کتاب اسطوره های آزتکی و مایایی

کتاب اسطوره های آزتکی و مایایی نوشتهٔ کارل توب و ترجمهٔ عباس مخبر است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است. این کتاب از مجموعه اسطوره‌های ملل است.

درباره کتاب اسطوره های آزتکی و مایایی

اسطوره‌های آزتکی و مایایی از سنت فرهنگی مشترک آمریکای میانه ریشه می‌گیرند که هنوز در آگاهی مردم مکزیک و آمریکای مرکزی امروز زنده است و وجوه مشترک و نیز تفاوت‌های آن‌ها با اسطوره‌های جهان کهن جالب و تفکرانگیز است. اسطوره‌های مایایی آفرینش و به شکل‌های گوناگون در نبشته‌ها و آثار هنری پیش‌تاریخی باقی مانده‌اند، اما امپراتوری آزتکی کمتر از دو سده پیش از تهاجم اسپانیاییان ظهور کرد و دانش از فرهنگ و اسطوره‌های آن بیشتر از اسناد و مدارک دوره‌ٔ استعماری سده‌ٔ شانزدهم به دست آمده است. در زمان‌های اخیر رمزیابی هیروگلیف‌های مایایی و تفسیر تصویرنگاشت‌ها روشنایی بیشتری بر اسطوره‌های این سرزمین افکنده است. در کتاب اسطوره های آزتکی و مایایی با بهره‌‌گیری از همه‌ٔ این منابع، با سبک و شیوه‌ای همانند دیگر کتاب‌های مجموعه‌ٔ «اسطوره‌های ملل»، بسیاری از افسانه‌های عمده و دلنشین این اقوام، از منشأ حیات گرفته تا شکست خدایان مرگ، بازگو می‌شود.

خواندن کتاب اسطوره های آزتکی و مایایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران و پژوهشگران اسطوره پیشنهاد می‌کنیم.

درباره کارل توب

کارل توب استاد گروه مردمشناسی دانشگاه کالیفرنیا در ریورساید است. وی در یوکاتان به انجام پژوهش‌های میدانی پرداخته، و درباره دین و هنر در امریکای میانی باستان کتاب‌ها و مقالات متعدد نوشته است.

بخشی از کتاب اسطوره های آزتکی و مایایی

«در سال ۱۵۲۴، فقط سه سال پس از فتح مکزیک، گروهی از دانایان آزتک با نخستین گروه از مبلغان فرانسیسی که وارد مکزیکوسیتی، پایتخت نوبنیاد کشور شده بودند به گفتگو نشستند. بخشی از صحبت‌های آنها در دفاع از اعتقاداتشان به شرح زیر است:

شما گفتید که ما پروردگار مالک زمین و آسمان را نمی‌شناسیم. شما گفتید که خدایان ما، خدایان حقیقی نیستند. اینها حرف‌های تازه‌ای است که شما به ارمغان آورده‌اید؛ به دلیل همین حرف‌ها است که ما آزار دیده‌ایم و به زحمت افتاده‌ایم. اجداد ما که پیش از ما بر زمین زیسته‌اند، به این گونه صحبت کردن خو نکرده بودند. ما الگوی زندگی خود را از آنها به ارث برده‌ایم؛ الگویی که آنها به حقیقت آن باور داشتند، به آن احترام می‌گذاشتند، و خدایان ما را ستایش می‌کردند.

این مکالمه جالب که در آثار پدر برناردینو د ساآگون ثبت شده است، یکی از نخستین موارد تبادل آراء میان دو دنیای تفکر مذهبی است که به مدت هزاران سال کاملاً مستقل از یکدیگر تحول یافته بودند.

از دیدگاه آزتک‌ها، آفرینش، محصول تقابل و تضاد مکمل است. درست مانند مکالمه‌ای که میان دو فرد صورت می‌گیرد، تعامل و تبادل میان دو قطب مخالف، پدیدآورنده یک عمل خلاقه است. مفهوم تضاد متقابلاً وابسته به یکدیگر، در خداوند آفریننده بزرگ یا اومِتِئوتْل تجسم می‌یابد که خدای ثنویت است، و بر بالای آسمان سیزدهمِ اومیوکان، یعنی مکان ثنویت جای دارد. اومتئوتل دارنده اصول خلاقه مذکر و مؤنث بود، و از او به عنوان زوج توناکاتِکوتْلی و توناکاسی‌واتْل، به معنای «آقا و بانوی معاش ما» نیز یاد می‌شد. گرچه اومتئوتل سرچشمه غایی همه‌چیز است، اما اعقاب او که خدایانی کم اهمیت‌تر اما نیرومنداند، اعمال واقعی آفرینش را به انجام می‌رسانند. چون انسان، محصول یا زاده این خدایان جوانتر است، اومتئوتل چیزی شبیه به پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های ما است. شاید به همین دلیل و به منظور نشان دادن منشاء ازلی او است که اومتئوتل غالباً به هیأت انسانی سالخورده تصویر می‌شود که آرواره پائین‌اش گود افتاده و شل شده است. اما سالخوردگی به هیچ وجه به معنای ضعف و سستی نیست؛ در میان آزتک‌ها و سایر اقوام امریکای میانی، تصور بر این است که افراد در جریان سالخوردگی نیروی حیاتی بیشتری کسب می‌کنند.»