کتاب چرخش‌های لیبرالیسم

«چرخش‌های لیبرالیسم» نوشته‌ی محمد توحیدفام(-۱۳۴۵) است. این کتاب با مطالعه ریشه‌های تاریخی(فرهنگی - اجتماعی)، سیاسی و اقتصادی لیبرالیسم، سعی در پیوند اندیشه و عمل لیبرالی در چشم‌انداز تاریخی آن دارد، تا روند تکامل چرخش‌های این ایدئولوژی را همانگونه که رشد کرده و تطور یافته از آغاز تا به امروز به تصویر بکشد. هر چند که در این رهگذر از انتقادات وارد بر آن نیز غافل نمانده است. به همین جهت سعی شده تا در چهار فصل اندیشه و عمل لیبرالی بررسی شود. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: اگر بخواهیم تعریفی از لیبرالیسم ارائه بدهیم، باید گفته شود که لیبرالیسم حرکت تاریخی مشخصی از اندیشه‌ها در عصر جدید است که با جریان رنسانس یا نوزایی و اصلاحات مذهبی آغاز می‌شود. در بعضی دیگر از نوشتارها غالبا بیان می‌گردد که سوسیالیسم مقوله‌ای در باب برابری و لیبرالیسم در تفسیری به نسبت محدود یعنی «اعتقاد به ارزش آزادی فردی» است. «آلن بولوک» (Alan Bullock) و «موریس شوک» (Maurice Shock)، «اعتقاد به آزادی و اعتقاد به وجدان را دو پایه توأمان فلسفه لیبرالی و عنصر تداوم‌بخش تکامل تاریخی آن» می‌دانند. در این میان «شاپیرو» می‌گوید: «لیبرالیسم به مثابه نگرشی به زندگی؛ شکاک، تجربی، معقول و آزاد، مدت‌ها پیش از عصر جدید توسط نوابغ برجسته توضیح داده شده است». بسیاری از اندیشه‌گران رهیافت تعریف لیبرالیسم بر اساس ارزش را شامل دو اشکال اساسی می‌دانند: نخستین اشکال ناشی از ناتوانی در ایجاد پیوند بین این ارزش‌ها و جهان‌بینی پایه آنها می‌باشد و دومین اشکال رهیافت ارزشگرا عبارت از آن است که نمی‌توان محدوده تاریخی واقعگرایانه‌ای برای آموزه مورد نظر به دست داد. لیبرالیسم چیزی بیش از یک مجموعه ارزشی است. آن دیدگاهی جامع‌تر و منسجم‌تر از آن است که بسیاری از مردم و از جمله بسیاری از لیبرال‌ها درک کرده‌اند. ارزش‌های آن نه بر پایه متافیزیکی، بلکه بر بنیاد نظریه‌ای از ماهیت انسان و جامعه قرار دارد.