کتاب ضربه سخت

کتاب ضربه سخت نوشتۀ امیر ناظمی در انتشارات کتاب شرق به چاپ رسیده است. این کتابی خوانشی از انقلاب مشروطۀ ایران از نظرگاه توسعه‌گرایی است.

درباره کتاب ضربه سخت

این پرسش که چرا ایران به اندازۀ انتظار ما ایرانیان توسعه‌یافته نیست؟ از آغاز انقلاب صنعتی یکی از دغدغه‌های ایرانیان بوده است. نویسنده می‌گوید این دغدغه‌ای است که پاسخ آن نه در به‌کارگیری فناوری و ماشین‌آلات و توسعۀ زیرساخت‌ها (مدرنیزاسیون) بود و نه در نهادسازی‌های سیاسی مانند تأسیس مجلس شورای ملی و تدوین قانون اساسی. جامعه‌ همچنان همچون گنگی خواب‌دیده بیش از هر چیزی در بهت این عقب‌ماندگی است.

کتاب ضربه سخت تصویری از پیچیدگی‌های این مسیر است. پیچیدگی‌هایی که تحولات ۱۵۰ سال اخیر نشان‌دهندۀ دشواری راه توسعه است و گویی مسیر بسیار دشوارتر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد. این کتاب روایت مشروطه است؛ اما با عینک توسعه و توسعه‌گرایی.

در این کتاب تلاش شده است تا در کنار هر روایتی از مشروطه، نیم‌نگاهی هم به برخی نظریه‌ها یا ایده‌های مرتبط با آن روایت انداخته شود. این کتاب به‌زعم نویسنده‌اش تلاشی است برای فهم اینکه کدام مسیر را اشتباه پیموده‌ایم، کدام مسائل را نادیده گرفتیم و چه باید می‌کردیم تا امروز توسعه‌یافته‌تر و سعادتمندتر زندگی کنیم. در این کتاب تنها شواهدی از تاریخ ارائه شده‌اند که به پیامدهای انقلاب مشروطه کاملاً مرتبط هستند و آن را شفاف می‌کنند. در شروع کتاب خلاصه‌ای از واقعۀ مشروطه از نظرگاه توسعه‌ای آمده است. این روایت کوتاه و در چهار پرده است.

فهرست مطالب کتاب ضربه سخت به شرح زیر است:

فصل اول: روایت مشروطۀ ایرانی

فصل دوم: آستانۀ تحمل

فصل سوم: ضربه‌های سخت

فصل چهارم: تعرض خارجی

فصل پنجم: چشم‌انداز مشروطه

فصل ششم: نگاهی به آیندۀ توسعۀ ایران

خواندن کتاب ضربه سخت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران تاریخ معاصر ایران و علوم سیاسی و نیز علاقه‌مندان به مباحث توسعه‌پژوهی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ضربه سخت

«روحانیون حوزۀ نفوذ و جمعیت پشتیبان خود را داشتند که در مجموع می‌توانست اجتماع بزرگ مذهبی‌ها را ایجاد کند. روشنفکران نیز پشتیبانی گروه‌های توسعه‌گرایی را داشتند که اگرچه جمعیتشان کمتر از گروه‌های مذهبی بود، گروه‌های قدرتمند اجتماعی و اقتصادی را تشکیل می‌دادند. حتی بسیاری از روحانیون در حوزۀ نفوذ روشنفکری بودند، همان‌طور که بخش عمده‌ای از بازرگانان و صنعتگران. در کنار این دو، صنعتگران و بازرگانان نیز جمعیت پشتیبان خود را داشتند، از اصناف و کارگران گرفته تا کاسبان خرد. به این ترتیب و با ائتلاف میان گروه‌های نوخاسته، در واقعیت، بخش زیادی از مردم به صورت گسترده در برابر حکومت قرار گرفته بودند. در نتیجه، برای حاکمان چاره‌ای جز پذیرش خواسته‌های مشروطه‌خواهان نماند.»