کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه

کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه به کوشش همایون کاتوزیان و علیرضا کورنگی و با ترجمه بهزاد زره‌داران، توسط نشر مروارید منتشر شده است. این اثر مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی است که به بررسی تحولات شعر فارسی و جایگاه شاعران در بستر انقلاب مشروطه و سال‌های پس از آن می‌پردازد. نویسندگان و پژوهشگران مختلفی در این مجموعه حضور دارند و هر یک از زاویه‌ای متفاوت به نسبت میان شعر، جامعه و سیاست در این دوره پرداخته‌اند. کتاب، علاوه‌بر تحلیل شعر و شاعران برجسته، به موضوعاتی چون نقش زنان، طنز، نوآوری‌های فرمی و تأثیرات اجتماعی شعر نیز توجه دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه

کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه با گردآوری همایون کاتوزیان و علیرضا کورنگی، مجموعه‌ای از جستارهای تحلیلی درباره‌ی شعر فارسی در دوران مشروطه و پیامدهای آن است. این کتاب با نگاهی چندوجهی، شعر را نه‌تنها به‌عنوان یک پدیده‌ی ادبی، بلکه به‌مثابه‌ی بازتابی از تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آن عصر بررسی کرده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی مقالات مستقل است که هرکدام به یکی از جنبه‌های شعر مشروطه می‌پردازند؛ از تحول وزن و فرم در آثار شاعران تا نقش زنان و طنزپردازان و همچنین تأثیر انقلاب بر شعر و شاعران. نویسندگان مقالات، هر یک با پیشینه‌ای پژوهشی، تلاش کرده‌اند روایت‌های متنوعی از نسبت میان شعر و جامعه ارائه دهند. کتاب، علاوه‌بر بررسی شاعران نام‌آشنا، به جریان‌های کمتر دیده‌شده و نقش زنان و اقلیت‌ها نیز توجه نشان داده است. در این مجموعه، شعر به‌عنوان ابزاری برای بیان اعتراض، نقد اجتماعی و بازاندیشی هویت ملی مورد واکاوی قرار گرفته است.

خلاصه کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه

کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه مجموعه‌ای از نه مقاله است که هر یک به بررسی بخشی از تحولات شعر فارسی در بستر انقلاب مشروطه و سال‌های پس از آن می‌پردازد. دغدغه‌ی اصلی کتاب، فهم نسبت میان شعر و دگرگونی‌های اجتماعی و سیاسی این دوره است. مقالات کتاب، از تحلیل وزن و فرم در شعر یغمای جندقی و نوآوری‌های میرزاده عشقی تا بررسی نقش زنان شاعر و خواننده، مانند قمرالملوک وزیری و پروین اعتصامی، را دربرمی‌گیرد. همچنین، به طنز اجتماعی در آثار دهخدا، اشرف‌الدین گیلانی و افراشته پرداخته شده و کشمکش سنت و تجدد در نظریه‌ی ادبی بهار و دیگر شاعران نیز مورد توجه قرار گرفته است. کتاب، علاوه‌بر شاعران ملی‌گرا و سیاسی، به جریان‌های حاشیه‌ای و نقش اقلیت‌ها و زنان نیز پرداخته و نشان داده است که شعر، در این دوره، نه‌تنها بازتاب‌دهنده‌ی تحولات سیاسی، بلکه بستری برای نقد اجتماعی، بیان اعتراض و بازاندیشی هویت فردی و جمعی بوده است. هر مقاله با رویکردی تحلیلی و با تکیه‌بر جزئیات تاریخی و ادبی، تصویری چندلایه از شعر مشروطه ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه را بخوانیم؟

این کتاب با گردآوری مقالاتی از پژوهشگران مختلف، تصویری جامع و چندوجهی از شعر فارسی در دوره‌ی مشروطه ارائه کرده است. خواننده با مطالعه‌ی آن، نه‌تنها با شاعران برجسته و جریان‌های اصلی این دوره آشنا می‌شود، بلکه با نقش شعر در تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایران نیز روبه‌رو خواهد شد. توجه به جزئیات تاریخی، بررسی نقش زنان و طنزپردازان، و تحلیل نوآوری‌های فرمی و محتوایی، این اثر را به منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به ادبیات و تاریخ معاصر ایران تبدیل کرده است. همچنین، کتاب نشان می‌دهد که شعر چگونه می‌تواند ابزاری برای نقد و بازاندیشی اجتماعی باشد و چه نقشی در شکل‌گیری هویت جمعی ایفا می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران، کسانی که به نقش شعر در تحولات اجتماعی و سیاسی توجه دارند و افرادی که به دنبال شناخت جریان‌های فکری و هنری دوره‌ی مشروطه هستند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب شعر و شاعری در دوره مشروطه

«شعر فارسی و میراث گران‌سنگ آن پرچم‌دار جنبش مشروطه شد. جریان بازگشت ادبی که در عهد قاجار متداول بود ظرفیت چندانی برای نوآوری در شعر نداشت؛ گرچه برخلاف انتقاداتی که بعدها به آن وارد شد، بازگشت ادبی را نمی‌توان به تقلید صرف فروکاست. رجوع به اسلوب کلاسیک، رویکرد بسیاری از شعرای این نحله را عاری از هرگونه نوگرایی می‌کرد. با وجود این، شعر، در قرن هجدهم، به چنان انحطاطی افتاده بود که در قیاس برخی از آثار نخستین شاعران سبک بازگشت، امیدبخش می‌نمود. این بازگشت بیشتر ناظر بر به‌کارگیری قالب‌های کهن بود؛ قالب‌هایی مانند قصیده، غزل و مثنوی. وانگهی، بازگشت ادبی تا حدی هم به‌منزلهٔ رجوع به صنایع بدیعی و آرایه‌های ادبی عصر کلاسیک تلقی می‌شد. درعین‌حال، از حیث محتوا، شعر دوران بازگشت با شعر کلاسیک فارسی قدری تفاوت داشت. درک این نکته بسیار ضروری است که در ایران، به مدد روشنفکران، طرح‌ریزی مبانی انقلاب مشروطه از میانهٔ قرن نوزدهم و مدت‌ها پیش از تحقق آن آغاز شد. بدین سبب، فهم بوطیقای این دوره، ملازم است با فهم وقایعی که پیش و قدری پس از انقلاب مشروطه در ایران روی داد. در این‌جا، مراد از بوطیقا غالباً شعر است؛ ولی سایر اشکال بیان هنری که در پارادایم انقلاب مشروطه ظهور یافتند نیز ذیل عنوان بوطیقا قرار می‌گیرند. شعر و نثر فارسی، دستخوش محدودیت‌های صلب و سخت اسلوب شعری دوران کلاسیک بود؛ اسلوبی که نمایندهٔ فکری فرتوت بود ـ فکری که تمام معضلات و محدودیت‌های اجتماعی را بازنمایی می‌کرد. همین معضلات و محدودیت‌ها، از دیگر سو، انگیزه‌ای بودند برای سر برآوردن جنبشی اجتماعی و فکری.»