کتاب زندانیان جغرافیا

روسیه از وضعیت نامساعد جغرافیایی رنج می‌برد و صرفاً به علت وجود نفت و گاز است که به یک قدرت ضعیف‌تر تبدیل نشده. جای تعجب ندارد که پتر کبیر در سال ۱۷۲۵ به نوادگان خود توصیه کرد «تا جایی که ممکن است به قسطنطنیه و هند نزدیک شوید. هر که بر این سرزمین‌ها حکم براند، حاکم حقیقی جهان خواهد بود. در نتیجه، جنگ‌های ادامه‌دار را نه فقط در ترکیه (کنونی)، بلکه در ایران نیز ترغیب می‌کنم... تا خلیج فارس نفوذ کنید، تا هند پیش بروید».

به این فهرست، باید کشورهای گرجستان، اوکراین و مولداوی را اضافه کرد که همهٔ آن‌ها مایلند به هر دو سازمان ملحق شوند، اما به دلیل نزدیکی جغرافیایی به روسیه و استقرار نیروهای روس یا شبه‌نظامیان طرفدار روسیه در خاک آن‌ها، از این اتحادیه‌ها دور مانده‌اند. عضویت هر یک از این سه کشور در ناتو می‌تواند جرقهٔ جنگ را بزند.

در خاورمیانه، قدرت از لولهٔ تفنگ می‌گذرد.

در جوامع فقیرنشین که نهادهای پاسخگو محدود هستند، قدرت به دست تشکیلاتی چون «شبه‌نظامیان» و «احزاب سیاسی» می‌افتد. هنگامی که آن‌ها در حال مبارزه برای قدرت هستند، گاهی اوقات مورد تشویق حامیان بی‌تجربهٔ غربی قرار می‌گیرند و در این میان بسیاری از مردم بی‌گناه هم کشته می‌شوند. این‌طور به نظر می‌رسد که در سال‌های آینده در لیبی، سوریه، یمن، عراق و احتمالاً سایر کشورها وضعیت به همین منوال خواهد بود.

یک ایران مسلح هسته‌ای تبدیل به ابرقدرت منطقه خواهد شد و برای مقابله با این خطر، سعودی‌ها احتمالاً سعی می‌کنند از پاکستان (که با آن‌ها ارتباط نزدیکی دارند) سلاح هسته‌ای خریداری کنند. ترکیه و مصر نیز ممکن است در پی دستیابی به آن برآیند. این یعنی که تهدید اسرائیل برای حملهٔ هوایی به تأسیسات هسته‌ای ایران همیشه وجود دارد،

«هندوستان نه یک ملت است و نه یک کشور. بلکه شبه‌قاره‌ای از ملیت‌هاست».

«به نرمی صحبت کنید، اما یک چماق بزرگ همراه داشته باشید».

در زمان جنگ دوم خلیج (فارس) در سال ۲۰۰۳، حتی ایالات متحدهٔ آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین نیروی جنگی در جهان، بهتر از هر کسی می‌دانست که با وجود در اختیار داشتن قدرت آتشباری برتر، ایران‌آن‌گونه که (ارتش ایالات متحده) یک‌بار از مسیر جنوب وارد خاک عراق شده بود‌کشوری نیست که بتوان به آن حمله کرد. در حقیقت، ارتش ایالات متحده در آن زمان این اصطلاح را به کار می‌برد: «تخصص ما بیابان‌هاست، نه کوهستان‌ها».

این تحولات، پس‌زمینهٔ رخدادهای شوک‌آور اوایل سال ۲۰۱۶ بود، یعنی زمانی که عربستان سعودی (کشوری با اکثریت سنی) ظرف یک روز ۴۷ زندانی را اعدام کرد که در میان آن‌ها یک روحانی برجستهٔ شیعه به نام شیخ نمر النمر نیز به چشم می‌خورد. این حرکتی حساب‌شده از سوی خاندان سلطنتی سنی حاکم بود تا به جهانیان، از جمله ایالات متحده نشان دهد که فارغ از توافق یا عدم توافق هسته‌ای، سعودی‌ها قصد دارند با ایران رودررو شوند. تظاهرات در جهان اسلام شیعه به راه افتاد، سفارت سعودی در تهران غارت و به آتش کشیده و روابط دیپلماتیک بین دو کشور قطع شد و فضا برای ادامهٔ جنگ مذهبی سنی‌شیعه نیز مهیا گشت.

