کتاب شخصیت سالم

کتاب شخصیت سالم نوشتهٔ دکتر محمدرضا سرگلزایی است و نشر قطره آن را منتشر کرده است. هفت سوال کلیدی در روانشناسی سلامت و بالیدگی در این کتاب آمده است.

درباره کتاب شخصیت سالم

مولانا در کتاب گران‌قدر مثنوی، حکایتی شیرین دارد که در جهان پیچیده است:

گروهی در تاریکی فیلی را لمس می‌کنند، یکی خرطوم فیل را لمس کرده و او را چون لوله می‌انگارد، دیگری پای فیل را لمس کرده و فیل را ستون انگاشته است، سومی گوش‌های فیل را لمس کرده و او را همچون بادبزن در نظر آورده است و چهارمی شکم فیل را لمس کرده و فیل را کیسه‌ای آویزان تصور کرده است. تا زمانی که نور نتابد و «کل فیل» دیده نشود، «جزء انگاری» حاصلی جز اختلاف‌نظر ندارد. هنوز نور نتابیده و کل حقیقتِ زندگی و معنای وجود انسان، ناشناخته مانده است، دانش بشری چاره‌ای به جز لمسِ جزء به جزء حقیقتِ نادیدنی ندارد. بنابراین «روش علمی» بر پایهٔ «کاهشگری» (تقلیل‌گرایی، کاهشگری: Reductionism) قرار دارد.

روان‌شناسی نیز جزئی از دانش بشری است که با همان «روش علمی تقلیل‌گرا» شکل گرفته است. هر یک از نظریه‌پردازانِ این حوزه به جزئی از بشر دست یافته است و بس، به همین دلیل در حوزهٔ روان‌شناسی وجود اختلاف نظر و گاهی نظریاتِ متضاد چیزی غیرمنتظره نیست.

آنچه دربارهٔ «شخصیت سالم» نوشته‌ شده است، حاصلِ «چارچوب پنداشتی» دکتر محمدرضا سرگلزایی است که تحت تأثیر نظریات برخی از بزرگانِ این عرصه شکل گرفته و طبیعی است که مورد تأیید همهٔ نظریه‌پردازان و مکاتب روان‌شناسی نباشد.

فصل‌های کتاب شخصیت سالم از این قرار است:

چه ویژگی‌هایی شاخص‌های محوری «شخصیت سالم» است؟

«شیوهٔ تفکر» در کسی که شخصیت سالمی دارد، چگونه است؟

کیفیت روابط بین فردی در کسی که شخصیت سالمی دارد، چگونه است؟

کیفیت «دین‌داری» در کسی که شخصیت سالمی دارد، چگونه است؟

کیفیت «یادگیری» در شخصیت سالم چگونه است؟

شخصیت سالم چگونه شغل خود را انتخاب می‌کند؟

خوشبختی چیست؟

چه چیزهایی باعث می‌شود حال‌های خوب یا هیجانات مثبت ما طولانی‌تر شود؟

جامعهٔ صنعتی، زندگی شهری و سلامت روان

رویکرد روان‌شناسی به معنای زندگی، کشف یا جعل معنا؟

خواندن کتاب شخصیت سالم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران کتاب‌های روان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب شخصیت سالم

«روابط بین فردی یکی از مهم‌ترین عرصه‌های زندگی ماست. سلامت جسمانی، رضایت روانی و موفقیت شغلی ما به شکل چشمگیری تحت تأثیر روابط بین فردی ما قرار می‌گیرد.

تحقیقات دکتر دین اُرنیش که در کتاب عشق و زندگی آمده، نشان داده است که:

ـ ارتباط قابل توجهی بین کیفیت رابطهٔ پسران جوان با پدرانشان و میزان ابتلای این پسران به زخم‌های گوارشی (اولسر دئودنوم) در سنین میانسالی وجود دارد.

ـ ارتباط چشمگیری بین کیفیت رابطهٔ زوج‌های جوان و میزان ابتلای آن‌ها به سرماخوردگی و سایر عفونت‌های تنفسی ویروسی وجود دارد.

ـ تعداد رابطه‌های خوبی که فرد در زندگی‌اش دارد، در میزان ابتلای او به سرماخوردگی و عفونت‌های تنفسی تأثیر دارد. هرچه فردی رابطه‌های مثبت بیشتری داشته باشد، احتمال بیماری او کمتر است.

ـ یکی از متغیرهایی که می‌تواند پاسخ بیمار را به عمل جراحی قلب باز پیش‌بینی کند، روابط بین فردی اوست. افرادی که روابط بین فردی خوبی دارند، عضو انجمن‌ها و محافل متعددی هستند و فعالیت‌های داوطلبانه و عام‌المنفعه دارند، پس از عمل جراحی به‌طور چشمگیرتری بهبود می‌یابند و احتمال مرگ‌ومیر در آن‌ها کمتر است.

ـ بیماران دچار سرطان پستان که پس از جراحی و طی درمان (شیمی‌درمانی ـ رادیوتراپی) در جلسات گروه‌درمانی شرکت داشته‌اند و در آن جلسات روابط صمیمانه‌ای برقرار کرده و توانسته‌اند احساسات و افکار و مسائل خود را با دیگر اعضای گروه در میان بگذارند، بهبود بیشتر و طول عمر بالاتری داشته‌اند.

همهٔ این‌ها نشان می‌دهد که ما تا چه حد به «کیفیت روابط بین فردی» حساس هستیم.

برایان تریسی در کتاب فرمول نابغه‌ها می‌نویسد که حدود نود درصد شکست‌های شغلی به دلیل ناتوانی فرد در برقراری یا حفظ روابط بین فردی خوب اتفاق می‌افتد.

ویلیام گلاسر پایه‌گذار «نظریهٔ انتخاب» و «واقعیت‌درمانی» اغلب شکست‌ها در عرصه‌های ازدواج، تربیت فرزند، پیشرفت تحصیلی و کسب‌وکار را محصول «ارتباط ناموفق» می‌داند و استیون کاوی نویسندهٔ کتاب‌های هفت عادت مردمان مؤثر و عادت هشتم، ضمن شرح دادن الگوی «زیستی ـ روانی ـ اجتماعی ـ معنوی» نیاز اجتماعی انسان را نیاز به «دوست داشتن و دوست داشته شدن» می‌داند و معتقد است اگر در یک مجموعهٔ کاری، انسان‌ها احساس نکنند که همکارانشان را دوست دارند و آن‌ها نیز متقابلا مورد علاقهٔ همکارانشان هستند، حتی اگر در آن شغل، درآمدِ خوب و امکاناتِ مناسبی داشته باشند، از کار خود راضی نیستند و از حداکثر ظرفیت کاری‌شان در آن شغل بهره‌مند نخواهند شد.»