کتاب قره باغ باغی بزرگ

کتاب قره باغ باغی بزرگ نوشته‌ی حامد خسروشاهی و توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است. این کتاب روایتی مستند و شخصی از سفر نویسنده به جمهوری آذربایجان، به‌ویژه شهر باکو و منطقه‌ی قره‌باغ است. نویسنده با نگاهی پژوهشگرانه و تجربه‌محور، به بررسی لایه‌های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی این سرزمین می‌پردازد و تلاش می‌کند تصویری زنده و ملموس از باکو و مردم آن ارائه دهد. کتاب با ترکیب خاطرات سفر، گفت‌وگوها، مشاهدات میدانی و تحلیل‌های تاریخی، مخاطب را با پیچیدگی‌های هویت، مناسبات منطقه‌ای و چالش‌های معاصر آذربایجان آشنا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قره باغ باغی بزرگ

کتاب قره باغ باغی بزرگ اثری از حامد خسروشاهی است که با رویکردی سفرنامه‌نویسانه و تحلیلی، به روایت تجربه‌ی سفر نویسنده به جمهوری آذربایجان و شرکت در کنفرانسی درباره‌ی مسئله‌ی قره‌باغ می‌پردازد. ساختار کتاب بر پایه‌ی یادداشت‌های روزانه، مشاهدات عینی و گفت‌وگو با افراد مختلف در باکو و مناطق اطراف شکل گرفته است. نویسنده با بهره‌گیری از پیشینه‌ی مطالعاتی خود درباره‌ی قفقاز، تلاش کرده است تا فراتر از کلیشه‌های رایج، به لایه‌های پنهان هویت و فرهنگ آذربایجان نفوذ کند. کتاب با توصیف دقیق فضاها، آدم‌ها و رویدادها، تصویری چندوجهی از جامعه‌ی آذربایجان ارائه می‌دهد و در عین حال، به ریشه‌های تاریخی مناقشه‌ی قره‌باغ و تأثیر آن بر روابط ایران و آذربایجان می‌پردازد. حضور در کنفرانس، بازدید از اماکن تاریخی، شرکت در مراسم مذهبی و فرهنگی، و گفت‌وگو با شخصیت‌های محلی، بخش‌هایی از روند روایت کتاب را تشکیل می‌دهد. قره باغ باغی بزرگ نه‌تنها یک سفرنامه‌ی شخصی، بلکه تلاشی برای فهم بهتر همسایه‌ی شمالی ایران و بازخوانی روابط پیچیده‌ی منطقه‌ای است.

خلاصه کتاب قره باغ باغی بزرگ

کتاب قره باغ باغی بزرگ با محوریت سفر نویسنده به باکو و شرکت در کنفرانس قره‌باغ، به روایت تجربه‌های میدانی و تحلیل‌های تاریخی و اجتماعی می‌پردازد. نویسنده ابتدا با اشاره به مفهوم «ادبیات بیداری» و نقش انقلاب اسلامی ایران در تحولات منطقه، زمینه‌ی فکری کتاب را ترسیم می‌کند. سپس با ورود به باکو، از نخستین مواجهه‌ها در مرز و فضای شهری تا گفت‌وگو با مردم عادی، فعالان فرهنگی و شخصیت‌های دانشگاهی، تصویری زنده از جامعه‌ی آذربایجان ارائه می‌دهد. بخش‌هایی از کتاب به توصیف اماکن تاریخی مانند ایچری‌شهر، مسجدها، کاروانسراها و موزه‌ها اختصاص یافته و در کنار آن، نویسنده به روایت خاطرات و دغدغه‌های مردم، وضعیت اقتصادی، شکاف‌های اجتماعی و نقش دین در زندگی روزمره می‌پردازد. در بخش‌هایی از کتاب، نویسنده به ریشه‌های مناقشه‌ی قره‌باغ، نقش ایران در این بحران و برداشت‌های متقابل مردم دو کشور اشاره می‌کند. شرکت در کنفرانس قره‌باغ و گفت‌وگوهای میان فعالان ایرانی، آذری، ترک و گرجی، فرصتی برای بازخوانی روایت‌های متضاد و دغدغه‌های مشترک فراهم می‌آورد. نویسنده با نگاهی انتقادی، به ضعف‌های ارتباطی و سوءتفاهم‌های تاریخی میان ایران و آذربایجان می‌پردازد و بر اهمیت شناخت متقابل و گفت‌وگو تأکید می‌کند. روایت‌هایی از زندگی روزمره، فوتبال، موسیقی، غذا و خاطرات جنگ، کتاب را از یک گزارش صرف فراتر می‌برد و به اثری چندلایه و انسانی تبدیل می‌کند.

