کتاب فضیل عیاض

کتاب فضیل عیاض نوشته فریدالدین رادمهر توسط نشر مرکز منتشر شده است. این کتاب زندگی و اندیشه‌های فضیل بن عیاض را از خلال منابع کهن روایت می‌کند و می‌کوشد جایگاه فضیل را در میان زاهدان، صوفیان، راویان حدیث و چهره‌های اثرگذار بر تاریخ تصوف روشن کند. نویسنده به ابهام‌ها و اختلاف روایت‌ها نیز پرداخته است. نتیجه تصویری از شخصیتی است که میان سیاست، زهد، عزلت و تعلیم دینی ایستاده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فضیل عیاض اثر فریدالدین رادمهر

کتاب فضیل عیاض (از رهزنی تا رهروی) نوشته‌ی فریدالدین رادمهر و شرحی از زندگی، افکار و جایگاه یکی از چهره‌های مهم تصوف است. فضیل بن عیاض در این اثر زاهدی اثرگذار، راوی حدیث، شخصیتی صریح در برابر قدرت سیاسی و چهره‌ای است که نامش در تذکره‌ها، کتاب‌های رجال، آثار اخلاقی و نوشته‌های صوفیانه بارها تکرار شده است. بخش مهمی از کتاب حاضر به این مسئله اختصاص دارد که چرا با وجود شهرت فراوان فضیل، جزئیات زندگی او همچنان مبهم مانده است و چگونه باید از میان روایت‌های پراکنده، تصویری قابل‌اتکا از او به دست آورد.

کتاب فضیل عیاض اثر فریدالدین رادمهر فضای تاریخی و فکری زمانه‌ی فضیل بن عیاض را بازنمایی کرده است. نویسنده با مرور منابع کهن، از خراسان و کوفه تا مکه، مسیر زندگی فضیل را در پیوند با تحولات قرن دوم هجری بررسی می‌کند؛ دوره‌ای پرآشوب که در آن مسئله‌ی خلافت، کشمکش‌های سیاسی، شکل‌گیری دانش حدیث و رشد جریان‌های زهد و تصوف در کنار هم پیش می‌روند.

این کتاب هم به زندگی شخصی فضیل بن عیاض توجه دارد و هم به تأثیر او بر سنت‌های بعدی. نکته‌ی مهم دیگر در این اثر، احتیاط نویسنده در داوری است؛ او بارها یادآوری می‌کند که نباید شخصیت‌های تاریخی را بی‌چون‌وچرا قدیسانی بی‌خطا دید. این رویکرد باعث شده است کتاب حاضر علاوه‌بر معرفی یک عارف، به شیوه‌ی خواندن منابع کهن و سنجیدن روایت‌های تاریخی هم بپردازد.

خلاصه کتاب فضیل عیاض

کتاب حاضر زندگی فضیل بن عیاض را از خاستگاه خراسانی او تا سال‌های زهد، عزلت و اقامتش در مکه دنبال می‌کند. نویسنده ابتدا به‌سراغ منابع مختلف می‌رود تا نشان دهد چه چیزهایی درباره‌ی او قطعی است و کدام روایت‌ها محل تردیدند؛ سپس زمینه‌ی تاریخی قرن دوم هجری را توضیح می‌دهد؛ دوره‌ای که آشوب‌های سیاسی، شکل‌گیری جریان‌های فکری و رشد دانش دینی در آن بر سرنوشت فضیل اثر گذاشته‌اند. کتاب به خانواده، فرزندان، نسبت او با حدیث، پیوندش با سنت زهد و روایت مشهور توبه‌اش می‌پردازد. اثر حاضر فضیل را به‌عنوان شخصیتی تاریخی و اثرگذار در تکوین تصوف می‌شناساند.

چرا باید کتاب فضیل عیاض را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فضیل عیاض را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری از فضیل بن عیاض ارائه می‌دهد.
• خواننده با مسیر شکل‌گیری جایگاه فضیل بن عیاض در میان صوفیان، محدثان و تذکره‌نویسان آشنا می‌شود.
• این اثر نشان می‌دهد که منابع کهن درباره‌ی یک شخصیت تاریخی چگونه با هم اختلاف دارند و چطور باید آن‌ها را سنجید.
• کتاب زمینه‌ی سیاسی و فکری قرن دوم هجری را کنار زندگی فضیل بن عیاض قرار می‌دهد و فهم او را دقیق‌تر می‌کند.
• بخش‌های مربوط به خانواده، فرزندان و روایت‌های مشهور، سیمایی انسانی‌تر از فضیل بن عیاض به دست می‌دهد.
• این کتاب برای شناخت ریشه‌های زهد، عزلت و تصوف خراسانی اطلاعات سودمندی ارائه می‌کند.

خواندن کتاب فضیل عیاض را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فضیل عیاض به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ تصوف که می‌خواهند با یکی از چهره‌های آغازین این جریان آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی پیوند زهد، حدیث و سیاست در سده‌های نخست اسلامی پرسش دارند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که به بررسی منابع کهن، تذکره‌ها و اختلاف روایت‌های تاریخی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند زندگی فضیل بن عیاض را فراتر از روایت مشهور رهزنی و توبه بشناسند.
• مخاطبانی که به شخصیت‌های اثرگذار خراسان در تاریخ اندیشه و عرفان توجه دارند.

درباره فریدالدین رادمهر

فریدالدین رادمهر نویسنده و مترجمی متولد سال ۱۳۳۸ است که در حوزه‌ی آثار فلسفی، عرفانی و اندیشه فعالیت داشته است. از آثار مکتوب او می‌توان اشاره کرد به کتاب‌هایی مانند «فضیل عیاض»، «کیمیاگر معرفت»، «اختر تابناک در مناقب ذوالنون محیی‌الدین ابن عربی»، «فروید، آدلر و یونگ»، «هرمتیکا»، «در جست‌وجوی کبریت احمر»، «نیچه (فیلسوف، روان‌شناس و دجال)»، «تصوف و ساختارشکنی»، «نیچه، هایدگر و بوبر»، «لوتر مردی میان خدا و شیطان» و «سرچشمه‌ی تأویل».

بخشی از کتاب فضیل عیاض

«فضیل روزی در جامع کوفه نشسته بود و سه روز بود که گرسنگی می‌کشید و روز چهارم گرسنگی او را سخت آزرده کرده بود، در این اثناء دیوانه‌ای که سنگی بزرگ در دست داشت و زنجیر گران بر گردن، وارد شد و کودکان در پی او سنگ می‌انداختند، او در مسجد گشت و نزد فضیل آمد. فضیل می‌گوید: من در اندیشه شدم و با عجز و لابه فغان به خدا بردم که این گرسنگی کم بود که بر من شخصی چیره کردی که به کشتنم بر خاسته است، دیوانه رو به سوی من کرد و به شعر گفت، هنوز به مقام صبر نرسیده‌ای ولی توانایی داری که به صبوری رسی، در اثر صحبت او بی تابی من فرو نشست و گرسنگیم تمامی یافت و گفتم ای سرورم اگر رجاء نباشد صبوری ندانم؛ گفت مقصود از رجاء چیست؟ گفتم این است که غم عارفان بزداید، گفت نیک گفتی ای فضیل! رجاء، قلب را آراسته کند و حزن را ببرد و بعد چند بیت شعر گفت و رفت و من توانستم تا ده روز بی‌خورد و خواب سپری کنم.»