کتاب شریان مکران

کتاب شریان مکران (روایتی از احداث خط انتقال نفت از گوره به جاسک) نوشته مهدی قزلی است و انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده است. این اثر به‌سراغ یکی از پروژه‌های بزرگ نفتی ایران می‌رود و ماجرای احداث خط لوله‌ی هزار کیلومتری انتقال نفت از گوره به جاسک را از دل گفت‌وگوها، سفرهای میدانی و روایت آدم‌های درگیر کار بازسازی می‌کند. کتاب حاضر فقط درباره‌ی لوله و تأسیسات نیست؛ از تصمیم‌گیری، فرسودگی، کار جمعی، توسعه‌ی مکران و معنای یک پروژه‌ی ملی سخن گفته شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شریان مکران اثر مهدی قزلی

کتاب شریان مکران (روایتی از احداث خط انتقال نفت از گوره به جاسک) نوشته‌ی مهدی قزلی و در باب شکل‌گیری و اجرای خط لوله‌ای است که قرار بوده است نفت را از گوره به جاسک برساند؛ مسیری طولانی که به مسئله‌هایی مثل صادرات نفت، موقعیت تنگه‌ی هرمز، توسعه‌ی سواحل مکران و توان صنعتی داخل گره خورده است. نویسنده ابتدا روشن می‌کند که قصد ندارد متنی تخصصی بنویسد. او بیشتر می‌خواهد نشان دهد در یک پروژه‌ی بزرگ چه می‌گذرد، چه کسانی آن را پیش می‌برند و چه پرسش‌هایی پشت تصمیم‌های کلان پنهان مانده است.

کتاب شریان مکران فضای خود را با روایت سفر، مشاهده و گفت‌وگو ساخته است. بخش مهمی از متن در جاده‌ها، کارگاه‌ها، تلمبه‌خانه‌ها و میان کارگرها و مدیران پروژه می‌گذرد. این حضور میدانی باعث شده است کتاب فقط به گزارش خشک محدود نماند و چهره‌ی انسانی پروژه هم دیده شود؛ از فشار زمان و فرسودگی نیروها تا درگیری با کمبود امکانات، کرونا، تحریم، دشواری تأمین لوله و هماهنگ‌کردن ده‌ها بخش مختلف. همچنین کتاب به پیشینه‌ی طرح هم پرداخته است؛ از ایده‌های قدیم انتقال نفت به آن‌سوی تنگه‌ی هرمز تا طرح‌های نیمه‌تمامی که سال‌ها به نتیجه نرسیده بودند.

کتاب شریان مکران به چند سؤال مهم هم جواب می‌دهد؛ اینکه چرا انتقال نفت به جاسک اهمیت دارد، چرا فروش نفت خام همچنان موضوعی جدی است و چگونه یک پروژه‌ی زیرساختی می‌تواند بر اقتصاد محلی و آینده‌ی منطقه اثر بگذارد. نویسنده برای توضیح این مسائل از مثال، گفت‌وگو و تجربه‌های شخصی استفاده کرده و موضوعاتی مانند تولید داخل، ساخت لوله‌های سرویس ترش، نقش مدیران میدانی و نسبت میان توسعه و کار را وارد اثر کرده است.

خلاصه کتاب شریان مکران

شریان مکران ماجرای پیگیری و اجرای خط لوله‌ای را دنبال می‌کند که نفت را از گوره به جاسک می‌رساند. مهدی قزلی در این اثر به‌سراغ چرایی شکل‌گیری این امکان هم می‌رود و درمورد نیاز به انتقال نفت به آن‌سوی تنگه‌ی هرمز، پیوند پروژه با توسعه‌ی جاسک و مکران و دشواری‌هایی که سال‌ها اجرای آن را عقب انداخته بود، می‌گوید. این کتاب با سفرهای میدانی نویسنده جان می‌گیرد؛ جایی که مدیران، مهندسان و کارگران هرکدام بخشی از تصویر را کامل می‌کنند. کتاب از دل همین رفت‌وآمدها نشان می‌دهد یک پروژه‌ی بزرگ چگونه با تحریم، کمبود تجهیزات، فشار زمانی، تولید داخلی و فرسایش نیروی انسانی دست‌وپنجه نرم می‌کند و درعین‌حال به نمادی از اراده و هماهنگی تبدیل می‌شود.

