کتاب کوروش کبیر

کتاب کوروش کبیر نوشته هارولد لمب و با ترجمه رضا صادق زاده شفق توسط انتشارات باران خرد منتشر شده است. این اثر در دسته‌ی تاریخ‌نگاری و زندگی‌نامه‌های تاریخی قرار می‌گیرد و به روایت زندگی و دوران پادشاهی کوروش هخامنشی می‌پردازد. نویسنده با بهره‌گیری از منابع تاریخی و افسانه‌ای، تصویری از شخصیت و دستاوردهای کوروش ارائه می‌دهد. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کوروش کبیر

کتاب کوروش کبیر یک زندگینامه‌ی تاریخی_داستانی از هارولد لمب، نویسنده‌ی آمریکاییِ متخصص تاریخ و فرهنگ آسیا، است که برای اولین بار در سال ۱۹۶۰ توسط انتشارات «دابل‌دی» (Doubleday) در نیویورک منتشر شد. این اثر که با عنوان «بازآفرینی نمایشی از زندگی کوروش کبیر، پادشاه سخت‌کوش و جنگ‌جوی قرن ششم پیش از میلاد» معرفی شده، به‌عنوان یک زندگینامه‌ی داستانی شناخته می‌شود که در آن نویسنده با تکیه بر پژوهش‌های تاریخی، به روایت زندگی یکی از تأثیرگذارترین فرمانروایان تاریخ باستان پرداخته است. از ویژگی‌های قابل توجه کتاب کوروش کبیر، جایگاه آن در میان آثار متعدد هارولد لمب درباره‌ی تاریخ و شخصیت‌های بزرگ آسیا و خاورمیانه است.

لمب که پیش از این با نگارش زندگینامه‌های موفقی چون چنگیزخان (۱۹۲۷) و تیمور لنگ به شهرت رسیده بود، در این اثر نیز با نثری روان و روایی، به بازآفرینی دوران حکومت کوروش کبیر، بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی، پرداخته است. کتاب با استفاده از منابع کلاسیک چون گزارش‌های هرودوت، گزنفون و کتسیاس و نیز اشاره‌های کتاب مقدس، تلاش کرده است تا تصویری از این پادشاه اسطوره‌ای ارائه دهد که به دلیل مدارا با مردمان مفتوح و آزادسازی یهودیان از اسارت بابلی، در تاریخ به صفت «بزرگ» ملقب شده است. با وجود این‌که، این اثر در زمره‌ی آثار داستانی تاریخی قرار می‌گیرد و برخی از منتقدان به «تغییر وقایع تاریخی به نفع روایت داستانی» در آثار لمب اشاره کرده‌اند، این اثر همچنان به‌عنوان یکی از منابع جذاب و خواندنی برای آشنایی با شخصیت کوروش و دوران او محسوب می‌شود.

خلاصه کتاب کوروش کبیر

کتاب با روایت کودکی و نوجوانی کوروش آغاز می‌شود؛ فرزندی از خاندان هخامنشی که در کوهستان‌های پارس رشد می‌کند و از همان ابتدا با افسانه‌ها و پیشگویی‌ها احاطه شده است. داستان زندگی کوروش با ماجراهایی چون رقابت‌های قبیله‌ای، آموزش‌های نظامی و اخلاقی و نخستین تجربه‌های او در مواجهه با دشمنان و دوستان شکل می‌گیرد. نویسنده، کوروش را در بستر تحولات بزرگ منطقه‌ای قرار می‌دهد؛ از روابط با مادها و اژدهاک تا مواجهه با تمدن‌های بابل و عیلام. روایت کتاب، هم به زندگی شخصی کوروش و روابط خانوادگی‌اش می‌پردازد و هم به چگونگی شکل‌گیری قدرت سیاسی او. در این مسیر، شخصیت‌هایی چون کمبوجیه (پدر کوروش)، کاساندان (همسر کوروش)، ماندانه (مادر یا ملکه مادها) و هارپیگ (فرمانده‌ی مادها) نقش‌های مهمی دارند.

