کتاب سینما چیست؟

کتاب الکترونیکی «سینما چیست؟» نوشتهٔ آندره بازن با ترجمهٔ محمد شهبا در انتشارات شرکت کتاب هرمس چاپ شده است.

درباره کتاب سینما چیست؟

این کتاب مجموعه‌مقالات نظریه‌پرداز مهم تاریخ سینما، «آندره بازن» را دربرمی‌گیرد که توسط هیو گری جمع‌آوری شده و در سال ۱۹۷۱ منتشر شده است. همچنین کتاب شامل یادداشت‌هایی از ژان رنوار و فرانسوا تروفو است که به مفاهیم بنیادی زیبایی‌شناسی سینما می‌پردازند. کتاب سینما چیست یکی از مراجع مهم در زمینهٔ نقد فیلم محسوب می‌شود. نویسنده در این کتاب بیشتر به سینمای کلاسیک می‌پردازد. از رویکردهای اصلی بازن که این کتاب به آن پرداخته، اثبات عینیت سینماست. به عقیدهٔ او، تصویر درست آن است که بتواند بخشی از واقعیت را نشان دهد نه این که چیزی به آن بیفزاید. 

کتاب سینما چیست؟ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به هنر سینما پیشنهاد می‌شود.

درباره آندره بازن

آندره بازن متولد ۱۸ آوریل ۱۹۱۸ در آنژه فرانسه است. آندره بازن را یک نظریه‌پرداز واقع‌گرا در سینما می‌خوانند. تا قبل از ۱۹۴۰، دامنه‌ٔ موضوعات مورد علاقه‌ٔ بازن، طیف وسیعی را در‌بر می‌گرفت: از جانورشناسی تا زمین‌شناسی و پدیدارشناسی آلمانی؛ اما از این هنگام است که هنر و به‌ویژه سینما در کانون توجه او قرار می‌گیرند. گرچه خودش هیچ فیلمی نساخت، اعتقاد شدیدی به استفاده از نماهای باز و برداشت‌های بلند داشت. به‌عبارتی به‌جای بهره‌بردن از مونتاژ و تقطیع نماها به میزانسن و استفاده از عمق نما باور داشت. از زمان جنگ جهانی دوم نام وی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های سینمای فرانسه شناخته شده است.

بازن با رشته‌ای از مقالات به ایجاد و تأسیس نظریه‌ای موسوم به نظریهٔ میزانسن پرداخت. هریک از تئوری‌های بازن، بعدها در زمینه‌ٔ هنر سینما در محافل گوناگون، محل بررسی، بحث، مناظره و دیالوگ‌های عمیقی شد و این گویای نقش مهم او در زمینهٔ مباحث نظری سینما است. بازن اعتقاد داشت که سینماگر باید دیدگاه‌های شخصی و سبک منحصر به خود را دنبال کند از‌این‌رو بر روی فرانسوا تروفو و نظریهٔ مؤلف تأثیر فراوانی گذاشت. او همانند آیزنشیتین و ورتوف معتقد بود که سینما می تواند جهان را تغییر دهد.

آندره بازن از سرطان خون رنج می‌برد که برای اولین بار علت بیماری او در سال ۱۹۵۴ تشخیص داده شد و در‌نهایت در ۱۱ نوامبر ۱۹۵۸ در سن چهل‌سالگی در نوژان سور مرن در نزدیکی پاریس چشم از جهان فروبست. 

آثار او در عمر کوتاه و پربارش به شرح زیر است:

سینما چیست؟ (جلد ۱ و ۲) (۱۹۶۷–۱۹۷۱)

ژان رنوار (۱۹۷۳)

اورسن ولز: یک بررسی انتقادی (۱۹۷۸)

سینمای فرانسه از حرفه تا تولد دوباره: تولد یک زیبایی‌شناسی نقادانه (۱۹۸۱)

سینمایی از بیداد: از بونوئل تا هیچکاک (۱۹۸۲)

مقالاتی دربارهٔ چاپلین (۱۹۸۵)

گزیدهٔ مقالات دههٔ چهل و پنجاه (۱۹۹۶)

سینمای فرانسه از رهایی تا موج نو (که منتشر نشده است)

بخشی از کتاب سینما چیست؟

«دو نفری که کمترین اعتماد را به آینده سینما داشتند دقیقا دو صنعتگر بودند؛ ادیسون و لومیر. ادیسون به همان کینه توسکوپش قانع بود و لومیر اگر از روی حسادت دستگاهش را به مه‌لیس نفروخت بی‌گمان به آن دلیل بود که امید داشت خودش نفع سرشاری از آن ببرد، ولی سینما را صرفا بازیچه‌ای می‌دانست که مردم زود از آن خسته می‌شوند. دانشمندان واقعی همچون ماره، فقط یاورانیغیرمستقیم برای سینما بودند. این عده هدف خاصی را در ذهن داشتند و آن‌گاه که به انجامش می‌رساندند احساس رضایت می‌کردند. ولی پیشگامان مجنون و شیفته و بی‌غرضی همچون برار پالیسه که زندگی‌شان را در ازای چند ثانیهتصویر متحرک لرزان به آتش می‌کشیدند، نه صنعتگر بودند و نه دانشمند، بلکه فقط در وسوسه تخیل خویش گرفتار بودند. سینما از تلاقی این شور و شوقهای گوناگون زاده شد، یعنی از اسطوره زاده شد، از اسطوره سینمای تام. این نکته، هم تأخیر پلاتو را در کاربرد اصل نورشناختی پایداری تصویر در شبکیه چشم بخوبی توضیح می‌دهد و هم پیشرفت مداوم در بازآفرینی حرکت را در مقایسه با وضعیت فنون عکاسی. حقیقت این است که هر یک از این دو مورد تحت سلطه تخیل آن سده بود. بی‌گمان، در تاریخ فنون و اختراعات می‌توان موارد دیگری از تلاقی پژوهشها را ذکر کرد ولی باید میان آنهایی که دقیقا نتیجه پیشرفتهای علمی و نیازهای صنعتی و نظامی است و آنهایی که آشکارا مقدم بر این موارد است فرق گذاشت. بنابراین، اسطوره ایکاروس باید پیش از نزول از بهشت افلاطونی منتظر اختراع موتورهای درونسوز می‌ماند. اما او چون نخستین کسی بود که درباره پرواز پرندگان اندیشید، چنین ژرف در روح بشر نفوذ کرده است... تقریبا همین را می‌توان درباره اسطوره سینما گفت، ولی کسانی که پیش از سده نوزدهم پیام‌آور سینما بودند، با این اسطوره، آن گونه که ما امروز می‌شناسیم، فقط رابطه‌ای دور دارند؛ و همین اسطوره به ظهور هنرهای مکانیکی که تصویرگر دنیای امروزند، سرعت بخشیده است.»