کتاب ساختارگرایی چیست؟

کتاب ساختارگرایی چیست؟ نوشتهٔ لویی آلتوسر و ژیل دلوز و ترجمهٔ نوید گرگین و محمدزمان زمانی جمشیدی است. نشر شب خیز این کتاب را روانهٔ بازار کرده است؛ کتابی در باب ساختارگرایی.

درباره کتاب ساختارگرایی چیست؟

کتاب ساختارگرایی چیست؟ ترجمهٔ دو کتاب با عناوین «Desert islands and other texts, 1953-1974, c2004» تألیف «ژیل دلوز» و «Éléments d'autocritique, 1974» به قلم «لویی آلتوسر» است. اثر حاضر ساختارگرایی را از منظر لویی آلتوسر و ژیل دلوز تشریح کرده است. ساختارگرایی را مقوله‌ای تاریخی و درعین‌حال تجربی دانسته‌اند. بنا بر تحلیل آلتوسر می‌توان نشان داد که بخش بسیاری از آنچه امروز به نام «ساختارگرایی» می‌شناسیم، دستاوردهای نظری طیفی از دانشمندان علوم انسانی (به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند زبان‌شناسی و انسان‌شناسی) است که به‌شکل مجموعه‌ای از احکام نظری و فلسفی قوام یافته است. ساختارگرایی به‌نوعی با شکلِ قرنِ‌بیستمیِ ظهور و بالیدنِ علوم انسانی عجین شده است. تصور علوم انسانی مدرن بدون زبان‌شناسی «سوسور»، روان‌شناسی «پیاژه» یا انسان‌شناسی «لوی - استروس» تا حدود بسیاری ناممکن است. کتاب حاضر با بخش‌هایی به نام «مقدمهٔ مترجمان: مسئلهٔ ساختارگرایی» و «دلوز و آلتوسر: وَررفتن با ساختارگرایی» آغاز شده است. گفته شده است که «ساختارگرایی» به‌دنبال راهی برای شرح و گزارش پیوندی درونی است که از طریق آن معنایی در یک فرهنگ ساخته می‌شود. کاربرد دوم آن (تازه‌تر) در فلسفهٔ ریاضی است.

خواندن کتاب ساختارگرایی چیست؟ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب ساختارگرایی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ساختارگرایی چیست؟

«اما اجازه بدهید به خوش‌بینی تظاهر کرده و بگوییم عاملِ این سوءِتفاهم ظرفیتِ استفاده‌نشده‌ای‌ست که در خودِ ساختارگرایی نهفته بود. با این‌حال، هنوز هم این‌جا نوشته‌جاتِ بسیاری به سادگی به خود اجازه می‌دهند از این نکتهٔ باریک‌تر از مو داد سخن دهند که کشف کرده‌اند می‌توان تحلیلی اجتماعی و فرهنگی ارائه کرد و در آن تنها بر «سوژه» ها متمرکز نبود یا تنها افراد را بازیگرانِ تاریخ به شمار نیاورد. جدا از این‌که در این‌جا نیز هنوز معنایِ «سوژه» و «فرد» روشن نیست ولی به نظر می‌رسد باید از این پدیده خوشحال بود (و نه متحیّر) که بالاخره ذهن ایرانی نیز دارد وارد دنیایِ طبیعی غیرِ من‌محور می‌شود (آن‌هم پس از چندین قرن رخوت و خفتگیِ تاریخی)؛ البته ناگفته نماند که هنوز جناحی تاریخی در ایران دستِ بالا را دارد که مدام در این «منِ» ایرانی می‌دمد و البته با اعداد و ارقام می‌توان به‌روشنی نشان داد چه‌طور مهم‌ترین عاملِ ایدئولوژیکِ عقب‌ماندگیِ «ما» در همین دویست‌سالِ أخیر بوده‌اند (دستِ‌کم این تاریخِ أخیر که در آن با انواعِ دیگری از افکار و اندیشه‌ها به‌جز «من‌محوریِ تاریخی» نیز آشنا شده‌ایم). بهتر است این نکتهٔ حساس را در همین‌جا ذکر کنم که منظور از این‌که «من» یا «ما» (هر کسی در هر کجا و با هر زبانِ دیگری موظّف است تا نزدیک‌ترین «منِ» خودش را نقد کند) خیلی ربطی به مسئلهٔ «فردیت» در معنایِ لیبرالِ آن ندارد. در واقع اتفاقاً «فردیتِ» لیبرال در مقابلِ این «من» (ego) شکل می‌گیرد و در حقیقت مبتنی است بر این اصل که من هم یکی هستم مثلِ دیگران و هیچ چیزِ منحصر به فردی در من نیست که من را بر دیگری برتری ببخشد بلکه همهٔ ما جملگی حسِ مشترکی داریم که برای من هم در قالبِ الگوی شخصی‌ام تجربه می‌شود. به همین دلیل باید فاصلهٔ کهکشانیِ ایدهٔ منِ استعلایی کانتی را از آن منِ متورّم (ناسیونالیست، عرفانی و غیره) ملاحظه کرد. منِ کانتی (یا اگویِ استعلایی) دقیقاً از آن جهت اخلاقی عمل می‌کند که تنها خودش را نمی‌بیند بلکه دیگران را در همان جایگاهی در نظر می‌گیرد که خودش را. از طرف دیگر نیز خودش را مستحیل در واقعیت نمی‌بیند بلکه چیزی وجود دارد که او را به عنصری تجزیه‌ناپذیر و منفک از مابقیِ جهان (و دیگران) مبدل می‌کند (توجه کنیم که ریشهٔ لاتینِ واژهٔ «فرد» individual نیز بر همین تجزیه‌ناپذیری و تقسیم‌ناپذیری به اجزایِ سازنده اشاره دارد اما هم‌زمان بر این نیز دلالت دارد که این پدیده ابداً منحصر به فرد، تکین یا یگانه singular نیست.)»