کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی

کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی (تحلیل و بررسی تاریخی و تطبیقی)، که با همکاری یوسف حسین بکار، عبدالکریم جرادات و یدالله ملایر گردآوری شده، به بررسی جایگاه، تأثیر و حضور زبان و ادبیات فارسی در کشورهای عربی می‌پردازد و تلاش دارد با رویکردی تطبیقی، پیوندهای ادبی و فرهنگی میان ایران و جهان عرب را تحلیل کند. نویسندگان با تکیه‌ بر منابع متعدد و تجربه‌های شخصی، به بررسی نقش پژوهشگران عرب در شناخت و معرفی ادب فارسی، ترجمه‌ی آثار برجسته ایرانی به عربی و تأثیر متقابل ادبیات دو ملت پرداخته‌اند. نشر مروارید این اثر پژوهشی را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی

کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی گردآوری یوسف حسین بکار، عبدالکریم جرادات و یدالله ملایر، مجموعه‌ای از جستارها و گفت‌وگوها است که تصویری جامع از تعاملات ادبی و فرهنگی ایران و کشورهای عربی ارائه می‌دهد. کتاب شامل یازده جستار و یک گفت‌وگو با بکار است که هر کدام به یکی از ابعاد حضور و تأثیر ادب فارسی در جهان عرب می‌پردازند؛ از ترجمه‌ی آثار کلاسیک و معاصر فارسی به عربی تا بررسی جایگاه زبان فارسی در دانشگاه‌های عربی و نقش پژوهشگران عرب در معرفی ادبیات ایران. 

در بخش‌هایی از کتاب، به دشواری‌های ترجمه، نقد ادبی تطبیقی و اهمیت پژوهش‌های هم‌سنج میان دو حوزه‌ی زبانی پرداخته شده است. همچنین، نمونه‌هایی از آثار پژوهشگران عرب درباره‌ی شاعران ایرانی مانند خیام، فردوسی، سعدی، حافظ و مولانا و نیز فهرستی از کتاب‌ها و مقالات مرتبط با این حوزه ارائه شده است. بکار، جرادات و ملایر در کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی، با رویکردی تحلیلی و مستند به بررسی این پیوندها می‌پردازند و تلاش می‌کنند تصویری روشن از وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده‌ی تعاملات ادبی ایران و کشورهای عربی ترسیم کنند.

خلاصه کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی

این کتاب با تمرکز بر روابط ادبی و فرهنگی ایران و کشورهای عربی، ابتدا به پیشینه‌ی تاریخی این پیوندها می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه پس از اسلام، ارتباطات میان دو ملت در زمینه‌ی زبان و ادب تقویت شده است. نویسندگان با بررسی نقش ایرانیان در گسترش زبان عربی و بالعکس، به تفاوت‌های موجود در آموزش و ترجمه‌ی زبان فارسی در دانشگاه‌های عربی اشاره کرده‌اند. بخش‌هایی از کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی به معرفی پژوهشگران و مترجمان عرب اختصاص یافته که آثار مهمی از ادب فارسی را به عربی برگردانده‌اند یا درباره‌ی آن تحقیق کرده‌اند. نمونه‌هایی از این تلاش‌ها شامل ترجمه‌ی شاهنامه، رباعیات خیام، گلستان و بوستان سعدی و مثنوی مولوی است. 

همچنین، کتاب به دشواری‌های ترجمه‌ی شعر فارسی به عربی و اهمیت تسلط بر هر دو زبان برای مترجمان می‌پردازد. در بخش‌هایی دیگر، به پژوهش‌های تطبیقی میان ادبیات فارسی و عربی، تأثیرپذیری شاعران عرب از شاعران ایرانی و بالعکس و نیز نقش دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی در تقویت این تعاملات اشاره شده است. کتاب با ارائه‌ی فهرستی از آثار پژوهشگران عرب در حوزه‌ی ادب فارسی، تصویری از گستره و عمق این مطالعات ارائه می‌دهد و بر ضرورت گسترش پژوهش‌های تطبیقی و توجه به ادبیات معاصر تأکید می‌کند.

چرا باید کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی را بخوانیم؟

خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند با روند تاریخی تعاملات ادبی، نقش مترجمان و پژوهشگران عرب در معرفی ادب فارسی و چالش‌های ترجمه و آموزش این زبان آشنا شود. کتاب با ارائه‌ی نمونه‌های متنوع از آثار ترجمه‌شده و پژوهش‌های تطبیقی، نشان می‌دهد که چگونه ادبیات می‌تواند پلی میان فرهنگ‌ها باشد و چه ظرفیت‌هایی برای گفت‌وگو و همکاری بیشتر وجود دارد.

خواندن کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های زبان و ادبیات فارسی و عربی، علاقه‌مندان به مطالعات تطبیقی، مترجمان و کسانی که در پی شناخت تعاملات فرهنگی و ادبی میان ایران و کشورهای عربی هستند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب ادب فارسی در کشورهای عربی

«انتخاب این موضوع که آن را در این کنگره مطرح می‌کنم تصادفی نیست. ارتباط ملل عرب با ایران از نظر تاریخی ریشه‌دار است. این ارتباط اگرچه در دورهٔ جاهلیت دچار جزر و مد شده بود، اما پس از ظهور اسلام و پس از آن‌که ایرانیان اسلام را پذیرفتند و فوج فوج در آن دین داخل شدند و ملت‌های ایران و عرب در پرتو "الله اکبر" و زیر سایهٔ دستور اسلام و کتاب جاودانیش قرآن کریم به هم پیوستند، نیرو گرفت. در روزگار جاهلیت و اسلام وسایل ارتباط و تأثیر و تأثر گوناگون میان این دو ملت وجود داشت، لیکن این پیوستگی در دورهٔ اسلام استوارتر و نیرومندتر شد، و تأثیر ایران در عرب در این دوره وسیع‌تر و ژرف‌تر از دورهٔ جاهلیت گردید، چنان‌که تأثیر تازیان بر ایران به گفتهٔ دکتر احمد حوفی کمتر از آثاری نبود که عرب‌ها از فارسی ترجمه کردند و شمول و عمق و وسعت آثار فارسی خود مزیتی دیگر است. دربارهٔ بیان این روابط و پیوندهای قدیم دوره‌های جاهلیت و اسلام نیازی به درازگویی نیست و این مطلب مشروحاً در کتاب‌های مهمی که جزء مواریث اسلامی و عربی به شمار است، بیان شده. افزون بر این تحقیقات بنیادین نوینی در این باره به عمل آمده که بیانگر رشد و تطور و تحلیل این پیوستگی است، مانند تیارات ثقافیة بین العربیة والفرس (جنبش‌های فرهنگی میان تازیان و ایرانیان) تألیف احمد محمدالحوفی و کتاب التقاء الحضارتین العربیة والفارسیة (پیوند تمدن‌های عربی و ایرانی) تألیف یحیی خشاب.»