کتاب زندانیان جغرافیا

کتاب زندانیان جغرافیا (Prisoners of geography) نوشته تیم مارشال و ترجمه هوشنگ جیرانی و هستی صیادی توسط بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است (چاپ ششم: ۱۴۰۴). این کتاب از پرسشی ساده و تعیین‌کننده شروع می‌شود: چرا کشورها همیشه آن‌طور که می‌خواهند عمل نمی‌کنند؟ پاسخ کتاب در کوه‌ها، دشت‌ها، دریاها، رودخانه‌ها و مرزهایی جست‌وجو می‌شود که تصمیم‌های سیاسی را محدود می‌کنند. نویسنده با تکیه بر نمونه‌هایی از روسیه، چین، اروپا و خاورمیانه نشان می‌دهد که جغرافیا فقط پس‌زمینه‌ی تاریخ نیست؛ بلکه یکی از نیروهای اصلی شکل‌دهنده به آن است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زندانیان جغرافیا اثر تیم مارشال

کتاب زندانیان جغرافیا، نوشته‌ی تیم مارشال، به رابطه‌ی سرزمین و سیاست می‌پردازد؛ رابطه‌ای که در آن کوهستان، دشت، آب‌راه، اقلیم و دسترسی به منابع به‌صورت مستقیم بر امنیت، جنگ، تجارت و تصمیم‌های دولت‌ها اثر می‌گذارند. نویسنده توضیح می‌دهد که رهبران جهان همیشه در فضایی آزاد تصمیم نمی‌گیرند؛ بلکه در محدوده‌ای عمل می‌کنند که جغرافیا برای آن‌ها ساخته است. به همین دلیل فهم رفتار کشورها بدون توجه به نقشه ناقص می‌ماند.
زندانیان جغرافیا موضوع خود را با مثال‌های مشخص پیش می‌برد و از کلی‌گویی می‌پرهیزد. در بخش‌های آغازین، روسیه با دشت‌های باز، کمبود موانع طبیعی در غرب و مسئله‌ی دسترسی به آب‌های گرم بررسی می‌شود. سپس نوبت به چین می‌رسد؛ کشوری که هم از مرزهای زمینی گسترده تأثیر می‌گیرد و هم از نیاز روزافزون به قدرت دریایی. اثر در ادامه به مناطق دیگری مثل اروپا، خاورمیانه، آفریقا، هند و پاکستان، ژاپن، کره، آمریکای لاتین و قطب شمال پرداخته است. این گستره نشان می‌دهد که نویسنده می‌خواهد یک الگوی مشترک را در نقاط مختلف جهان دنبال کند؛ اینکه جغرافیا چگونه انتخاب‌ها را محدود یا ممکن می‌کند.
کتاب حاضر تجربه‌های میدانی تیم مارشال را نیز در بر گرفته است. حال‌وهوای اثر تحلیلی است، اما کتاب مدام به رخدادهای عینی برمی‌گردد تا نشان دهد چرا بعضی بحران‌ها تکرار می‌شوند و چرا بعضی مرزها همیشه ناآرام می‌مانند. نتیجه تصویری است از جهانی که در آن سیاست فقط محصول اراده‌ی رهبران نیست و زمینِ زیر پای آن‌ها نیز در تصمیم‌گیری نقش دارد. کتاب حاضر ۱۰ فصل دارد. عنوان فرعی اثر عبارت است از: ده نقشه‌ای که همه‌چیز را دربارەی سیاست‌های جهانی توضیح می‌دهد.

خلاصه کتاب زندانیان جغرافیا

بسیاری از رفتارهای سیاسی و نظامی کشورها را باید از روی نقشه فهمید. تیم مارشال نشان می‌دهد روسیه چرا نسبت به مرزهای غربی‌اش حساس است، چین چرا هم‌زمان به سرزمین مرکزی، تبت و دریاها توجه دارد و چرا در خاورمیانه و آفریقا مرزهای ترسیم‌شده همیشه به ثبات نرسیده‌اند. جغرافیا در این کتاب به‌عنوان عاملی دیده می‌شود که بر امنیت، تجارت، انرژی و حتی نوع نگاه دولت‌ها به همسایگان اثر می‌گذارد. پیام اصلی این است که فناوری و ایدئولوژی مهمند، اما کوه‌ها، دشت‌ها، رودخانه‌ها و مسیرهای دریایی هنوز هم در سیاست جهانی حرف بزرگی برای گفتن دارند.

چرا باید کتاب زندانیان جغرافیا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زندانیان جغرافیا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کمک می‌کند خبرها و تنش‌های سیاسی جهان از زاویه‌ی نقشه و موقعیت سرزمین درک شود.
• خواننده می‌تواند رابطه‌ی میان جغرافیا، امنیت، انرژی و قدرت نظامی را دریابد.
• اثر نشان می‌دهد چرا بعضی کشورها در سیاست خارجی خود گزینه‌های محدودی دارند.
• نمونه‌های متعدد از روسیه، چین، اروپا و خاورمیانه بحث را از حالت انتزاعی خارج می‌کند.
• کتاب برای فهم ریشه‌ی بعضی درگیری‌های مرزی و منطقه‌ای چارچوبی روشن به دست می‌دهد.