کتاب به وقایع مهمی چون سفر کوروش به شوشان، دیدار با گوبارو و ماجراهای دربار ماد می‌پردازد و در کنار آن، به افسانه‌ها و اسطوره‌های ایرانی و بین‌النهرینی نیز اشاره می‌کند. نویسنده تلاش می‌کند کوروش را نه فقط به‌عنوان یک پادشاه فاتح، بلکه به‌عنوان انسانی با دغدغه‌های اخلاقی، عدالت‌خواهی و آرمان‌گرایی نشان دهد. روایت کتاب تا جایی پیش می‌رود که کوروش در آستانه‌ی تحولات بزرگ و نبردهای سرنوشت‌ساز قرار می‌گیرد، اما پایان داستان و سرنوشت نهایی او افشا نمی‌شود.

چرا باید کتاب کوروش کبیر را خواند؟

این کتاب برای کسانی که به تاریخ ایران باستان و شخصیت‌های تاثیرگذار آن علاقه دارند، فرصتی فراهم می‌کند تا با روایتی داستان‌گونه و در عین حال مستند، با زندگی و اندیشه‌های کوروش آشنا شوند. اثر حاضر با ترکیب روایت‌های تاریخی و افسانه‌ای، تصویری چندلایه از کوروش و فضای سیاسی و فرهنگی زمان او ارائه می‌دهد. همچنین، کتاب به موضوعاتی چون عدالت، حکومت‌داری، روابط میان اقوام و ملت‌ها و منشور حقوق بشر کوروش می‌پردازد و می‌تواند نگاه تازه‌ای به ریشه‌های هویت ایرانی و میراث فرهنگی این سرزمین بیفکند.

خواندن کتاب کوروش کبیر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای علاقه‌مندان به تاریخ ایران، پژوهشگران حوزه‌ی تمدن‌های باستانی، دانشجویان رشته‌های تاریخ و ادبیات و کسانی که به زندگی‌نامه‌های تاریخی و روایت‌های اسطوره‌ای علاقه دارند، مفید است. همچنین این کتاب می‌تواند برای کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های فرهنگی و سیاسی ایران را دارند، راهگشا باشد.

درباره هارولد لمب

هارولد آلبرت لمب (۱ سپتامبر ۱۸۹۲ – ۹ آوریل ۱۹۶۲) نویسنده، مورخ، فیلمنامه‌نویس و داستان‌نویس آمریکایی بود که بیشتر آثارش به تاریخ و فرهنگ آسیا و خاورمیانه اختصاص داشت. او در نیوجرسی به دنیا آمد و از دوران کودکی، علی‌رغم مشکلات بینایی، شنوایی و گفتاری، به خواندن حماسه‌های تاریخی در کتابخانه‌ی پدربزرگش علاقه‌مند بود. لمب در سال ۱۹۱۴ وارد دانشگاه کلمبیا شد و در آن‌جا بود که علاقه‌اش به تاریخ و اقوام آسیا شکل گرفت. او با وجود نمرات ضعیف در برخی دروس، در سال ۱۹۱۴ موفق به دریافت مدال «اچ. سی. بانر» در ادبیات آمریکا شد و نهایتاً در سال ۱۹۱۶ با مدرک کارشناسی از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد.

لمب حرفه‌ی نویسندگی خود را از نشریات ارزان‌قیمت آغاز کرد و از سال ۱۹۱۷ به مدت ۱۹ سال، داستان‌های تاریخی خود را در مجله‌ی معتبر ادونچر (Adventure) منتشر کرد. داستان‌های او که عمدتاً درباره‌ی قزاق‌ها، جنگجویان صلیبی و قهرمانان آسیایی و خاورمیانه بود، به دلیل پژوهش‌های عمیق تاریخی و شخصیت‌پردازی‌های غیرکلیشه‌ای، مورد تحسین قرار می‌گرفت. لمب که به زبان‌های فرانسوی، لاتین، فارسی و عربی تسلط داشت و به گفته‌ی خود، اندکی به زبان «مانچو-تاتار» نیز آشنا بود، در سال ۱۹۲۹ موفق به دریافت کمک‌هزینه‌ی تحصیلی گوگنهایم برای پژوهش در تاریخ قرون وسطی در کتابخانه‌ی واتیکان شد.

