جوزف ای استیگلیتز
بیوگرافی جوزف ای. استیگلیتز
جوزف یوجین استیگلیتز (Joseph Eugene Stiglitz) اقتصاددان آمریکایی و یکی از برجستهترین نمایندگان اقتصاد کینزی جدید است که در ۹ فوریهٔ ۱۹۴۳ در ایالت ایندیانا و در خانوادهای یهودی به دنیا آمد. او اقتصاددان، تحلیلگر سیاست عمومی، فعال سیاسی و استاد دانشگاه کلمبیاست. او سابقهٔ معاونت ارشد و اقتصاددان ارشد بانک جهانی را دارد و همچنین رئیس و عضو شورای مشاوران اقتصادی رئیسجمهور آمریکا بوده است. استیگلیتز بهویژه بهخاطر حمایت از نظریهٔ مالیات عمومی جورجیستی و دیدگاههای انتقادیاش به مدیریت جهانیشدن، اقتصاددانان طرفدار لسهفر (که او آنان را «بنیادگرایان بازار آزاد» مینامد) و نهادهایی چون صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی شهرت دارد.
در سال ۲۰۰۰، او اندیشکدهای به نام ابتکار گفتوگوی سیاسی (IPD) را در دانشگاه کلمبیا بنیان گذاشت. او از سال ۲۰۰۱ عضو هیئتعلمی این دانشگاه بوده است و در سال ۲۰۰۳ به بالاترین رتبهٔ علمی آن یعنی استاد دانشگاه رسیده است. استیگلیتز نخستین رئیس کمیتهٔ اندیشهٔ جهانی در کلمبیا بود و همچنین ریاست مؤسسهٔ فقر جهانی بروکس در دانشگاه منچستر را بر عهده داشت. او در آکادمی علوم اجتماعی پاپ نیز عضویت داشت. در سال ۲۰۰۹، رئیس مجمع عمومی سازمان مللْ او را به ریاست کمیسیون اصلاحات نظام پولی و مالی بینالمللی منصوب کرد. همچنین به پیشنهاد نیکولا سارکوزی، رئیسجمهور وقت فرانسه، ریاست کمیسیون سنجش عملکرد اقتصادی و پیشرفت اجتماعی را بر عهده داشت. استیگلیتز از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ ریاست انجمن بینالمللی اقتصاد (IEA) را به عهده داشت و در همان دوره کنگرهٔ جهانی سهسالهٔ این انجمن را در اردن برگزار کرد.
در سال ۲۰۱۱، مجلهٔ تایم او را در میان ۱۰۰ شخصیت تأثیرگذار جهان قرار داد. حوزهٔ پژوهشهای او شامل توزیع درآمد، مدیریت ریسک داراییها، حاکمیت شرکتی و تجارت بینالملل بوده است. او کتابهای متعددی نوشته که از مهمترین آنها میتوان به راه آزادی (۲۰۲۴)، مردم، قدرت و سود (۲۰۱۹)، یورو: چگونه یک ارز مشترک آیندهٔ اروپا را تهدید میکند (۲۰۱۶)، شکاف بزرگ: جوامع نابرابر و راهکارها (۲۰۱۵)، بازنویسی قواعد اقتصاد آمریکا (۲۰۱۵) و ایجاد جامعهٔ یادگیرنده (۲۰۱۴) اشاره کرد. استیگلیتز همچنین یکی از ۲۵ چهرهٔ اصلی کمیسیون اطلاعات و دموکراسی وابسته به گزارشگران بدون مرز است. بر اساس پروژهٔ Open Syllabus، او پنجمین نویسندهٔ پرارجاع در برنامههای درسی اقتصاد در دانشگاههای جهان است.
استیگلیتز نقشهای مهمی در سیاستگذاری اقتصادی داشته است. او در دولت بیل کلینتون رئیس شورای مشاوران اقتصادی رئیسجمهور (۱۹۹۵ـ۱۹۹۷) بود. سپس بهعنوان معاون ارشد و اقتصاددان ارشد بانک جهانی (۱۹۹۷ـ۲۰۰۰) فعالیت کرد، اما بهدلیل انتقاد از سیاستهای این نهاد از کار برکنار شد. بعدها مشاور اقتصادی باراک اوباما شد، هرچند سیاستهای نجات مالی دولت اوباما را بهشدت نقد کرد. در سال ۲۰۰۸ نیز ریاست کمیسیون سازمان ملل برای بررسی بحران مالی جهانی را بر عهده داشت که خروجی آن «گزارش استیگلیتز» بود.
او از حامیان جنبش اجتماعی ۱۵M اسپانیا بود و در سال ۲۰۱۱ در گردهمایی این جنبش در مادرید شرکت کرد. همچنین در سال ۲۰۱۵، حزب کارگر بریتانیا اعلام کرد که استیگلیتز عضو کمیتهٔ مشاوران اقتصادی این حزب خواهد بود. استیگلیتز نهتنها یکی از نظریهپردازان مهم اقتصاد کلان بوده، بلکه بهعنوان منتقد سرسخت سیاستهای نهادهای مالی بینالمللی، صدای پرنفوذی در مباحث عدالت اقتصادی، توزیع ثروت و اصلاح ساختار اقتصاد جهانی بوده است.
استیگلیتز برخلاف آدام اسمیت به «دست نامرئی» باور ندارد. او میگوید بازار آزاد بهخودیخود کارا نیست، چون همواره اثرات جانبی (externalities) و اطلاعات ناقص وجود دارد. به باور او، بازار تنها در صورت وجود اطلاعات کامل و رقابت کامل کارآمد خواهد بود که در واقعیت چنین شرایطی هرگز وجود ندارد. بنابراین او به ترکیبی از بازار و دولت معتقد است و میگوید باید همزمان هر دو را در تنظیم اقتصاد به کار گرفت. او به سیاستهای نئولیبرالی حمله کرده و تأکید دارد که دولت باید برای کاهش نابرابری و بازتوزیع ثروت فعالانه مداخله کند.
علاوهبراینها، استیگلیتز از Green New Deal حمایت میکند و گذار به انرژیهای تجدیدپذیر را ضروری میداند. او بحران اقلیمی را جنگ جهانی سوم بشریت نامیده و معتقد است سرمایهگذاری در انرژی سبز هم به ایجاد شغلهای جدید میانجامد و هم به رشد پایدار کمک میکند.
جایزهٔ نوبل اقتصاد (۲۰۰۱)، مدال جان بیتس کلارک (۱۹۷۹)، بیش از ۴۰ دکترای افتخاری از دانشگاههای مختلف، عضویت در فرهنگستان علوم آمریکا (۱۹۸۸)، نشان لژیون دونور فرانسه (۲۰۱۲)، جایزهٔ صلح سیدنی (۲۰۱۸)، جایزهٔ جرالد لوب برای تفسیر اقتصادی (۲۰۱۰) و انتخاب در فهرست ۱۰۰ متفکر برتر مجلهٔ Foreign Policy (۲۰۱۱) از جوایز و افتخارات استیگلیتز هستند.
