکه در این اثر، چشم‌انداز طبیعی با نوعی هوش مصنوعی زنانه همسان انگاشته می‌شود.

sciencefictionruminations.com: دینو بوتزاتی کلیشه‌ها و مؤلفه‌های رایج داستان‌های علمی‌ - تخیلی را به‌شیوه‌ای شگفت‌انگیز و خلاقانه به کار گرفته است. نثر او شفاف، بلورین و سرشار از ایهام است؛ نثری که حتی اگر با اجزای سازنده‌ی آن از پیش آشنا باشیم، باز هم می‌تواند حس شگفتی را منتقل کند. تصویر شهر به‌مثابه‌ی فیزیولوژی انسان بیش از هر چیز در ذهن باقی می‌ماند؛ زیرا دقیقاً در همین لحظات است که توانایی روزنامه‌نگارانه‌ی این نویسنده در پرداخت عناصر علمی‌ - تخیلی به‌روشنی می‌درخشد. دینو بوتزاتی به موضوعاتی همچون هوش مکانیکی، ماهیت زبان و سرشت روح انسانی پرداخته و آن‌ها را پشت سر هم پیش کشیده است. هرچند دو سوم ابتدایی کتاب تصویر بزرگ، تجربه‌ای لذت‌بخش بود، در پایان آرزو می‌کردم که بخش بیشتری از روایت همچنان بر فراز فلات، در میان پشت‌بندها و شکل‌های هندسی، معلق و ناگفته باقی می‌ماند.

درباره دینو بوتزاتی

دینو بوتزاتی (Dino Buzzati) نویسنده، روزنامه‌نگار، نقاش، شاعر و رمان‌نویس برجسته‌ی ایتالیایی در ۱۴ یا ۱۶ اکتبر ۱۹۰۶ در ایتالیا و در خانواده‌ای فرهنگی و دانشگاهی به دنیا آمد. او در ۲۸ ژانویه‌ی ۱۹۷۲ در ۶۶سالگی بر اثر ابتلا به سرطان لوزالمعده درگذشت. پدرش استاد حقوق بین‌الملل و مادرش دامپزشک بود و یکی از برادرانش، آدریانو بوتزاتی - تراورسو، از چهره‌های شناخته‌شده‌ی علم ژنتیک در ایتالیا به شمار می‌رفت. این نویسنده در سال ۱۹۲۴ در دانشکده‌ی حقوق دانشگاه میلان، جایی که پیش‌تر پدرش در آن تدریس می‌کرد، نام‌نویسی کرد، اما مسیر حرفه‌ای او از همان سال‌های دانشجویی با روزنامه‌نگاری گره خورد. در ۲۲سالگی به استخدام روزنامه‌ی معتبر «کورییره دلا سرا» درآمد و تا پایان عمر در این روزنامه فعالیت کرد؛ فعالیتی که بخش‌های گوناگونی ازجمله تحریریه، گزارشگری، خبرنگاری ویژه، نویسندگی مقالات تحلیلی، سردبیری و نقد هنری را در بر می‌گرفت. بارها به این نکته اشاره شده است که تجربه‌ی روزنامه‌نگاری دینو بوتزاتی نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری نثر و شیوه‌ی روایت او داشته و به آثارش، حتی در خیال‌انگیزترین و فراواقعی‌ترین داستان‌ها، حال‌وهوایی واقع‌گرایانه و مستند بخشیده است. او باور داشت که ادبیات خیال‌پردازانه، هرچه به زبان ساده و عملی روزنامه‌نگاری نزدیک‌تر باشد، اثرگذاری بیشتری خواهد داشت. این نویسنده در جریان جنگ جهانی دوم به‌عنوان خبرنگار وابسته به نیروی دریایی ایتالیا در آفریقا حضور داشت و تجربه‌ی جنگ تأثیر عمیقی بر نگاه فلسفی و دغدغه‌های ادبی او گذاشت. پس از پایان جنگ، رمان «بیابان تاتارها» (Il deserto dei Tartari) در سال ۱۹۴۰ منتشر شد و به‌سرعت شهرتی ملی و سپس جهانی برای او به ارمغان آورد؛ رمانی که با روایت انتظار، تنهایی و فرسایش انسان در مواجهه با زمان و سرنوشت، بارها با آثار اگزیستانسیالیستی مقایسه شده و یکی از مهم‌ترین رمان‌های ادبیات قرن بیستم ایتالیا به شمار می‌آید.