خواندن کتاب زندانیان جغرافیا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زندانیان جغرافیا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند سیاست جهانی را فراتر از خبرهای روز دنبال کنند.
• علاقه‌مندان به موضوعات مربوط به مرز، قدرت، جنگ و روابط میان کشورها.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی ژئوپلیتیک، تاریخ سیاسی و مطالعات منطقه‌ای کنجکاوند.
• کسانی که می‌خواهند نقش جغرافیا را در رفتار روسیه، چین و دیگر قدرت‌ها بهتر درک کنند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های تحلیلی مبتنی‌بر مثال‌های واقعی استقبال می‌کنند.

درباره تیم مارشال

تیم مارشال (Tim Marshall) یا تیموتی جان مارشال متولد یک مه‌ی ۱۹۵۹، روزنامه‌نگار، نویسنده و مجری بریتانیایی است که در زمینه‌ی سیاست خارجی و دیپلماسی بین‌المللی تخصص دارد. او بیش از ۲۵ سال سابقه‌ی فعالیت خبری دارد و پیش‌تر سردبیر دیپلماتیک و نیز سردبیر سیاست خارجی شبکه‌ی اسکای نیوز بوده و پیش از آن با بی‌بی‌سی و رادیوی LBC/IRN همکاری کرده است. مارشال از ۳۰ کشور گزارش تهیه کرده و رویدادهای ۱۲ جنگ، ازجمله در کرواسی، بوسنی، مقدونیه، کوزوو، افغانستان، عراق، لبنان، سوریه، اسرائیل، لیبی، مصر و تونس را پوشش داده است.

مارشال برای روزنامه‌هایی چون The Times، Sunday Times، Guardian، Independent و Daily Telegraph مطلب نوشته است. از آثار مکتوب او می‌توان به کتاب زندانیان جغرافیا (Prisoners of geography) اشاره کرد. تیم مارشال همچنین بنیان‌گذار و سردبیر پایگاه خبری thewhatandthewhy.com بوده است.

جوایز و افتخارات نویسنده

وبلاگ تیم مارشال با عنوان Foreign Matters در سال ۲۰۱۰ در فهرست نهایی جایزه‌ی اورول قرار گرفت. همچنین زندانیان جغرافیا یکی از پرفروش‌ترین‌های کتاب‌های نیویورک تایمز و رتبه‌ی اول پرفروش‌ترین‌های ساندی تایمز بوده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب زندانیان جغرافیا

داگلاس وبستر در نقد خود در نشریه‌ی بررسی کتاب‌های انجمن جغرافیادانان آمریکا، ضمن اشاره به اینکه این کتاب موردانتقاد طرفداران مطالعات جهانی قرار خواهد گرفت، چنین نتیجه‌گیری کرد: «....این کتاب جذابیت‌های آشکاری دارد و موفقیت آن گواه آن است؛ این اثر کتابی مقدماتی، آموزنده و خوش‌خوان درباره‌ی پویاشناسی جغرافیایی معاصر از منظر ژئوپلیتیک است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب زندانیان جغرافیا منتشر شده است؟

کتاب حاضر توسط مترجمان و ناشران متفاوت در سال‌های مختلف ترجمه و منتشر شده است. فهرست زیر چاپ‌هایی از این کتاب را نشان می‌دهد:

- زندانیان جغرافیا‌‫: مروری بر ده نقشه گوناگون که آنچه برای درک سیاست جهانی نیاز داریم ترجمه‌ی علی مطیفی‌فرد و نوین کیوانی، نشر سرایش، ‌‫۱۳۹۹.‬

- قدرت جغرافیا‌‫: ۱۰ نقشه جدید از آینده نظم جهانی (‌نسخه دوم زندانیان جغرافیا) ترجمه‌ی حسن نورعلی، نشر انتخاب‌‫، ۱۴۰۱.‮‬

بخشی از کتاب زندانیان جغرافیا

«فصل ششم: خاورمیانه

«ما سایکس ـ پیکو را درهم شکسته‌ایم!»

جنگجوی داعش، ۲۰۱۴

میانهٔ چه چیزی؟ شرق کجا؟ بسیاری از مناطق بر اساس دیدگاه اروپایی‌ها از جهان نام‌گذاری شده‌اند و دیدگاه اروپایی از یک منطقه است که آن را شکل داده. اروپایی‌ها برای رسم خطوط روی نقشه از جوهر استفاده می‌کردند: آن‌ها خطوطی بودند که در واقعیت وجود نداشتند و برخی از مصنوعی‌ترین مرزها را ایجاد کردند که جهان تاکنون به خود دیده است. اکنون تلاشی برای بازترسیم آن‌ها با خون آغاز شده است.

جهان در سال ۲۰۱۴ تحت تأثیر پخش یکی از مهم‌ترین ویدئوها از خاورمیانه قرار گرفت که حاوی تصاویری از انفجار و گردن زدن بود. این ویدئو، به عنوان یکی از ابزار تبلیغاتی گروه داعش، نشان می‌داد که مرز عراق ـ سوریه با یک بولدوزر در حال پاکسازی، یا تقریباً می‌توان گفت در حال تخریب بود. مرز یاد شده در واقع تلی از شن و ماسه بود. با حرکت دادن آن شن‌ها دیگر مرز فیزیکی وجود نداشت. به لحاظ نظری این «مرز» همچنان وجود دارد. چند سال آینده تعیین خواهد کرد که آیا این گفتهٔ یک جنگجوی داعشی، از سر دینداری بوده یا صرفاً لاف گزافی برای ایجاد ترس: «ما مرزها را نابود می‌کنیم و حصارها را می‌شکنیم. سپاس تنها پروردگار را سزد».»