کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ زیبایی شناسی امر روزمره

کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ زیبایی شناسی امر روزمره نوشتهٔ یوریکو سایتو و ترجمهٔ کاوه بهبهانی است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است؛ جلد ۸۷ از مجموعهٔ «دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد».

درباره کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ زیبایی شناسی امر روزمره

کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ زیبایی شناسی امر روزمره (Aesthetics of the Everyday; The Stanford Encyclopedia of Philosophy) جلد ۸۷ از مجموعهٔ «دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد» است. نویسندهٔ این کتاب معتقد است که فارغ از اینکه رابطهٔ میان امر اخلاقی و امر زیبایی‌شناختی چگونه فهم شود، کسی منکر این نیست که قدرت امر زیبایی‌شناختی چشمگیر است؛ در نتیجه یک رسالت مهم زیبایی‌شناسیِ روزمره، بالابردن سطح آگاهی مردم و آموزش به آن‌ها است. وظیفهٔ زیبایی‌شناسی روزمره، پرورش‌دادن سواد و حساسیت زیبایی‌شناختی است تا پیرو آن بتوان قدرت امر زیبایی‌شناختی را در خدمت بهبودبخشیدن به کیفیت زندگی و حال‌وروز جهان به کار گرفت. یوریکو سایتو چگونه به این نتیجه رسیده است؟ این کتاب را بخوانید تا بدانید.

دانشگاه استنفورد انتشار این دانشنامه را در سال ۱۹۹۵ میلادی آغاز کرد. پس از مدتی متن کامل مقالات را در اینترنت در دسترس علاقه‌مندان قرار داد. کسانی که در تدوین این دانشنامهٔ بزرگ نقش دارند، از استادان و مؤلفان به‌نام در حوزهٔ فلسفه هستند. این دانشنامه به سرپرستی دکتر «ادوارد ن. زالتا» صدها مدخل دارد و یکی از بهترین راه‌ها برای آشنایی مقدماتی با مباحث فلسفی است. «مسعود علیا» در سال ۱۳۹۲ با همکاری انتشارات ققنوس، تصمیم به ترجمهٔ بعضی از مدخل‌های این دانشنامه گرفت. او به‌همراه مترجمانی نام‌آشنا آخرین ویراست مقالات دانشنامهٔ فلسفهٔ استنفورد را با حفظ سبک و زبان به پارسی برگرداند. انتشارات ققنوس این مجموعه را با کسب اجازه از گردانندگان این دانشنامه (به‌ویژه دکتر زالتا) منتشر کرده است. عناوین بعضی از این جلدها عبارت است از «مفهوم شر»، «فلسفهٔ دین»، «عقل به روایت کانت»، «زیبایی‌شناسی فمینیستی»، «ژاک لکان»، «اخلاق ارسطو»، «باروخ اسپینوزا»، «فیشته» و «پدیدارشناسی».

خواندن کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ زیبایی شناسی امر روزمره را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ زیبایی شناسی امر روزمره

«بارها پیش آمده که در زندگی روزانه خود جوّ یا حال وهوای معینی را تجربه کرده و ارج نهاده‌ایم (یا بی‌ارج شمرده‌ایم). با این همه، به این امر در گفتمان زیبایی‌شناسی چنان‌که باید توجه نشده است، عمدتاً به این دلیل که «متعلَّقِ» چنین تجربه‌ای به‌وضوح تعریف نشده و حدود و ثغور آن به‌روشنی مشخص نشده است. منتقدان مدعی‌اند که بدون «چارچوب» واضحی پیرامون متعلَّق تجربه، بحث بین‌الاذهانی درباره زیبایی‌شناسی آن ناممکن است. همچنین، معیارهای واضحی، از قبیل قراردادهای مربوط به تاریخ هنر، وجود ندارد که در تعیین این‌که چه چیز پاره‌ای از تجربه زیبایی‌شناختی است و چه چیز پاره‌ای از آن نیست یاری‌مان دهد (Parsons & Carlson ۲۰۰۸). حال و هوا، فضا یا جوّ در واقع سمت و سوی ذهنی [یا سوبژکتیو ] دارد، به این معنا که تجربه شخص طبق آن رنگ می‌گیرد. اما بجاست این را نیز یادآور شویم که حال و هوا یا جوّ تا آن‌جا که به ویژگی‌هایی از محیط و موقعیت ارجاع می‌دهد که به نحو عینی قابل شناسایی‌اند، به‌رغم ادعای منتقدان، امری یکسره ذهنی[یا سوبژکتیو] یا خصوصی نیست.

بخشی از آنچه حال و هوا یا جوّ را تعیین می‌کند تعاملات انسانی است. شخصیتِ طرف‌های درگیر و رابطه با دیگرانی که در معرض ملاحظات زیبایی‌شناختی هستند مقوم کیفیت چنین تعاملاتی است. افزون بر گفتار و کردار فرد، می‌توان او را گرم، سرد، رسمی، نجوش، صمیمی، هولناک، دل‌رحم و اوصافی از این دست دانست، اوصافی که عمدتاً به دلیل عوامل زیبایی‌شناختی نسبت داده می‌شوند از قبیل لحن صدا، نحوه سخن گفتن، حالات چهره، حالات و ژست‌های بدن و جلوه‌های بیرونی مانند لباس، مدل مو، آرایه‌ها و چیزهایی از این دست. گاه کیفیت اخلاقی فعل کسی، افزون بر آنچه آن فعل محقق می‌کند، با ابعاد زیبایی‌شناختی ارزیابی می‌شود. مثلاً، چه‌بسا کسی غذایی را که از روی عشق درست شده و با نهایت دقت چیده شده است بی هیچ دقتی و از سر بی‌تفاوتی ببلعد یا چه‌بسا کسی وقت صرف کند و لقمه لقمه آن را از روی احترام و با حضور ذهن، با لذت بو کند و بچشد تا درک و ارج‌شناسی خود را نسبت به آن غذا نشان دهد. آدمی می‌تواند دری را محکم بکوبد تا سروصدایی بلند کند و بقیه یکه بخورند یا این‌که در را با ملایمت و دقت ببندد تا مزاحم دیگران نشود. دست آخر می‌توان با اکراه و کینه به نیازمندان یاری رساند یا با دغدغه خاطر و دلی شاد ([در دست انتشار Saito forthcoming ] ).»