چرا باید کتاب قره باغ باغی بزرگ را بخوانیم؟

قره باغ باغی بزرگ با ترکیب روایت سفر، تحلیل تاریخی و مشاهده‌ی میدانی، فرصتی کم‌نظیر برای آشنایی با جامعه‌ی معاصر آذربایجان و پیچیدگی‌های روابط ایران و این کشور فراهم می‌کند. نویسنده با نگاهی بی‌واسطه و جزئی‌نگر، به سراغ موضوعاتی می‌رود که کمتر در رسانه‌ها و منابع رسمی بازتاب یافته‌اند؛ از تجربه‌ی زیسته‌ی مردم عادی تا روایت‌های ناگفته از جنگ، مهاجرت و هویت. کتاب با پرهیز از قضاوت‌های شتاب‌زده، به مخاطب امکان می‌دهد با لایه‌های پنهان فرهنگ و سیاست منطقه آشنا شود و تصویری واقعی‌تر از همسایه‌ی شمالی ایران به‌دست آورد. همچنین، حضور در کنفرانس قره‌باغ و گفت‌وگو با فعالان منطقه‌ای، ابعاد تازه‌ای از مناقشه‌ی قره‌باغ و تأثیر آن بر مناسبات منطقه‌ای را روشن می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان مطالعات منطقه‌ای، پژوهشگران حوزه‌ی قفقاز، فعالان فرهنگی و اجتماعی، روزنامه‌نگاران، دانشجویان روابط بین‌الملل و کسانی که دغدغه‌ی شناخت عمیق‌تر از جامعه و تاریخ آذربایجان دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که به سفرنامه‌های تحلیلی و روایت‌های میدانی علاقه‌مندند، این اثر جذاب خواهد بود.

بخشی از کتاب قره باغ باغی بزرگ

«از نیمه‌شب گذشته بود که از مرز عبور کردیم. پایانه‌ی مرزی بیله‌سوار شلوغ بود. گروهی از زائران آذربایجانی از مشهد مقدس برمی‌گشتند. از چهره‌های ساده و پوشش آن‌ها می‌شد فهمید که متدین‌اند. نوسانات اقتصادی ایران باعث شده بود خروج کالاهایی مثل قند و شکر و چای ممنوع شود. زائران بی‌اطلاع از این قانون، بسته‌های چای در چمدان‌هایشان داشتند که حالا جلوی چشم مأمور گمرک انباشته شده بود. جمعیت معترض شد و یکی از مأموران با لحنی تند پاسخ داد. اشک در چشم‌های پیرمردی که صورتش نور ایمان داشت، جمع شد. روبه ایرانی‌ها گفت: «من یک معلم ریاضی باسابقه هستم. فکر می‌کردیم شیرینی زیارت امام‌رضا (ع) تا مدت‌ها در کاممان بماند؛ اما این برخورد، طعمش را عوض کرد. در خانه‌ی شما زن هست؟ با آن‌ها هم مثل زن‌های ما رفتار می‌کنید؟» این اولین‌بار نبود که چنین صحنه‌هایی می‌دیدم. مرز، نقطه‌ی ورود یا خروج هر مسافر است و اولین و آخرین تصویر از کشوری که به آن پا می‌گذارد. متأسفانه، گاهی این تصویر چندان خوشایند نیست. در ایران، مرز اغلب جایی است که سربازانِ تنبیهی یا کم‌تجربه به آنجا اعزام می‌شوند. همین رفتارها، یک تجربه‌ی معنوی را به کام زائران تلخ می‌کند.»