در خاورمیانه، قدرت از لولهٔ تفنگ می‌گذرد.

در سال ۱۸۶۷ آلاسکا از روسیه خریداری شد. در آن زمان، ویلیام سوراد، وزیر خارجه، پس از اینکه با این معامله موافقت کرد به «سوارد دیوانه» مشهور شد. او هفت میلیون و ۲۰۰ هزار دلار یا دو سنت به ازای هر هکتار پرداخت کرد. مطبوعات او را متهم به خرید برف کردند، اما در سال ۱۸۹۶ و پس از کشف ذخایر عمدهٔ طلا در این منطقه، ذهنیت‌ها تغییر کرد. چند دههٔ بعد، ذخایر نفتی بزرگی نیز در آنجا یافت شد.

سی سال می‌شود که پیش‌بینی افت یا زوال قریب‌الوقوع ایالات متحده به امری رایج تبدیل شده است. اشتباهی که در گذشته نیز رخ داده است. موفق‌ترین کشور سیارهٔ زمین که در حال خودکفایی در حوزهٔ انرژی است، هنوز یک قدرت اقتصادی برجسته محسوب می‌شود و برای تحقیق و توسعه در بخش نظامی خود، بیش از بودجهٔ نظامی همۀ کشورهای عضو ناتو هزینه می‌کند. جمعیت آمریکا همانند اروپا و ژاپن رو به پیری نیست

اگر کرهٔ شمالی احساس کند که در حال نابودی است، شاید همه چیز را منفجر کند که بی‌ثباتی را در سرتاسر مرزهای این منطقه (در قالب جنگ، تروریسم یا سیل پناهندگان) به دنبال خواهد داشت، بنابراین تمامی بازیگران درگیر خواهند شد. بنابراین راه‌حل فعلی این است که حل مشکل را به گردن رهبران بعدی و پس از آن مجدداً به گردن رهبران بعدی بیندازند.

من... شروع کردم به تصویرسازی از «کیم جونگ ایل» با این عبارت آغازین که «آه... رهبر عزیز» ولی واژه‌ها بر لبانم خشکیدند.» کریستوفر هیچنز، عشق، فقر و جنگ: سفرها و یادداشت‌ها

ایران به دلیل مدیریت نامناسب، فساد، وضعیت کوهستانی که مانع ارتباطات از طریق حمل‌ونقل است و تحریم‌های اقتصادی که مانع مدرن شدن برخی از بخش‌های صنعت شده، نسبتاً فقیر است.

تاریخ به ما می‌گوید که روندها ممکن است فقط ظرف چند دهه تغییر کنند و جغرافیا به ما می‌گوید که اگر انسان‌ها بی‌وقفه در تلاش برای غلبه بر قوانین جغرافیا نباشند، این قوانین بر ما غلبه خواهند کرد.

ویکتور یانوکوویچ، رئیس‌جمهور اوکراین، سعی کرد هر دو طرف را بازی دهد. او از یک سو با غرب لاس می‌زد و از سوی دیگر به روسیه باج می‌داد ـ به همین دلیل هم پوتین با او مدارا می‌کرد. اما هنگامی که تصمیم گرفت توافق‌نامهٔ تجاری گسترده‌ای را با اتحادیهٔ اروپا امضا کند ـ که می‌توانست منجر به عضویت اوکراین در این اتحادیه شود ـ پوتین موضع خود را تغییر داد. برای نخبگان سیاست خارجی روسیه، عضویت در اتحادیهٔ اروپا به وضوح یک اسب زین‌کرده برای پیوستن به ناتو است و عضویت اوکراین در ناتو، خط قرمز روسیه محسوب می‌شود.

سرزمینی که در آن زیست می‌کنیم همیشه ما را شکل داده است. جنگ‌ها، قدرت، سیاست و توسعهٔ اجتماعی مردمی را شکل می‌دهد که تقریباً همه جای کرهٔ زمین را اشغال کرده‌اند.

«یک اینچ به آن‌ها بده، آن‌ها یک مایل جلو خواهند آمد»

سایکس ـ پیکو در حال فروپاشی است و استقرار دوبارهٔ آن، حتی به شکلی دیگر، امری طولانی و خونین خواهد بود.

