کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ بخت اخلاقی

کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ بخت اخلاقی نوشته دانا نلکین است و با ترجمه مریم خدادادی منتشر شده است. این کتاب یکی از کتاب‌های مجموعه دانشنامه فلسفه استنفورد است که گروه انتشاراتی ققنوس منتشر کرده است.

دانشنامه فلسفه استنفورد مجموعه‌ای کاربردی و راهی دقیق است برای ورود به مباحث مختلف فلسفه. دانشنامه فلسفه استنفورد در چندین جلد با موضوعات مختلف منتشر شده است. دانشنامه استنفورد، اثری کاربردی است برای کسانی که می‌خواهند برای اولین‌بار با فلسفه روبه‌رو شوند. این دانشنامه موضوعات متنوع را در بیست جلد، از زبان نویسندگان مختلف با دیدی فلسفه بررسی کرده است. موضوعاتی مانند پدیدار شناسی، روشنگری، تاریخ هستی، بدن آگاهی، احترام و...

درباره کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ بخت اخلاقی

بخت اخلاقی هنگامی رخ می‌دهد که عامل یا فاعل را به‌درستی بتوان موضوع حکم اخلاقی قلمداد کرد به‌رغم این واقعیت که جنبه مهمی از آن چیزی که وی از جهت آن ارزیابی می‌شود به عواملی فراتر از کنترل او وابسته است. کانت الهام‌بخش این ایده است که اخلاق مصون از بخت است. لاین کتاب به نظریات و نگاه‌های مختلف در زمینه بخت اخلاقی می‌پردازد. 

خواندن کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ بخت اخلاقی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دانشنامه فلسفه استنفورد؛ بخت اخلاقی

اراده خیر به دلیل تأثیری که می‌گذارد یا آنچه انجام می‌دهد، به دلیل تناسبش برای دستیابی به غایتی مورد نظر خیر نیست، بلکه تنها به دلیل اراده‌اش خیر است، یعنی فی‌نفسه خیر است ... حتی اگر، به موجب شوربختی خاصی یا تنگ‌نظری طبیعتی مادرخوانده‌وار، به‌کلی فاقد توانایی تحقق غایتش باشد ــ اگر با بیش‌ترین تلاشش همچنان چیزی به دست نیاورد و تنها اراده خیر باقی بماند (البته نه به عنوان آرزویی محض بلکه به عنوان گرد آوردن همه ابزارها تا جایی که در کنترل ما هستند) ــ باز هم مانند گوهری به‌خودی‌خود می‌درخشد، به عنوان چیزی که تمام ارزشش در خودش است. سودمندی یا بی‌ثمری نه می‌تواند چیزی به ارزش آن بیفزاید و نه قادر است چیزی از آن بستاند (Kant ۱۷۸۴/ ۱۹۹۸, ۴: ۳۹۴).

تامس نیگل به نشانه تأیید، این قطعه را در آغاز مقاله خود با عنوان «بخت اخلاقی»، که در سال ۱۹۷۹ منتشر شده است، نقل می‌کند. مقاله نیگل به عنوان پاسخی به مقاله ویلیامز که همین نام را داشت طرح شد، و این دو مقاله با هم به شیوه‌ای جدید و نافذ بیانگر تحدی‌ای بودند خطاب به هر کس که آرزوی دفاع از این ایده کانتی را دارد که اخلاق مصون از بخت است.

برای فهم دقیق این‌که چگونه این تحدی مطرح می‌شود با اصل کنترل آغاز می‌کنیم:

(CP) ما تنها تا جایی قابل ارزیابی اخلاقی هستیم که آنچه از جهت آن ارزیابی می‌شویم به عواملی وابسته باشد که در کنترل ما هستند.

این اصل شهوداً قانع‌کننده است، همان‌طور که لازمه آن که از پی می‌آید چنین است:

(لازمه CP) نباید دو نفر را به نحو متفاوتی مورد ارزیابی اخلاقی قرار داد اگر یگانه تفاوت‌های دیگر میان آن‌ها در نتیجه عواملی باشند که فراتر از کنترل آن‌ها هستند.

نه‌تنها اصل کنترل و لازمه آن به‌خودی‌خود پذیرفتنی هستند، بلکه همچنین به نظر می‌رسد که در واکنش‌های ما به موارد خاص تأیید می‌شوند. برای مثال، اگر متوجه شویم خانمی که انگشت پای شما را لگد کرده است صرفاً هل داده شده است، آن‌گاه وسوسه سرزنش او در ما احتمالا از میان می‌رود. به نظر می‌رسد دلیل این امر بی‌میلی ما به مسئول دانستن کسی در قبال آن چیزی باشد که در کنترل او نبوده است.