کتاب فرهنگ اصطلاحات فلسفه اخلاق

کتاب فرهنگ اصطلاحات فلسفه اخلاق نوشتهٔ جاناتان آ. جیکوبز و ترجمهٔ زهره علوی‌راد و محمدعلی تقوی است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب فرهنگ اصطلاحات فلسفه اخلاق

هدف از نگارش کتاب فرهنگ اصطلاحات فلسفه‌ٔ اخلاق آن بوده است که مرجعی برای دانشجویان و سایر علاقه‌مندان در سطوح متفاوت مطالعه‌ٔ نظریه‌ٔ اخلاق باشد. این کتاب مدخل‌هایی را که واقعاً اساسی هستند و همچنین بسیاری از مدخل‌هایی را که برای افراد با حوزه‌های مطالعاتی گسترده‌تر مفیدند در برمی‌گیرد. این اثر راهنمایی برای مطالعه‌ٔ فلسفی اخلاق است و بنابراین، به جای آنکه مستقیماً به خود مسائل اخلاقی بپردازد، تا حد زیادی به این امر توجه دارد که فیلسوفان چگونه به موضوعات اخلاقی می‌اندیشند. در فرهنگ اصطلاحات فلسفه‌ٔ اخلاق مدخل‌های بسیاری خواهید یافت که به دیدگاه‌ها، تمایزات و مفاهیم فرااخلاقی مربوط هستند. در حقیقت طی قرن گذشته بسیاری از مهم‌ترین آثار و برجسته‌ترین بحث‌های فلسفی در حوزه‌ٔ اخلاق، در زمینه‌ٔ فرااخلاق بوده‌اند یا حداقل شامل عناصر فرااخلاقی اساسی بوده‌اند.

خواندن کتاب فرهنگ اصطلاحات فلسفه اخلاق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزهٔ فلسفه اخلاق پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فرهنگ اصطلاحات فلسفه اخلاق

«تجویزگرایی prescriptivism

این نظریه شرحی از داوری‌های اخلاقی است که طبق آن، داوری‌ها صبغهٔ شناختی ندارند، بلکه بیان‌گرانه هستند و آنچه اظهار می‌کنند نوعی فرمان ــ یعنی تجویزی له یا علیه موضوع مورد بحث ــ است. بنابراین، قضاوت‌های اخلاقی بیانگر التزام‌های انسان‌ها هستند، ولی بازتاب یا واکنشی به ملاحظات اخلاقی عینی نیستد. تجویزگرایی را می‌توان نوعی اراده‌گرایی عاطفه‌گرا دانست. یعنی اخلاق فرد بازتاب گزینش‌های او است، ولی این گزینش‌ها خود پاسخگوی ملاحظات اخلاقی عینی به شمار نمی‌آیند. اما تجویزگرایی همچنین جایگاهی بسیار مهم برای جهان‌شمول‌گرایی در اخلاق قایل است. تجویزهای فرد بیان‌گر التزام اخلاقی است که فاعل آن‌ها را به وجه جهان‌شمول تلقی می‌کند. اگر من ادعا کنم که «بی‌توجهی عمدی به نیازهای غذایی کودک نادرست است»، علیه این نوع از غفلت تجویزی صادر می‌کنم، به نحوی که قرار است به وجه جهان‌شمول به کار رود نه اینکه صرفاً بیان‌گر نحوهٔ احساس تصادفی من باشد.

من باید قادر باشم دلایلی در تأیید اشتباه دانستن این امر در همهٔ موارد، به دست دهم. یک دلیل ممکن است این باشد که چنین غفلتی باعث رنج غیرضروری می‌گردد. اما «در نهایت»، آن دلایل به حسب آنکه نوعی موضع یا التزام هستند برای من مهم خواهند بود و نه به حسب آنکه واقعیتی اخلاقی یا اصلی عقلانی هستند که بالضروره حقیقت دارند. اینکه «رنج غیرضروری همواره اخلاقاً بد است» حقیقتی عینی نیست. بلکه من نسبت به رنج غیرضروری موضع‌گیری کرده‌ام و به‌عنوان موضعی اخلاقی، آن را به نحو جهان‌شمول تجویز می‌کنم. از این حیث، ادعاهای اخلاقی با ادعاهای مربوط به ترجیحات صرفاً فردی (مانند ترجیح شکلاتی قهوه‌ای بر شکلات شیری یا سفید) متفاوت است.

تجویزگرایی ملاحظات مربوط به جهان‌شمول بودن را با تفسیری بیان‌گرایانه از معنای گفتمان اخلاقی تلفیق می‌کند. جهان‌شمول بودن مهم است به دلیل نحوه‌ای که چیزی متمایز در مورد ادعاهای اخلاقی را منعکس می‌کند و به دلیل نحوه‌ای که (در نتیجه) این ادعاها برخی ملاحظات صوری را دربارهٔ عقلانیت در برمی‌گیرند. مثلاً انجام دادن عمل x در صورتی که برای شما غیرمجاز باشد نمی‌تواند در شرایط مشابه برای من مجاز باشد. و تجویزهای مختلف باید با یکدیگر سازگار باشند.»