موفقیت کتاب دو جلدی او درباره‌ی جنگ‌های صلیبی، زمینه‌ساز همکاری او با «سیسیل ب. دمیل»، کارگردان مشهور هالیوود، به‌عنوان مشاور فنی و فیلمنامه‌نویس در فیلم‌هایی چون صلیبیون (The Crusades)، سامسون و دلیله (Samson and Delilah) و دزدان دریایی (The Buccaneer) شد. لمب در طول جنگ جهانی دوم به‌عنوان مأمور «دفتر خدمات استراتژیک» (OSS) در ایران خدمت کرد و بعدها به‌عنوان مشاور غیررسمی وزارت امور خارجه آمریکا فعالیت داشت. این نویسنده‌ی پرکار که بیش از ۵۸ داستان کوتاه در ادونچر و مقالات متعددی در نشنال جئوگرافیک منتشر کرد، سرانجام در ۹ آوریل ۱۹۶۲ در سن ۶۹ سالگی در نیویورک درگذشت و میراثی از زندگینامه‌های تاریخی و داستان‌های ماجراجویانه از خود به جای گذاشت.

بخشی از کتاب کوروش کبیر

«او را به نام کوروش می‌خواندند که نام پدرش هم بود و این کلمه معنی چوپان می‌داد! ؛ ولی این جوان شغل گوسفندداری نداشت. البته صدها رمه بر دامنهٔ آن کوه‌ها می‌چر بدند تا آن‌جا که برف‌های قله‌ها آب می‌شد نزدیک می‌شدند. پاسبانی این رمه‌ها به عهدهٔ مردم سال‌خورده و سگ‌های شبانی بود. میان مردم افسانه‌ای شایع بود که شاه چوپانی به نام کوروش ملت خود را پاسبانی می‌کند و آن‌ها را بنان و نعمت رهبری می‌نماید و از حیوانات وحشی و شیاطین و غارتگران آدمیزاد مصون می‌دارد. مادرش بعد از زاییدن او درگذشت و بی‌درنگ اعضای خانواده گرد هم آمدند و گفتند زادگاه بجه برای سکونت مناسب نیست و قرار دادند به چراگاه‌های نوین روانه شوند. ولی پدرش کمبوجیه پس از تمل چنین گفت که: «این کار تنها با نظر خانواده نمی‌شود بلکه باید شورای سه قبیله هم موافقت کند و به عقیده من عزیمت از اینجا صلاح نیست. این دره برای اسب و آدم سازگار است و در واقع بهشتی است»... کوروش جوان اوایل عمر خود را در این کوهستان دوردست گذراند که سکنهٔ آن خود را برتر از سکنهٔ هامون‌نشینان اراضی پایین می‌پنداشتند. در همین جا کوروش از پنج و شش سالگی به اسب‌سواری خو گرفت درصورتیکه کودکان هامون در این سن مشغول بازی با عروسک‌های گلی می‌شدند. کوروش با عموزادگان خود چه پسر و چه دختر سوار اسب‌های برهنه می‌شدند و یال اسب‌ها را می‌گرفتند و دست‌به‌دست یکدیگر می‌دادند. آنان مشاهده می‌کردند که معمولاً فقط پیران و اسیران پیاده می‌روند. این سواری‌های مستمر سبب شد آان به مسافرت‌های دوردست روند و به پیادگان به نظر پستی نگرند. «مبا» مهتر کوروش که اهل گرگان بود عقیده داشت که کوروش در سواری مانند پدرش کمبوجیه یک شاه‌کوچک است.»