کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی

کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی نوشته موشه پوستون و ترجمه حسین نیکبخت، بازخوانی گسترده‌ای از نقد مارکس بر سرمایه‌داری است که نشر شب‌خیز آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌جای تکرار برداشت‌های آشنا از مارکسیسم، سراغ مفاهیمی مثل کار، زمان، ارزش، کالا و سرمایه می‌رود و نشان می‌دهد سلطه در جامعه‌ی مدرن فقط به مالکیت یا طبقه محدود نمی‌شود، بلکه در شکل‌های غیرشخصی و ساختاری هم عمل می‌کند. محور اصلی اثر، بازتفسیر نظریه‌ی انتقادی مارکس و سنجش دوباره‌ی نسبت کار، مدرنیته و آزادی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی

کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی نوشته موشه پوستون تلاشی مفصل برای بازفهمی نظریه‌ی انتقادی مارکس است؛ تلاشی که از همان آغاز، فاصله‌ی خود را با برداشت‌های رایج از مارکسیسم نشان می‌دهد. نویسنده مسئله را فقط در مالکیت خصوصی، بازار یا سلطه‌ی طبقاتی خلاصه نمی‌کند، بلکه می‌کوشد نشان دهد جامعه‌ی سرمایه‌داری بر نوعی وابستگی متقابل اجتماعی استوار است که شکلی غیرشخصی، انتزاعی و ساختاری دارد. در این چارچوب، کار فقط فعالیتی برای تولید کالا نیست، بلکه یکی از پایه‌های اصلی قوام‌یابی مناسبات اجتماعی و شکل‌های سلطه به‌شمار می‌آید.
این کتاب در ۳ بخش و ۱۰ فصل تنظیم شده است. بخش نخست به نقد مارکسیسم سنتی می‌پردازد و فصل‌هایی مثل بازاندیشی درباره‌ی نقد مارکس بر سرمایه‌داری، پیش‌فرض‌های مارکسیسم سنتی و محدودیت‌های آن را پیش می‌کشد. بخش دوم با تمرکز بر کالا، مفاهیمی مانند کار مجرد، زمان مجرد و نقد هابرماس بر مارکس را بررسی می‌کند. بخش سوم نیز به سرمایه، دیالکتیک کار و زمان، فرایند تولید و ملاحظات پایانی اختصاص دارد. این چینش نشان می‌دهد نویسنده قدم‌به‌قدم از نقد تفسیرهای جاافتاده حرکت می‌کند و به بازسازی مفاهیم بنیادی می‌رسد.
کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی فقط شرحی بر چند مفهوم فلسفی یا اقتصادی نیست. این کتاب در پی توضیح این نکته است که مدرنیته را نمی‌توان صرفاً مرحله‌ای از پیشرفت یا مجموعه‌ای از نهادهای سیاسی و اقتصادی دانست. پوستون مدرنیته را شکلی خاص از حیات اجتماعی می‌بیند که در آن زمان، کار، تولید، رشد و حتی امکان آزادی، درون شبکه‌ای از مناسبات تاریخی و ساختاری شکل می‌گیرند. به همین دلیل، اثر حاضر هم برای فهم دوباره‌ی مارکس اهمیت دارد و هم برای بررسی بحران‌های نظری‌ای که در تفسیرهای سنتی از سرمایه‌داری، سوسیالیسم، تولید صنعتی و رهایی اجتماعی دیده می‌شود.

خلاصه کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی

کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی استدلال می‌کند که نقد مارکس را نباید فقط نقد بازار، مالکیت خصوصی یا استثمار طبقاتی دانست. موشه پوستون نشان می‌دهد که در جامعه‌ی سرمایه‌داری، خودِ کار نقشی تاریخاً خاص دارد و به‌صورت یکی از پایه‌های وساطت اجتماعی عمل می‌کند. از این زاویه، مفاهیمی مثل ارزش، کالا، سرمایه و زمان فقط ابزار تحلیل اقتصادی نیستند، بلکه شکل‌های بنیادی سازمان‌یافتن زندگی اجتماعی را آشکار می‌کنند.
نویسنده در ادامه، پیش‌فرض‌های مارکسیسم سنتی را به پرسش می‌کشد و توضیح می‌دهد چرا تمرکز صرف بر طبقه، توزیع یا مالکیت، برای فهم سرمایه‌داری کافی نیست. نتیجه‌ی این مسیر، بازتفسیر نظریه‌ی انتقادی مارکس به‌عنوان نقدی بر کار در سرمایه‌داری و بر شکل‌های غیرشخصی سلطه در جامعه‌ی مدرن است.

چرا باید کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب برداشت‌های رایج از مارکس و مارکسیسم سنتی را به‌دقت بازبینی می‌کند.
• خواننده با مفاهیمی مثل کار مجرد، زمان مجرد، ارزش و سرمایه در پیوندی گسترده‌تر آشنا می‌شود.
• این اثر نشان می‌دهد سلطه‌ی اجتماعی فقط در رابطه‌های مستقیم و شخصی خلاصه نمی‌شود.
• کتاب به فهم نسبت میان مدرنیته، تولید، رشد اقتصادی و آزادی اجتماعی کمک می‌کند.
• ساختار فصل‌بندی‌شده‌ی آن امکان دنبال‌کردن مسیر استدلال نویسنده را روشن‌تر می‌کند.
• این اثر برای بررسی محدودیت‌های تفسیرهای کلاسیک از سرمایه‌داری و سوسیالیسم منبعی جدی است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زمان، کار و سلطه اجتماعی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، علوم اجتماعی و اقتصاد سیاسی که می‌خواهند تفسیرهای متفاوت از مارکس را بررسی کنند.
• خوانندگانی که درباره‌ی مفاهیمی مثل کار، ارزش، سرمایه و سلطه‌ی اجتماعی پرسش‌های جدی دارند.
• علاقه‌مندان به مکتب فرانکفورت و بحث‌های مربوط به نظریه‌ی انتقادی که می‌خواهند نسبت آن با مارکس را دقیق‌تر بفهمند.
• کسانی که می‌خواهند نقدهای واردشده به مارکسیسم سنتی را در قالبی مفصل و استدلالی دنبال کنند.
• مخاطبانی که به بررسی نسبت مدرنیته، تولید صنعتی، آزادی و ازخودبیگانگی علاقه دارند.