چرا باید کتاب شریان مکران را بخوانیم؟

دلایل خواندن شریان مکران را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری از فرایند اجرای یک پروژه‌ی هزار کیلومتری نفتی ارائه می‌دهد.
• کتاب نشان می‌دهد تصمیم‌های فنی و اقتصادی چگونه به توسعه‌ی منطقه‌ای و زندگی مردم گره می‌خورند.
• خواننده با مسئله‌ی انتقال نفت به جاسک و اهمیت آن در کنار تنگه‌ی هرمز آشنا می‌شود.
• کتاب تجربه‌ی کار میدانی، فشار زمان، هماهنگی نیروها و نقش مدیران اجرایی را ملموس می‌کند.
• بخش‌های مربوط به تولید لوله و اتکا به توان داخلی، مسیر شکل‌گیری یک توان صنعتی را روشن می‌کند.

خواندن کتاب شریان مکران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن شریان مکران به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به موضوع توسعه‌ی سواحل مکران و جاسک علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی پشت‌صحنه‌ی پروژه‌های بزرگ نفتی بدانند.
• علاقه‌مندان به روایت‌های مستند درمورد کار، مدیریت و فرسودگی در میدان اجرا.
• مخاطبانی که پیوند میان صنعت، اقتصاد و زندگی روزمره‌ی مردم را دنبال می‌کنند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درمورد زیرساخت، انرژی و مدیریت پروژه کنجکاوند.

درباره مهدی قزلی

مهدی قِزِلّی، مستندنگار و نویسنده و روزنامه‌نگار و کارگزار فرهنگی اهل ایران، در ۲۳ فروردین ۱۳۵۹ در تهران دیده به جهان گشود. تصدی مناصبی نظیر ریاست بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان و نیز عهده‌داریِ دبیری اجرایی چند جایزه و جشنواره‌ی ملی در کارنامه‌ی اجرایی او به چشم می‌خورد. این نویسنده تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع کارشناسی، با ورود به رشته‌ی مهندسی مکانیک (گرایش ساخت و تولید) در دانشگاه امیرکبیر آغاز کرد و پس از وقفه‌ای کوتاه، موفق شد مدرک کارشناسی‌ارشد خود را در رشته‌ی تاریخ تشیع از دانشگاه پیام نور دریافت کند. کتاب شریان مکران (روایتی از احداث خط انتقال نفت از گوره به جاسک) اثر اوست.

بخشی از کتاب شریان مکران

«در پرس‌وجوهایم از بچه‌های پروژه، به عبارت «تحصیل اراضی» برخوردم، عبارتی ساده ولی بسیار پیچیده از نظر عملیاتی. این قسمت پروژه در عین مهم و پیچیده‌بودن، به خاطر ماهیت پیش‌نیازی و غیرفنی خودش، در روند اجرای طرح خیلی به چشم نمی‌آید. ولی سروکله‌زدن با مردم، اقناع‌کردن منابع طبیعی، راضی‌کردن زمین‌شهری، وزارت کشاورزی، نیروهای مسلح و... برای عبور خط لوله‌ای که باید حداقل ۲۵ متر حریم داشته باشد، آن هم در مسیری هزار کیلومتری کار آسانی نیست. با یک ضرب و تقسیم ساده عددی نزدیک به ۲۵ میلیون متر مربع جلو چشم آدم رژه می‌رود که باید برای عملیات اجرایی آزادسازی می‌شده و تمام این ۲۵ میلیون متر مربع تنها در طول یک سال تحصیل شده که یک رکورد درخشان در اجرای پروژه‌های فنی در ایران است. هرچند این فرایند از جنس کارهای مهندسی و فنی نیست ولی ارتباط گیری با مردم و اقناع آنها برای فروش زمینشان کاری است که تمام پروژه به آن بستگی دارد.»