کتاب مسائل فلسفی در مشاوره و روان درمانی

کتاب مسائل فلسفی در مشاوره و روان درمانی نوشتهٔ جیمز هنسن و ترجمهٔ سیده معصومه موسوی و ایمان همتی است. نشر شب‌ خیز این کتاب را منتشر کرده است؛ کتابی در باب رویارویی با چهار پرسش دربارهٔ شناخت، اثربخشی و حقیقت.

درباره کتاب مسائل فلسفی در مشاوره و روان درمانی

کتاب مسائل فلسفی در مشاوره و روان درمانی (Philosophical Issues in Counseling and Psychotherapy) دربارهٔ ایده‌هایی است در باب شناخت، اثربخشی و حقیقت. جیمز هنسن در این اثر بیان کرده است که ایده‌ها همواره همراهان ثابت‌قدم او بوده‌اند. به عقیدهٔ او ایده‌ها همراهانی صمیمی در کشمکش‌های زندگی او در راه برطرف کردن تعارض‌های فکری‌اش بوده‌اند. عاشق شدن، آرمانی‌سازی، دعواها، قهر کردن‌ها، آشتی کردن‌ها و سکنی گزیدن در فعالیت دانشگاهی همگی بخشی از پیشینهٔ ارتباطات نویسنده با ایده‌ها بوده است. از این‌رو، اندیشیدن به مفاهیم به‌عنوان چیزی که فرد می‌تواند با آن ارتباط داشته باشد، یکی از درون‌مایه‌های مهم اثر حاضر است.

نویسنده در پیشگفتار این غاثر بیان کرده است که کتاب‌هایی که دربارهٔ ایده‌ها هستند، اغلب خشک، فنی و دل‌مرده‌ هستند. اگر ایده‌ها، مانند مشاوره، در اساس اموری ارتباطی باشند، در این صورت هیچ دلیلی وجود ندارد که چنین خشک و دل‌مرده باشد. او این کتاب را به‌عنوان متناظری فلسفی برای کتاب‌هایی نوشته‌ که دربارهٔ موارد بالینی نوشته می‌شوند و در آن نویسندگان کارشان را از رهگذر آشکار کردن سازمایه‌های شخصی و ارتباطی‌ای جان می‌بخشند که فرآیند یاری‌گری را آغاز می‌کند.

نویسنده در این اثر تلاش کرده است تا به این چهار پرسش فلسفی پاسخ دهد:

۱- شناختن یک مُراجع به چه معناست؟

 ۲- چه چیز مشاوره را اثربخش می‌کند؟

 ۳- حقایق در ارتباط مشاوره کشف می‌شوند یا پدید می‌آیند؟

 ۴- آیا مشاوران باید ایدهٔ حقیقت را کنار بگذارند؟

به هر پرسش یک فصل اختصاص داده شده است. در این فصل‌ها ابتدا مسئله تعریف می‌شود، به اهمیت فردی و حرفه‌ای موضوع اشاره می‌شود، پرسش به صورت جامع مورد بررسی قرار می‌گیرد و بحثی دربارهٔ مسائل مرتبط و راه‌حل‌های ممکن ارائه می‌شود. جیمز هنسن طی این بحث‌ها از تجربه‌ها و کشمکش‌های فکری‌ای را که این ایده‌ها را برای او مهم کرده‌اند، روشن کرده‌ است.

خواندن کتاب مسائل فلسفی در مشاوره و روان درمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به روان‌درمانگران و دوستداران حوزهٔ فلسفهٔ مشاوره پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مسائل فلسفی در مشاوره و روان درمانی

«نظریهٔ مطابقت تعریفی از حقیقت است که با شیوه‌ای که اکثر مردم دربارهٔ حقیقت فکر می‌کنند سازگار است. به طور خلاصه باورها و گزاره‌ها زمانی حقیقت دارند که با ماهیت ذاتی واقعیت منطبق باشند (Schmitt, ۱۹۹۵). برای مثال این باور که علت تب ویروس است به این دلیل درست تلقی شده که از قرار معلوم با واقعیت عینی دربارهٔ تب هم‌خوانی دارد. در مقابل، این گزاره که «فیل‌ها می‌توانند پرواز کنند» درست تلقی نشده زیرا از قرار معلوم با ماهیت ذاتی فیل‌ها جور در نمی‌آید. به همین ترتیب، وقتی به موقعیت مشاوره اطلاق شود، یک گزاره دربارهٔ مراجع زمانی درست است که گزاره با برخی حقایق ذاتی دربارهٔ مراجع منطبق باشد. برای مثال اگر مشاور به مراجع بگوید «خشم تو، از تو در برابر تجربهٔ سوگ محافظت می‌کند»، این گزاره وقتی بر اساس نظریهٔ مطابقت درست خواهد بود، که با ماهیت ذاتی تجربهٔ مراجع منطبق باشد. ایدهٔ حقیقت موضوع نقدهای فلسفی بسیاری بوده، که در فصل پیش به آن پرداخته شد. اما این نقدها مادامی که به نظریهٔ مطابقت دربارهٔ حقیقت وارد هستند ارزش بازبینی دارند. نخست این‌که افراد دریافت‌های گوناگونی از واقعیت دارند که تابع نظام‌های معنای فردی و جمعی آن‌هاست (Hansen, ۲۰۰۲, ۲۰۰۴). برای مثال افراد مختلف ممکن است یک گاو را به عنوان چهارپایی که می‌تواند فروخته شود، به عنوان حیوانی اهلی، حیوانی مقدس، مجموعه‌ای از اعضاء زیراتمی که بخش اعظم آن فضایی خالی‌ست ببینند یا به عنوان یک نظام فیزیولوژیک از اندام‌هایی که باید مورد مطالعه قرار بگیرند. اما کدام دیدگاه با ماهیت ذاتی گاو منطبق است؟ در حقیقت برای این‌که مشخص کنیم کدام باورها یا گزاره‌ها بیش از همه با ماهیت ذاتی واقعیت منطبق است، هم گزاره و هم ماهیت ذاتی واقعیت باید شناخته شوند، تا به این ترتیب میزان انطباق آن‌ها مشخص شود. اما با توجه به این‌که ماهیت ذاتی واقعیت شناخته‌شده نیست، اساساً میزان مطابقت میان باورهای انسانی و واقعیت ذاتی چه‌طور می‌تواند ارزیابی شود؟ در یک کلام اگر یکی از این دو نتواند درک شود، محال است بگوییم آن دو چیز با هم منطبق‌اند (Rorty, ۲۰۰۰b).»