کتاب پارادوکس داستان

کتاب «پارادوکس داستان» نوشتهٔ جاناتان گاتشال با ترجمهٔ هیراد شفیعی توسط انتشارات همراز منتشر شده است. این کتاب به تحلیل و بررسی قدرت داستان‌سرایی در ساخت و تخریب جوامع انسانی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این ویژگی انسانی در تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نقش ایفا می‌کند.

درباره کتاب پارادوکس داستان

جاناتان گاتشال در این اثر به بررسی این می‌پردازد که چرا انسان‌ها از داستان‌ها به عنوان ابزاری برای درک و ارتباط استفاده می‌کنند و چگونه این تمایل به داستان‌سرایی می‌تواند هم سازنده و هم تخریب‌گر باشد. او نشان می‌دهد که داستان‌ها نه تنها ابزاری برای سرگرمی، بلکه به‌طور عمده ابزاری برای شکل‌دهی به واقعیت‌ها، تصمیمات اجتماعی و حتی تغییرات سیاسی هستند. کتاب با استفاده از تحقیقات روانشناسی، جامعه‌شناسی و تاریخ، بررسی می‌کند که داستان‌سرایی چگونه جوامع را متحد می‌کند یا در برخی موارد باعث ایجاد تضادها و تنش‌ها در میان گروه‌ها می‌شود. گاتشال در این کتاب تلاش دارد تا نشان دهد که چگونه داستان‌ها می‌توانند تأثیرات مثبت و منفی بر جوامع داشته باشند و به همین دلیل باید نسبت به این ابزار قوی و تأثیرگذار هوشیار بود.

کتاب پارادوکس داستان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به افراد علاقه‌مند به مطالعهٔ تاثیرات اجتماعی و روان‌شناختی داستان‌ها، پژوهشگران جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی و تاریخ، و همچنین علاقه‌مندان به تحلیل‌های فرهنگی و ادبی توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب پارادوکس داستان

«دانشجویان دودل هستند. می‌خواهند با من همکاری کنند، اما سؤال، همچنان زیاده از حد ذهنی به نظر می‌رسد. می‌گویم: «باشه، بیایید مسئله را ملموس و عینی کنیم. ساعت‌های زندگی‌تان، ارز گرانبها و محدودی است. اینکه چطور این ارز را خرج می‌کنید، احتمالاً عینی‌ترین راه سنجش این موضوع است که برای چه چیزی ارزش زیادتر قائل هستید و برای چه چیزی ارزش کمتر. با نامزدتان وقت زیادی می‌گذرانید، چون برایش ارزش زیادی قائل هستید. تا جای ممکن با همسایهٔ اعصاب‌خردکنتان کم وقت می‌گذرانید چون ارزشی برایش قائل نیستید.»

دانشجویان به نشانهٔ تأیید سر تکان می‌دهند. حالا متوجه حرف‌هایم شده‌اند. از آن‌ها یک سری سؤال می‌پرسم دربارهٔ اینکه حدوداً چقدر وقت در «داستان‌شهر» می‌گذرانند؛ هر چیزی از کتاب‌های دانشگاهی‌شان گرفته تا گزارش‌های خبری. چند دقیقه صرف تماشای انواع داستان تلویزیونی -مثلاً رئالیتی‌شو، کمدی موقعیت (سیتکام) یا مستند- می‌کنید؟ چند دقیقه صرف انجام حرکات موزون با داستان‌های کوتاه و ریتمیکِ ترانه‌های پاپ می‌کنید؟ پادکست‌های داستان‌محور یا کتاب‌های صوتی چطور؟ چند دقیقه از وقتتان را برای مصرف محتواهای داستانی در صفحات شخصی اینستاگرام یا اسنپ‌چت سلبریتی‌ها می‌گذرانید؟ چند دقیقه از وقتتان را در روایت‌های ساخته‌شده توسط طراحان بازی‌های ویدیویی سپری می‌کنید؟

در پایانِ این نظرسنجیِ به‌شدت غیرعلمی، از دانشجویان می‌خواهم که تخمین‌هایشان را جمع بزنند و رقم نهایی را اعلام کنند. آخرین باری که این کار را کردم، بعضی از دانشجویان کمی نگران و ناامید به نظر می‌رسیدند. دوباره اعداد را با هم جمع می‌زدند، مبادا اشتباه کرده باشند. تخمین زده بودند که به‌طور میانگین بیش از پنج ساعت در روز را در انواع داستان می‌گذرانند. این یعنی بیشتر از هر کار دیگری وقت صرفش می‌کردند: بیشتر از درس خواندن، بیشتر از فعالیت‌های ورزشی‌شان یا غذا خوردن یا معاشرت با دوستانشان.»