دینو بوتزاتی در کنار رمان‌نویسی در عرصه‌ی داستان کوتاه نیز جایگاهی ممتاز دارد و مجموعه‌ی «شصت داستان» (Sessanta racconti) به قلم او را که در سال ۱۹۵۸ جایزه‌ی معتبر استرگا را دریافت کرد، نمونه‌ای شاخص از تلفیق عناصر خیال، وحشت، علم، پیشرفت تکنولوژیک و بیگانگی انسان مدرن دانسته‌اند. از دیگر آثار مهم او می‌توان به «بارنابوی کوهستان‌ها»، «راز جنگل کهن»، «هفت فرستاده»، «کولومبره»، «تصویر بزرگ» که نخستین رمان علمی‌ - تخیلی تاریخ ادبیات ایتالیا دانسته می‌شود، «یک مورد بالینی» و «عشق» اشاره کرد. دینو بوتزاتی همچنین نویسنده‌ی کتاب کودک «تهاجم معروف خرس‌ها به سیسیل» بود و به‌عنوان هنرمند تجسمی، پیوندی عمیق میان نقاشی و نوشتن برقرار می‌کرد؛ تاآنجاکه کتاب مصور «پوئم نواری» (Poema a fumetti) را با الهام از اسطوره‌ی اورفئوس خلق کرد و نقاشی و ادبیات را دو جلوه‌ی یک بیان هنری واحد می‌دانست. بسیاری از داستان‌ها و رمان‌های او دستمایه‌ی اقتباس‌های سینمایی قرار گرفتند؛ ازجمله فیلم «صحرای تاتارها» به کارگردانی والریو زورلینی که بخش‌هایی از آن در ارگ تاریخی بم در ایران فیلم‌برداری شد. آثار دینو بوتزاتی که به زبان فارسی نیز از دهه‌ی پنجاه خورشیدی ترجمه شده، به‌عنوان نمونه‌هایی برجسته از ادبیات خیال‌پردازانه، فلسفی و انتقادی در قرن بیستم شناخته می‌شوند. این آثار جایگاه دینو بوتزاتی را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نویسندگان معاصر ایتالیا تثبیت کرده است. چندین فیلم با اقتباس از آثار این نویسنده ساخته شده است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

جوایز و افتخارات دینو بوتزاتی شامل جایزه‌ی گارگانو در سال ۱۹۵۱ برای کتاب «در همان لحظه‌ی دقیق»، جایزه‌ی ناپل در سال ۱۹۵۴ برای «فروپاشی بالیورنا»، جایزه‌ی معتبر استرگا در سال ۱۹۵۸ برای مجموعه‌ی «شصت داستان»، جایزه‌ی پائزه سرا در سال ۱۹۶۹ برای «پوئما ا فومتی» و همچنین جوایز آمالیا و ماریو ماسای در سال ۱۹۷۰ میلادی است.

درباره بهمن فرزانه

بهمن فرزانه در سال ۱۳۱۷ چشم به جهان گشود. او مترجمی پرکار و چندزبانه بود که به زبان‌های ایتالیایی، فرانسوی، انگلیسی و اسپانیایی تسلط کامل داشت و در طول فعالیت حرفه‌ای خود بیش از ۵۰ عنوان کتاب را به فارسی برگرداند. فرزانه در گزینش آثاری که ترجمه می‌کرد، وسواس و دقت فراوانی نشان می‌داد و از این نظر جایگاهی ویژه در میان مترجمان ایرانی داشت. یکی از مهم‌ترین نقش‌های او در فضای فرهنگی ایران، معرفی نخستین آثار گابریل گارسیا مارکز به خوانندگان پارسی‌زبان بود؛ اقدامی که تأثیر قابل‌توجهی بر آشنایی مخاطبان ایرانی با ادبیات آمریکای لاتین گذاشت. او سال‌های طولانی از عمر خود را در شهرهای فلورانس و رم گذراند و زندگی و فعالیتش پیوند نزدیکی با فضای فرهنگی ایتالیا داشت. بهمن فرزانه در بهار سال ۱۳۹۲ برای استراحت به ایران بازگشت و در همان زمان اعلام کرد که دیگر قصد بازگشت به ایتالیا را ندارد. سرانجام این مترجم نام‌آشنا در ۱۷ بهمن همان سال، در ۷۵سالگی چشم از جهان فروبست.

بخشی از کتاب تصویر بزرگ

«ای زنی که با قیافهٔ خوش‌رو و خوشایند، پلوور قهوه‌ای روشن و دامن خاکستری‌رنگ به تن داری از خیابان پایین می‌روی، گوش کن.

الیزا ایزمانی همان‌طور که طرف‌های ساعت شش‌ونیم عصر داشت از گردشی تنها به خانه برمی‌گشت از صدایی آهسته و کمی نامفهوم، جملهٔ بالا را خطاب به خود، درک کرد. شاید آن صدا چیزهای دیگری هم می‌گفت که او نمی‌فهمید.

چهار روز از آن شب طوفانی گذشته بود. روز بعد، همه‌چیز با وضعی عجیب به‌صورت اول درآمده بود. درست مثل اینکه آن صحنهٔ طوفان، آن صحنهٔ درد و عذاب، فقط زاییدهٔ خیال بوده است.

باد شمال، قبل از سحر ابرها را کنار رانده بود و خورشیدی که با سفیدی خود چشم را می‌زد بالا آمده بود. صخره‌ها، جنگل‌ها، دشت‌ها و آن قلعهٔ مرموز، همه مرتب و تمیز در نور آفتاب می‌درخشیدند.

از شکم فرورفتهٔ آن درهٔ شاد، بار دیگر از اینجا و آنجا، طراوت زندگی پرنشاط برمی‌خاست. درودی بود به انسان. سلامی به ابرها، خنده‌هایی بی‌دلیل و شوخی‌هایی دل‌پذیر با کلاغ‌های همیشگی که می‌آمدند روی تراس‌ها و آنتن‌ها می‌نشستند.»