کتاب فرهنگنامه داستان های متون فارسی؛ جلد اول

کتاب الکترونیکی «فرهنگنامه داستان های متون فارسی؛ جلد اول» نوشتهٔ حسن ذوالفقاری و محمد پارسانسب در نشر چشمه چاپ شده است. فرهنگنامۀ داسـتان‌های متون فارسـی نه دایرةالمعارف به معنی رایج کلمه اسـت و نه کتابی اسـت در حد فرهنگ‌های لغت مرسوم، بلکه در نوع خود اثری است منحصربه فرد، حاوی گزارش و خلاصه‌ای از مجموعۀ عظیم قصه‌های کهن فارسـی، به انضمام اطلاعاتی داستان‌شـناختی، محتوایی و فرهنگی که از دل همان قصه‌ها اسـتخراج و عرضه گردیده اسـت؛ از این رو، آن را «فرهنگنامۀ داستان‌های متون فارسی» نامیده‌اند.

درباره کتاب فرهنگنامه داستان های متون فارسی؛ جلد اول

 قدمت داسـتان به قدمت حضور انسـان روی کرۀ زمین اسـت، هرچند داستان زمانی مانـدگار می‌شـود که کسـی آن را برای دیگری روایت کند. از سـوی دیگر، چنانچه «داسـتان» را نوشـته‌ای بدانیم که در آن ماجراهای زندگی به صورت حوادثی مسلسـل گفته شـود، این طرز تلقی از داسـتان بدان شـمولی خواهد داد که هم حکایت، قصه، افسـانه و اسطوره را در بر گیرد و هم شامل داستان به معنی امروزین آن، یعنی رمان، شود. در کتاب حاضر چنین برداشـتی از داسـتان مد نظر است تا بتوان انواع حکایت، قصۀ کوتاه، بلند، منثور، منظوم، اسطوره‌ای، خیالی، واقع‌گرا، شفاهی، مکتوب و نظایر آن‌ها را ذیل یک عنوان گرد هم آورد.

کتاب فرهنگنامه داستان های متون فارسی؛ جلد اول را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به بررسی انواع داستان پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب فرهنگنامه داستان های متون فارسی؛ جلد اول

آدم(ع) و آفرینش او

خداوند ابلیس را از جنس آتش می‌آفریند و او را بسـیار گرامی می‌دارد؛ زیرا بسیار عبادت می‌کند. آنگاه گروهی از فرشـتگان را از آتش می‌آفریند و آن‌ها را جان می‌نامد. پس از عصیان جان در زمین، خداوند جهان را به ابلیس می‌بخشـد و از او و فرشـتگان دیگر می‌خواهد که جان را از زمین برانند. پس از آمدن ابلیس به زمین و رانده شدن جـان، ابلیس دچار غرور می‌شـود. خداونـد نیز تصمیم می‌گیرد آدم را بیافریند و او را خلیفۀ خود در زمین گرداند. آنـگاه به ترتیب از جبرئیـل و میکائیل می‌خواهد از زمین گِل بردارند. آن‌ها پس از اینکه خاک سوگند می‌خورد و از دادن گل امتناع می کند، نزد خدا باز می گردند. بار دیگر، خداوند عزرائیل را می‌فرستد. وی چهل رش گل از زمین برمـی دارد. خداوند بـا آن گِل، آدم را می آفریند؛ اما آن را چهل سال بی‌جان رها می‌کند. پس از چهل سال، به آدم جان می‌بخشد. ابلیس به فرشتگان دستور می‌دهد که آدم را نـزد او ببرند. وی با مشـاهدۀ تهی بـودن میانۀ آدم، او را کم‌تـوان می‌داند و ادعـا می‌کند که وی را از زمین خواهد راند؛ اما فرشـتگان از یاری رساندن به او سر باز می‌زنند. خداونـد پس از دمیدن جان در کالبد آدمی از فرشـتگان می‌خواهد که او را سجده کنند. همه به جز ابلیس، چنین می‌کنند. پس خداوند بر ابلیس خشم می‌گیرد. ابلیس در گفت‌وگو با خدا، از او عمر ابدی می‌خواهد. آنگاه سوگند می‌خورد که مردمان را گمراه کند. خداوند نیز می‌فرماید: «هرکـس را کـه از تـو فرمان بـرد، به دوزخ می فرسـتم.» سـپس آدم را به بهشت می فرستد. (ترجمۀ تفسیر طبری: ج۴، ۸۵۱-۸۵۵)

موضوع: آفرینش آدم؛ استکبار ابلیس؛ عصیان.

درون مایه: خداوند آدم را برای خلافت خود آفریده است؛ استکبار ابلیس موجب خشم خداوند می شود؛ نافرمانی از دستور الهی عقوبت در پی دارد.

طرح فشرده: آدم آفریده و در روی زمین خلیفه می شود و ابلیس با او مخالفت می‌کند.

شـخصیت‌ها: ابلیس؛ جـان (فرشـتگان)؛ جبرئیل؛ میکائیل؛ فرشته

بن مایه ها و مضامین: چهل: ج ۴ ،۸۵۲ ـ ۸۵۳؛ ابلیس؛

نافرمانی: ج ۴ ،۸۵۱؛ فرشتگان: ج ۴ ،۸۵۳؛ گِل: ج ۴، ۸۵۲