آمریکایی‌ها به اروپا اهمیت می‌دهند و به ناتو توجه دارند، گاهی اوقات دست به اقدام می‌زنند (اگر در چارچوب منافع آمریکا باشد)، اما در حال حاضر برای آمریکایی‌ها، روسیه عمدتاً یک مشکل اروپایی است، هرچند همواره نیم‌نگاهی به آن دارند. این وضعیت چین را به حال خود رها می‌کند. و چین در حال سر بر آوردن است.

چینی‌ها از لحاظ اقتصادی دنباله‌روی آمریکایی‌ها هستند تا بدین طریق به نفوذ زیاد و جایی در صدر جدول دست یابند، اما از لحاظ نظامی و استراتژیک دهه‌ها عقب هستند. ایالات متحده این دهه‌ها را صرف تلاش برای اطمینان از این قضیه خواهد کرد که روی نوار موفقیت باشد، اما حس اجتناب‌ناپذیری به ما می‌گوید که چنین شکافی کم خواهد شد.

پیش از سایکس ـ پیکو (به معنای وسیع آن) هیچ کدام از ایالت‌های سوریه، لبنان، اردن، عراق، عربستان سعودی، کویت، اسرائیل یا فلسطین وجود نداشتند. نقشه‌های مدرن، مرزها و اسامی دولت ـ ملت‌ها را نشان می‌دهند اما آن‌ها نورسته و شکننده هستند.

برخی از روزنامه‌نگاران در جنبش سبز هم عمل مشابهی انجام دادند و دانشجویان جوان شمال تهران را به عنوان جوانان ایران توصیف کردند و درنتیجه، دیگر جوانان ایرانی را که مثلاً به بسیج و سپاه گرایش داشتند، نادیده گرفتند.

چیزی حدود یک میلیارد دلار و ده سال زمان برای ساخت یک ناو یخ‌شکن لازم است. بر اساس گزارش گارد ساحلی ایالات متحده در سال ۲۰۱۳، روسیه با دارا بودن بزرگ‌ترین ناوگان یخ‌شکن جهان ـ در کل ۳۲ فروند ـ قدرت پیشتاز در قطب شمال است. شش فروند از این ناوشکن‌ها، به عنوان تنها نمونه‌های موجود در جهان قابلیت حمل کلاهک سلاح هسته‌ای دارند

«تا زمانی که کاری به سرانجام نرسد، همیشه غیرممکن به نظر می‌رسد.» نلسون ماندلا

کشمیر بین پاکستان و هند تقسیم شده است و گرچه اکثریت کشمیری‌ها خواهان استقلال هستند، ولی تنها چیزی که هند و پاکستان بر سر آن توافق دارند این است که کشمیر نمی‌تواند مستقل شود.

ارتباط نزدیک با اسرائیل ممکن است با تغییر جمعیت ایالات متحده، هرچند آرام، کم‌رنگ شود. کودکان مهاجران اسپانیایی و آسیایی که در حال حاضر به ایالات متحده می‌آیند، بیشتر به آمریکای لاتین و شرق دور علاقه‌مند خواهند شد تا یک کشور باریک در گوشهٔ منطقه‌ای که دیگر برای منافع آمریکا اهمیت حیاتی ندارد.

موقعیت جغرافیایی ایران از آن محافظت می‌کند، به خاطر وجود کوهستان‌ها در سه طرف آن و سرزمین‌های باتلاقی و آب در طرف دیگر. مغول‌ها آخرین نیرویی بودند که در سال‌های ۱۲۱۹ تا ۱۲۲۱ (میلادی) توانستند در این سرزمین پیشروی کنند و از آن زمان مهاجمان در تلاش برای رسیدن به کوه‌ها، در گردوغبار صحراها زمین‌گیر شده‌اند.

در زمان جنگ دوم خلیج (فارس) در سال ۲۰۰۳، حتی ایالات متحدهٔ آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین نیروی جنگی در جهان، بهتر از هر کسی می‌دانست که با وجود در اختیار داشتن قدرت آتشباری برتر، ایران‌آن‌گونه که (ارتش ایالات متحده) یک‌بار از مسیر جنوب وارد خاک عراق شده بود‌کشوری نیست که بتوان به آن حمله کرد. در حقیقت، ارتش ایالات متحده در آن زمان این اصطلاح را به کار می‌برد: «تخصص ما بیابان‌هاست، نه کوهستان‌ها».