کتاب تاریخ اجتماعی مردن

کتاب تاریخ اجتماعی مردن نوشتهٔ آلن کلهیر و ترجمهٔ قاسم دلیری است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب در حوزهٔ جامعه‌شناسی را منتشر کرده است.

درباره کتاب تاریخ اجتماعی مردن

مطالعهٔ مرگ مثل خیره شدن به درون استخری است که تصویرمان را منعکس می‌کند. آبی که در استخر وجود دارد به ما نشان می‌دهد که به چگونه انسانی بدل شده‌ایم. پشت تصاویر شکننده و موقتی فردی که در سطح آن ظاهر می‌شود، معاشران کمتر شناخته‌شده‌ای هم وجود دارند ــ امواج غریب تاریخ و خیزاب‌هایی فرهنگی که پنهانی خود را به درون زندگی ما می‌کشند و از آن خارج می‌شوند. خیزش این نیروها افسار هویت ما را در دست دارد و در آن تأثیر می‌گذارد، ابتدا برای ساختن هویت ما و سرانجام برای محک زدن آن قبل از عزیمت نهایی‌ به هنگام مرگ. آلن کلهیر بر این عقیده است که این تأثیرات آن‌قدر ظریف‌ هستند و چنان با زندگی روزمرهٔ ما گره خورده‌اند که چندان متوجه نیستیم که در پس وسوسهٔ مدرن برای معرفی خودمان به دیگران به‌مثابهٔ موجودات متفاوت و دارای هویت فردی، حضور دارند. با وجود این، رفتارهای دم مرگ به شکلی مشخص احاطهٔ این تأثیرات ظریف بر ما را نشان می‌دهد. کتاب تاریخ اجتماعی مردن (A social history of dying) تلاشی است برای آن‌که از این گونه تصاویری که از خود داریم فاصله بگیریم، نسبت به داستان مرگ انسان‌ها زاویه دید گسترده‌تری را برگزینیم و الگوهای عمدهٔ مردن را در سراسر تاریخ خود بشناسیم و توصیف کنیم. اگرچه همه در آخر کار می‌میرند، همهٔ مسیرهایی که به این نقطه پایان ختم می‌شوند یکسان نیستند؛ نحوهٔ مرگ ما انسان‌ها همیشه یکسان نبوده است. این بدان دلیل است که انسان‌ها میراث فرهنگی یا محیط فیزیکی مشترکی ندارند.

خواندن کتاب تاریخ اجتماعی مردن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران جامعه‌شناسی و تاریخ پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تاریخ اجتماعی مردن

«عادت اجتماعی یافتن دیگرانی که کارهای شخصی فرد را انجام دهند یا به او خدمات کنند، عادتی که می‌تواند تجربیات اجتماعی مهم مانند تولد، بیماری، کار یا مرگ را تغییر دهد یا بهبود بخشد، از مجموعه‌ای از گرایش‌ها و ارزش‌ها تشکیل یافته بود که با فرایند ارتقای طبقاتی، تخصصی‌سازی اقتصادی و اجتماعی، و شهری شدن ملازمت داشت. در شیوه شهری مرگ و مردن، سه متخصص نقش اساسی ایفا کردند و کمک کردند تا مرگ خوبِ عصر یکجانشینی به تجربه‌ای تبدیل شود که دیگرانی بجز خویشاوندان و دوستان مستقیم فرد آن را مدیریت یا حداقل در مدیریتش شرکت کنند. این متخصصان عبارت بودند از پزشک، کشیش و وکیل. این‌ها در کنار مهندس، معمار، مقام قضایی و کارمند، معلم و تاجر قرار گرفتند. تمام این افراد متخصصانی بودند که نه‌فقط برای امرار معاش، بلکه همچنین برای مواد غذایی مازادی که شکم خود و خانواده‌هایشان را سیر می‌کرد، به محیط شهری وابسته بودند. این افراد از کجا آمده بودند؟

در میان جوامع شکارگرـ جستجوگر غالباً نقش روحانی، درمانگر، مددکار اجتماعی، معلم و جادوگر، همگی، در «شمن» همه‌چیزدان جمع می‌شد. به نظر ویتبسکی (۱۱-Vitebsky ۱۹۹۵:۱۰)، شمنیسم عبارت بود از «گونه میان‌فرهنگیتفکرات و رفتارهای مذهبی». شمن ممکن بود فردی مشخص باشد یا طبقه مشخصی از افراد یا حتی، همان‌طور که در برخی جوامع کناره رود آمازون مشاهده شده است، اکثریت جمعیت مردان را در بر گیرد ــ اگرچه در صورتی که بخواهیم از منظر میان‌فرهنگی سخن بگوییم، شمن‌ها ممکن بود مرد یا زن باشند. کارهای شمنی غالباً کارهای اجتماعی بود: درمان بیماران، نجات ارواح، غیبگویی، طلب شکار یا باران، کسب اطمینان از بارور شدن حیوانات یا انسان‌ها و به طور کلی حفاظت از جامعه (۱۹۹۵:۹۶).

برخی جوامع از میان همین مردمان، حرفه تخصصی روحانیت را به وجود آوردند که غالباً با اشرافیت ملازم بود و معمولاً این دو حداقل از نظر سیاسی به یکدیگر خدمت می‌کردند. اشراف از روحانیون حمایت و حفاظت می‌کردند، و در عوض روحانیون از طریق ایدئولوژی‌ها و داستان‌هایی که امنیت، یکپارچگی و سرنوشت جامعه را به قدرت اشرافیت پیوند می‌داد، اعتبار و مشروعیت قانونی آنان را تضمین می‌کردند. هاوئیت (Howitt ۱۸۴۶) در رساله‌ای بسیار قدیمی در مورد روحانیت، مانند بسیاری از محققان دیگر که بعد از او این کار را کرده‌اند، استدلال می‌کند که پیدایش این حرفه را نباید از هر گونه درکی از پیدایش و سرنوشت اشرافیت جدا دانست.»